Adhyāya 1
Gavām ayana: Schöpfung durch Ahorātra, Ṣaḍaha und Jahr
Mythos vom Sattra der Kühe, deren Hörner nach zehn bzw. zwölf Monaten wachsen, und Erzählung, wie Prajāpati durch Atirātra, Jyotiṣṭoma, Ṣaḍahas und den Pṛṣṭhya-Ṣaḍaha Tage, Jahreszeiten, Monate und Halbmonate erzeugt. Der Text ist teils elliptisch; unklar ist der Bezug von „tūparāḥ“ (hornlos).
gāvo vā etat sattram āsata tāsāṃ daśasu māssu śṛṅgaṇy ajāyanta tā abruvannarāḥ smottiṣṭhāmopaśā no 'jñateti tā udatiṣṭhan
Die Kühe fürwahr saßen [im] Sattra. Ihnen wuchsen in zehn Monaten Hörner. Sie sagten: „Wir sind hornlos (arāḥ) [?], wir wollen aufstehen; ihr sollt uns [den Lohn] zuerkennen (?)“ [Anm.: „upaśā no ’jñata“ unsicher [?]]. Da standen sie auf.
tāsāṃ tv evābruvann āsāmahā evemau dvādaśau māsau saṃsaṃvvatsaram āpayāmeti tāsāṃ dvādaśasu māḥsu śṛṅgāṇi prāvartanta tāḥ sarvam annādyam āpnuvaṃs tā etās tūparās tasmāt tāḥ sarvān dvādaśamāsaḥ prerate sarvaṃ hi tā annādyam āpnuvan
Von ihnen aber sagten sie: „Wir wollen diese beiden zwölf Monate hindurch bis zum Jahr sitzen (āsāmahai) und es [so] erreichen.“ Ihnen wuchsen in den zwölf Monaten Hörner hervor. Sie erlangten alle Speisefülle. Diese aber sind die Hornlosen (tūparāḥ) [Anm.: tūpara = hornlos, hier auf die zehn-monatigen Kühe bezogen [?]]; deshalb erreichen sie alle zwölf Monate; denn sie erlangten alle Speisefülle.
prajāpatir vā idam eka āsīt so 'kāmayata bahu syāṃ prajāyeyeti sa etam atirātram apaśyat tam āharat tenāhorātre prājanayat
Prajāpati war fürwahr dies [All] allein. Er wünschte: „Ich möchte viel sein, ich möchte mich fortpflanzen.“ Er erblickte diesen Atirātra, er holte ihn herbei; mit ihm erzeugte er Tag und Nacht.
yad eṣo 'tirātro bhavaty ahorātre eva prajanayanty ahorātrayoḥ pratitiṣṭhanty etāvān vāva saṃvvatsaro yad ahas ca rātriś cāhorātrābhyām eva tat saṃvvatsaram āpnuvanti
Dass dieser Atirātra stattfindet: sie erzeugen Tag und Nacht; sie gründen sich in Tag und Nacht. So groß ist das Jahr, wie Tag und Nacht [es sind]; durch Tag und Nacht erlangen sie eben das Jahr.
yaj jyotiṣṭomo bhavati yajñamukhaṃ tad ṛdhnuvanti yad uktho yajñakrator anantarayāya yad rātriḥ sarvasyāptyai
Dass der Jyotiṣṭoma stattfindet: sie lassen den Mund des Opfers gelingen. Dass der Ukthya [stattfindet] von dem Yajñakratu: [das dient] dem unmittelbaren Anschluss. Dass die Nacht [folgt]: der Erlangung von allem.
sa etān stomān apaśyat jyotir gaur aur itīme vai lokā ete stomā ayam eva jyotir ayaṃ madhyamo gaur asāv uttama āyuḥ
Er erblickte diese Stomas: „Jyotis, Gau, Āyus“. Diese Welten sind fürwahr diese Stomas: diese [Welt] ist das Jyotis, die mittlere ist der Gau, jene oberste ist der Āyus [Anm.: Jyotis, Gau, Āyus = Namen von Tagen/Stoma-Gruppen des Ṣaḍaha/Abhiplava; Zuordnung zu den Welten nach dem Text].
sa etaṃ ṣaḍahaṃ punaḥ prāyuṅkta tābhyāṃ dvābhyāṃ ṣaḍahābhyāṃ dvādaśamasaḥ prājanayat
Er wandte diesen Ṣaḍaha wieder an; durch diese zwei Ṣaḍahas erzeugte er die zwölf Monate [Anm.: dvādaśamasaḥ, „Zwölfmonatiges“, Bedeutung von -masaḥ als Monat angenommen [?]].