Dieses Prapāṭhaka behandelt Ritualstücke des Soma-Opfers und des Tieropfers (Paśubandha/Agniṣṭoma): das Vorwärtsführen des Soma und die Gārhapatya-, Āgnīdhra- und Havirdhāna-Spenden, Wahl, Fällen, Maße und Weihe des Opferpfostens (Yūpa) mit seinem Caṣāla-Ring und der Gürtelschnur (Raśanā), das Feuerreiben und die Āprī-Verse, das Anbinden, Umfeuern (Paryagnikaraṇa) und Töten des Opfertiers sowie die Wahl der Opferpriester und die Prayāja/Anuyāja-Spenden. Der Text mischt Mantras mit Brāhmaṇa-Erläuterungen, in denen Ritualhandlungen durch Zahlenentsprechungen (Metren, Stomas, Jahreszeiten) und Mythen (Indra und Vṛtra, die Sādhyas, die Yatis und die Wölfe) gedeutet werden. Einige Stellen sind textlich verderbt oder unklar (z. B. Wörter wie apidhiṣṇya, anakṣamaṅgam, avabhūnvate, śaka); sie sind mit [?] bzw. [Anm.] gekennzeichnet.
yajño vā eṣa saṃkrāmann eti prāyaṇīyād adhy ātithyam ātithyād adhy upasadaḥ sa upasadbhyo 'dhi prāṅ praṇīyate yad agṛhītvājyāni praṇayeyur apaghnīta yajamānam atha yad gṛhītvājyāni praṇayanti yajñaṃ vā etad yajamāno 'nvārabhate prāñcaḥ somena prayanti prācī patnī pūrvam agnim abhyudaiti somena vā etad rājñābhijayanto yanti yasya vai manuṣyarājo gṛham āgachati tasya vai tarhi tad aiśvarye yadā vai sa tataḥ plāyate 'tha teṣāṃ tat punar bhavati tasmād āhur apivratā ity api hy eṣāṃ tasmin vrataṃ somo vā etad rājā gṛhaṃ prāpa tasya vai tarhi tad aiśvarye yadā vai sa tataḥ pracyavate 'tha sa tat tebhyo visṛjate tad vaisarjanānāṃ vaisarjanatvaṃ tvaṃ soma tanukṛdbhyā iti yad eva tanukṛtaṃ cānyakṛtaṃ cainas tad etenāvayajati dvābhyāṃ gārhapatye juhoti dvipād yajamānaḥ pratiṣṭhityay āgneyyāgnīdhre 'ntarikṣam eva prāpyānyad eva rūpam akar vaiṣṇavyā havirdhāne 'da eva prāpya viṣṇur vai yajño viṣṇum eva yajñam akar asurā vā etaṃ devānām āditsanta taṃ devā aptuṃ kṛtvāmuṃ lokam aharan yad aptumatyā juhoty aptum evainaṃ kṛtvāmuṃ lokaṃ haranti sarvebhyo vā eṣa bhūtebhyā āhriyate yat saumyā juhoti manuṣyebhyas tenāhriyate yad aptumatyā pitṛbhyas tena yad āgneyyā devebhyas tena yad vaiṣṇavyā yajñāya tena sarvā vā etat prajā varuṇo gṛhṇāti yat saumyā juhoti manuṣyāṃs tena varuṇān muñcati yad aptumatyā pitṝṃs tena yad āgneyyā devāṃs tena yad vaiṣṇavyā yajñaṃ tena sarvā vā etat prajā varuṇān muñcaty agninā vai mukhena devā imāṃl lokān abhyajanayan gārhapatyenemaṃ lokam āgnīdhreṇāntarikṣam āhavanīyenāmuṃ lokaṃ tasmāt tredhā agnayā ādhīyanta eṣāṃ lokānām abhijityaīndrāgnī vā aparā agnī agnir apara indraḥ pūrvaḥ prajāpatir āhavanīyas tasmād eṣa upopte sādyata uttaro hi pitā putrād uttaro bhrātṛvyād bhavati ya evaṃ vedāgreṇa praṇayed gataśrīḥ śriya eva parigṛhītyai saumyo vai brāhmaṇo devatayā svayaiva devatayā prajā vai paśavo 'ṃśavo rudra āhavanīyo yad agreṇa praṇayed rudrāyāsya paśūn apidadhyāt paścād eva prāṅ praṇīyaḥ paśūnāṃ gopīthāyorv antarikṣaṃ vīhīty antarikṣadevatyo vā eṣa etarhi pracyuta ito 'prāpto 'mutrādityāḥ sadā āsīdety ādityo vai yajño 'ditiḥ somasya yoniḥ sva evainaṃ yonau dadhāti deva savitar eṣa te somā iti manuṣyeṣu vā eṣa purābhūd devebhya evainaṃ saṃprādād etat tvaṃ deva soma devān upāvṛtā iti devo hy eṣa devān upāvartata idam ahaṃ manuṣyānt saha rāyaspoṣeṇa prajayā copāvartatā ity āśiṣam evāśāste namo devebhyaḥ svadhā pitṛbhyā iti namaskāro devānāṃ svadhākāraḥ pitṛṇāṃ nir varuṇasya pāśād amukṣīti varuṇapāśād eva nirmucyata ātmano 'hiṃsāyai svar abhivyakśam iti yajño vai svar yajñam evābhivipaśyati jyotir vaiśvānaram ity asau vā ādityo jyotir vaiśvānaram agninā vā eṣa tanvaṃ viparidhatte yo dīkṣate 'gnī rudro yad agninā punar yathāyathaṃ tanvaṃ na viparidadhīta rudra enam abhimānukaḥ syād yad āhāgne vratapate yā tava tanūr mayy abhūd eṣā sā tvayy agne vratapate yā mama tanūs tvayy abhūd iyaṃ sā mayīty agninā vā etat punar yathāyathaṃ tanvaṃ viparidhatta ātmano 'hiṃsāyai
Das Opfer wandert ja, wenn es dahinzieht, von der Prāyaṇīya zur Ātithya, von der Ātithya zu den Upasad; von den Upasad her wird es nach Osten vorwärtsgeführt. Wenn man die zerlassene Butter (Ājya) vorwärtsführte, ohne sie geschöpft zu haben, würde man den Opferherrn (Yajamāna) verletzen [wörtl. „wegschlagen“]. Wenn man sie aber nach dem Schöpfen vorwärtsführt, so greift der Opferherr eben das Opfer an [anvārabhate: hält sich an ihm fest]. Nach Osten ziehen sie mit dem Soma vor; die Gattin geht nach Osten zuerst zum Feuer hin [?]. Sie ziehen ja, mit König Soma erobernd. Wenn ein menschlicher König in jemandes Haus kommt, so gehört dessen Haus in der Zeit seiner Herrschaft ihm; wenn er von dort fortgeht, dann gehört es wieder ihnen. Daher sagen sie: „Sie sind Mitgelobende (apivratā)“ [Anm.: wörtl. „im Gelübde einbezogen“], denn sie haben darin ein Gelübde (vrata). Soma, der König, ist ins Haus gekommen; solange gehört es seiner Herrschaft; wenn er von dort weggeht, dann entlässt er es ihnen. Darin liegt die Entlassungshaftigkeit der Vaisarjana-Spenden (vaisarjanānām vaisarjanatvam). „Du, Soma, den Leibschaffenden“ – was an Vergehen am eigenen Leib (tanukṛta) und von anderen Bewirktes (anyakṛta) ist, das sühnt (avayajati: „wegopfert“) er damit. Mit zwei (Sprüchen) opfert er im Gārhapatya (Hausherrenfeuer); zweifüßig ist der Opferherr, für den Halt. Mit der Āgneyī (an Agni gerichtet) im Āgnīdhra (Feuerhaus des Āgnīdhra-Priesters) hat er, nachdem er den Luftraum erreicht hat, eine andere Gestalt gemacht. Mit der Vaiṣṇavī (an Viṣṇu gerichtet) im Havirdhāna (Wagenhalle der Opfergaben) hat er, nachdem er jene (Welt) erreicht hat, Viṣṇu zum Opfer gemacht; denn Viṣṇu ist das Opfer. Die Asuras wollten ihn (den Soma) den Göttern wegnehmen. Die Götter machten ihn zu einem Aptu [Anm.: aptu, wohl „Erreichbarer/Wasserhaftes“, unsicher] und brachten ihn in jene Welt. Dass er mit dem Aptumatī-Spruch opfert: Nachdem sie ihn zum Aptu gemacht haben, bringen sie ihn in jene Welt. Für alle Wesen wird er herbeigebracht: Dass er mit dem Saumya-Spruch opfert, dadurch wird er den Menschen herbeigebracht; dass mit dem Aptumatī, dadurch den Vätern (Pitṛs); dass mit der Āgneyī, dadurch den Göttern; dass mit der Vaiṣṇavī, dadurch dem Opfer. Alle Geschöpfe ergreift Varuṇa: Dass er mit dem Saumya-Spruch opfert, dadurch löst er die Menschen von Varuṇa [Anm.: Text „varuṇān“]; dass mit dem Aptumatī, dadurch die Väter; dass mit der Āgneyī, dadurch die Götter; dass mit der Vaiṣṇavī, dadurch das Opfer. So löst er alle Geschöpfe von Varuṇa. Mit Agni als Mund brachten die Götter diese Welten hervor: mit dem Gārhapatya diese Welt, mit dem Āgnīdhra den Luftraum, mit dem Āhavanīya (Opferfeuer) jene Welt. Daher werden die Feuer dreifach gesetzt, zur Eroberung dieser Welten. Indra und Agni aber sind die beiden anderen (hinteren) Feuer: Agni ist der hintere, Indra der vordere. Prajāpati ist der Āhavanīya; daher wird dieser (Soma) bei dem Aufgeschütteten [upopta, ?] niedergesetzt; denn der Vater steht höher als der Sohn, und wer dies so weiß, steht höher als sein Nebenbuhler (Rivale). Würde man (den Soma) vorn (am Āhavanīya) vorüber vorwärtsführen, so wäre er einer, dessen Glück (Śrī) dahin ist; zur Umfassung des Glücks (geschieht es so). Ein Brahmane gehört durch seine Gottheit, durch seine eigene Gottheit, dem Soma. Die Geschöpfe, das Vieh sind die Somastengel (aṃśu). Rudra ist der Āhavanīya. Wenn man vorn vorüber vorwärtsführte, würde man dem Rudra dessen Vieh überlassen [apidadhyāt, ?]. Hinten herum ist er nach Osten vorwärtszuführen, zum Schutz des Viehs. „Weiter Luftraum, geh dahin (vīhi)“ – der (Soma) gehört jetzt dem Luftraum als Gottheit, da er von hier fortgegangen, dort aber noch nicht angelangt ist. „Der Ādityas Sitz, setze dich“ – aditisch [āditya] ist das Opfer; Aditi ist der Schoß des Soma; in seinen eigenen Schoß setzt er ihn. „Gott Savitṛ, dies ist dein Soma“ – bei den Menschen war er zuvor; den Göttern hat er ihn übergeben. „Du, Gott Soma, hast dich den Göttern zugewandt“ – denn dieser Gott wendet sich den Göttern zu. „Ich wende mich hier den Menschen zu, mit Reichtumsgedeihen und Nachkommenschaft“ – so erbittet er einen Segen. „Verneigung den Göttern, Svadhā den Vätern“ – Verneigung (namaskāra) gilt den Göttern, der Svadhā-Ruf den Vätern. „Ich bin aus Varuṇas Fessel befreit“ – so wird er eben aus Varuṇas Fessel gelöst, damit ihm (dem Opferherrn) selbst nichts geschieht. „Ich habe das Licht (svar) erblickt“ – Licht ist das Opfer; er schaut eben das Opfer an. „Das Licht Vaiśvānara“ – jene Sonne ist das Licht Vaiśvānara. Mit Agni legt der, der sich weihen lässt (dīkṣate), den Leib um [viparidhatte, ?]. Agni ist Rudra: Würde er nicht mit Agni den Leib wieder recht ordnungsgemäß umlegen, so wäre Rudra ihm feindlich zugeneigt [abhimānuka, ?]. Dass er sagt: „Agni, Herr des Gelübdes, der Leib, der von dir in mir war, dies ist er nun in dir; Agni, Herr des Gelübdes, der Leib, der von mir in dir war, dies ist er nun in mir“ – so legt er mit Agni den Leib wieder ordnungsgemäß um, damit ihm selbst nichts geschieht.
na yūpam achaiṣyatā hotavyaṃ na hi dīkṣitasyāgnau juhvati vaiṣṇavīm anūcyāchetyo vaiṣṇavo hi yūpas tad āhur hotavyam eva paruṣy eva juhoty āyatanā iti tan na sūrkṣyaṃ yūpasyaivānte 'gniṃ mathitvātha hotavyaṃ tat svid ubhayam akar juhoty āha na dīkṣitasyāgnau juhoty aty anyān agāṃ nānyān upāgām ity atī hy anyān eti nānyān upaity arvāk tvā parebhyaḥ paro 'varebhyo 'vidam ity arvāg ghy enaṃ parebhyaḥ paro 'varebhyo vindati taṃ tvā juṣāmahe devayajyāyā ity etaṃ hy eṣa juṣate juṣṭaṃ viṣṇavā iti yajñāyaivainaṃ juṣṭaṃ viṣṇave 'kar viṣṇave tveti paryanakti havirbhūtam evainaṃ vṛścaty atho abhighṛtam eva ya itthaṃ vetthaṃ vā hurṇo medhāt so 'pāvṛtto ya ṛjur ūrdhvaśalkaḥ sa vāva medham upasthito ya ṛjur upariṣṭād upāvanato yo 'dhiśākhyo yoniḥ sa yo vā asyā adhijāyate sa yonimān iyaṃ hi vanaspatīnāṃ yoniḥ paruṣi vraścyo yad aparuṣi vṛśced yathā paruṣy avakṛttam evaṃ syād anakṣamaṅgaṃ sthāṇur uñśiṣyo yad akṣasaṅgaṃ sthāṇum uñśiṃṣed vajro bhūtvā yajamānasya paśūn pratihanyāt pañcāratniḥ kāryaḥ paṅktyā saṃmitaḥ ṣaḍaratniḥ kāryā ṛtubhiḥ saṃmitaḥ saptāratniḥ kāryaḥ saptapadayā śakvaryā saṃmito 'ṣṭāratniḥ kāryo gāyatryā saṃmito navāratniḥ kāryas tejasā trivṛtā saṃmito daśāratniḥ kāryo virājā saṃmita ekādaśāratniḥ kāryaḥ triṣṭubhā saṃmito dvādaśāratniḥ kāryo jagatyā saṃmitas trayodaśāratniḥ kāryas trayodaśena prajāpatinā saṃmitaḥ pañcadaśāratniḥ kāryaḥ pañcadaśena vajreṇa saṃmitaḥ saptadaśāratniḥ kāryaḥ saptadaśena prajāpatinā saṃmita ekaviṃśatyaratniḥ kārya ekaviṃśena saṃmitas trayoviṃśatyaratniḥ kāryas trayoviṃśena saṃmitaḥ pañcaviṃśatyaratniḥ kāryaḥ pañcaviṃśena saṃmitaḥ saptaviṃśatyaratniḥ kāryas triṇavena saṃmita ekatriṃśadaratniḥ kārya ekatriṃśena saṃmitas trayastriṃśadaratniḥ kāryas trayastriṃśena saṃmito yāvān puruṣa ūrdhvabāhus tāvān kāryo yadi vā yāvān rathe tiṣṭhan yāvān vai puruṣa ūrdhvabāhuḥ saitasyāvamā mātrātha tato varṣīyānvarṣīyān eva kāryo yo bahuśākho bahuparṇaḥ sa kāryo bhūmna eva bhūmānaṃ hy eṣa etasya jagrāha bhūmānam asya gṛhṇāti bhūmānam asya paśavo 'nūpatiṣṭhante
Den Opferpfosten (Yūpa) soll man nicht fällen [?]; geopfert werden muss [dabei] – denn man opfert nicht im Feuer eines Geweihten (dīkṣita). Nachdem man die Vaiṣṇavī nachrezitiert hat, ist er zu fällen; denn der Opferpfosten gehört Viṣṇu. Darüber sagen sie: „Geopfert muss werden.“ „Nur an einem Knoten (paruṣ) opfert man wegen der Stätte (āyatana).“ Das ist nicht zu beachten [na sūrkṣyam]. Erst nachdem man am Ende des Opferpfostens Feuer gerieben hat, ist dann zu opfern; so hat er wahrlich beides getan. Er opfert. Dass er sagt: „Man opfert nicht im Feuer des Geweihten“ – „Ich bin über andere hinausgegangen, nicht zu anderen herangegangen“, denn er geht über andere hinaus und geht nicht zu anderen heran. „Diesseits von den Ferneren, jenseits von den Näheren habe ich dich gefunden“ – denn diesseits von den Ferneren, jenseits von den Näheren findet er ihn. „Dich, den solchen, wollen wir zur Götterverehrung begünstigen“ – denn diesen begünstigt er. „Dem Viṣṇu genehm“ – dem Opfer, dem Viṣṇu hat er ihn genehm gemacht. „Dem Viṣṇu dich“ – so salbt er ihn ringsum. Als zur Opfergabe gewordenen fällt er ihn, und zwar schon mit Butter begossen. Wer so oder so krumm ist, der ist vom Opfer (medha) abgewendet. Wer gerade ist und dessen Rindenspäne nach oben stehen, der ist wahrlich dem Opfer zugewandt. Wer gerade ist und sich oben herabneigt, wer oben einen Ast hat, der ist ein Schoß; und was darüber aus ihm entsteht, das ist mit Schoß versehen; denn dies (die Erde) ist der Schoß der Bäume. An einem Knoten ist zu fällen. Wenn er an einer knotenlosen Stelle fällte, wäre es so, wie wenn am Knoten abgeschnitten wäre [anakṣamaṅgam: Anm.: Text unklar]; ein Stumpf bliebe übrig [?]; wenn er einen Stumpf bei [akṣasaṅga, ?] übrig ließe, würde er zum Vajra werden und des Opferherrn Vieh niederschlagen. Fünf Ellen (aratni) lang ist er zu machen, der Paṅkti gleichgemessen. Sechs Ellen lang ist er zu machen, den Jahreszeiten gleichgemessen. Sieben Ellen lang ist er zu machen, der siebenfüßigen Śakvarī gleichgemessen. Acht Ellen lang ist er zu machen, der Gāyatrī gleichgemessen. Neun Ellen lang ist er zu machen, der Glut (tejas), dem Trivṛt(-Stoma) gleichgemessen. Zehn Ellen lang ist er zu machen, der Virāj gleichgemessen. Elf Ellen lang ist er zu machen, der Triṣṭubh gleichgemessen. Zwölf Ellen lang ist er zu machen, der Jagatī gleichgemessen. Dreizehn Ellen lang ist er zu machen, dem dreizehnten Prajāpati gleichgemessen. Fünfzehn Ellen lang ist er zu machen, dem fünfzehnfachen Vajra gleichgemessen. Siebzehn Ellen lang ist er zu machen, dem siebzehnten Prajāpati gleichgemessen. Einundzwanzig Ellen lang ist er zu machen, dem Einundzwanzigsten gleichgemessen. Dreiundzwanzig Ellen lang ist er zu machen, dem Dreiundzwanzigsten gleichgemessen. Fünfundzwanzig Ellen lang ist er zu machen, dem Fünfundzwanzigsten gleichgemessen. Siebenundzwanzig Ellen lang ist er zu machen, dem Triṇava(-Stoma) gleichgemessen. Einunddreißig Ellen lang ist er zu machen, dem Einunddreißigsten gleichgemessen. Dreiunddreißig Ellen lang ist er zu machen, dem Dreiunddreißigsten gleichgemessen. So hoch wie ein Mann mit erhobenen Armen ist er zu machen, oder so hoch wie einer, der auf dem Wagen steht. Wie hoch ein Mann mit erhobenen Armen ist, das ist dessen geringstes Maß; darüber hinaus soll er größer, immer größer gemacht werden. Der vielästig und vielblättrig ist, der ist zu nehmen, eben zur Fülle; denn dieser hat die Fülle von diesem ergriffen; er ergreift dessen Fülle; dessen Vieh stellt sich zur Fülle hin.
oṣadhe trāyasvainam ity āha trātyā eva svadhite mainaṃ hiṃsīr iti vajro vai svadhitir vajrād vāvāsmā etad antardadhāty ahiṃsāyai yo vā etasyābhihatasyāgre śakalaḥ parāpatati tam asya tejo 'nvapakrāmati yat taṃ punar āharati satejastvāya prāñcaṃ prahāpayati medham evainam anuparyāvartayati vajro vai yūpas tasmād vā ime lokā nīryamāṇād bibhyatīśvaro hy eṣo 'śānto nīryamāṇa imāṃl lokān hiṃsitor yad āha divam agreṇa mā hiṃsīr antarikṣaṃ madhyena pṛthivyāḥ saṃbhava bhrājaṃ gacheti śamayaty eva śānta eva nīryata eṣāṃ lokānām ahiṃsāyai sarvasya vā eṣa mitraṃ yo dīkṣitaḥ sa etam ahiṃsīd īśvarā vanaspatayo 'pidhiṣṇyaṃ bhavitā yad āvraścane juhoti punar evainaṃ prajanayati tasmād āvraścanād bhūyāṃsaḥ prajāyante paśunā saṃmitaḥ kāryo daśa vai paśoḥ prāṇā ātmaikādaśo 'ṣṭāśrayo brahmaṇī daśame ātmaikādaśas tathā paśunā saṃmito 'ṣṭāśriḥ kāryo gāyatryā rūpaṃ gāyatro hi yūpo gāyatryā vai patantyā yatra parṇaṃ parāpatat tataḥ parṇo 'jāyata tasmāt parṇamaya etat khalu vai parṇasya sāraṃ yat khadiras tasmād khādira iha vā asā āditya āsīt tam ito 'dhy amuṃ lokam aharaṃs tad yato 'dhy amuṃ lokam aharaṃs tasmāj jyotiṣo bilvo 'jāyata tasmād bailvo brahmavarcasakāmena kāryo brahmavarcasasya samaṣṭyay atho jyotiṣaiva tamas taratīndro vai yatīnt sālāvṛkeyebhyaḥ prāyachat teṣāṃ vā eṣa brahmacārī camasādhvaryur āsīd yo 'yaṃ hariṇas tasya yaḥ somapītha āsīt sa svajo 'bhavat tasmād dhariṇaḥ svajaṃ svādati somapītho hy asyaiṣa sa yatra camasaṃ nyaubjat tato rohitako 'jāyata tasmād rauhītakas tasmād rohītakerohītake svajaḥ pṛthivyai tvāntarikṣāya tvā dive tveti prokṣaty eṣāṃ hy eṣa lokānāṃ vidhṛtyai mīyate triḥ prokṣati triṣatyā hi devā atho tripadayaivainaṃ gāyatryā praukṣīd vajro vai yūpo 'nnaṃ yavo yad yavamatībhiḥ prokṣati vajreṇa vā etad annaṃ jayati tejo vai yūpa eṣa khalu vā oṣadhīnāṃ tejo yad yavas tasmād etaṃ śiśirā oṣadhayo 'nuprāṇanti yad yavam avāsyati tejasi vā etat tejo dadhāti rkṣaṃ vā amedhyam āpo havir yad avasiñcati medhyam evainat karoty ṛkṣaṃ vā amedhyaṃ yad avastṛṇāti medhyam evainat karoti takṣito vā eṣa nagno yañ śakam avāsyaty anagnam evainam akaḥ sva evainaṃ sthāne dadhāty avṛkṇa evābhūd ghṛtena dyāvāpṛthivī āpṛṇeti tenaiva dyāvāpṛthivī āpūrayati yajamāno vā agniṣṭhās tejo ghṛtam āntam avichinnam anakti yajamānam eva tejasānakti devas tvā savitā madhvānaktv ity etad vai devānāṃ madhu yad ghṛtaṃ savitṛprasūta evainaṃ madhvānaktīndrasya caṣālam asīty aindraṃ hi caṣālaṃ supippalā oṣadhīs kṛdhīty oṣadhīr eva phalaṃ grāhayati tasmād oṣadhayaḥ śīrṣan phalaṃ gṛhṇanti divam agreṇottabhānāntarikṣaṃ madhyenāpṛṇa pṛthivīm upareṇa dṛṃhety eṣāṃ hy eṣa lokānāṃ vidhṛtyai mīyate tā te dhāmāny uśmasi gamadhyā ity avadadhāti vaiṣṇavyā vaiṣṇavo hi yūpaḥ svayaiva devatayā viṣṇoḥ karmāṇi paśyateti saṃkalpayati saṃmitatvāya brahmavaniṃ tvā kṣatravaniṃ paryūhāmīty āśīr evaiṣā brahma dṛṃha kṣatraṃ dṛṃhety āśiṣa evaiṣa parigraho 'po 'nupariṣiñcati dhṛtyai
„Kraut, schütze ihn“ – so sagt er, zum Schutz. „Beil (svadhiti), verletze ihn nicht“ – das Beil ist ein Vajra; vom Vajra also schiebt er (etwas) zwischen, damit ihm nichts geschieht. Der Splitter, der von diesem, wenn er getroffen wird, zuerst abfällt, dem folgt dessen Glut (tejas) im Weggehen; dass er ihn wieder herbeiholt, geschieht zum Glut-Haben; er lässt ihn nach Osten hinwerfen [prahāpayati, ?]; so lässt er ihn wieder zum Opfer (medha) zurückkehren. Der Opferpfosten ist ein Vajra; daher fürchten sich diese Welten davor, wenn er hinausgetragen wird; denn er könnte, unbesänftigt hinausgetragen, diese Welten verletzen. Dass er sagt: „Verletze mit der Spitze nicht den Himmel, mit der Mitte nicht den Luftraum; komm zur Erde (?), geh zum Glanz“ – so besänftigt er ihn; besänftigt wird er hinausgetragen, damit diesen Welten nichts geschieht. Der Geweihte ist aller Freund. Wenn er diesen (den Baum) verletzte, so wären die Bäume imstande [apidhiṣṇyam bhavitā: Anm.: Text unklar] (ihm zu schaden). Dass er beim Fällen opfert, lässt er ihn wieder entstehen; daher entstehen aus einem Fällen mehrere. Dem Opfertier gleichgemessen ist er zu machen. Zehn sind des Opfertiers Lebenshauche, das Selbst ist das elfte; acht Kanten, die beiden Brahman im zehnten [?], das Selbst das elfte; so ist er dem Opfertier gleichgemessen. Achtkantig ist er zu machen, der Gestalt der Gāyatrī gemäß; denn der Opferpfosten gehört zur Gāyatrī. Als die Gāyatrī herabfiel, entstand dort, wo ein Blatt (parṇa) abfiel, der Parṇa-Baum; daher [ist der Opferlöffel] aus Parṇa. Das Kernholz des Parṇa ist der Khadira; daher [ist er] aus Khadira. Hier war einst jene Sonne; sie brachten sie von hier in jene Welt hinüber; von dort, wo sie sie in jene Welt hinüberbrachten, entstand aus dem Licht der Bilva; daher ist er von dem, der Brahman-Glanz begehrt, aus Bilva zu machen, zur vollständigen Erlangung des Brahman-Glanzes, und zudem überschreitet er mit dem Licht die Finsternis. Indra gab die Yatis (Asketen) den Sālāvṛkas (Wölfen) preis. Deren Brahmacārin und Becher-Adhvaryu (Camasādhvaryu) war dieser Hirsch (hariṇa) hier. Was dessen Somatrunk war, das wurde der Svaja [Anm.: eine Pflanze/ein Gewächs, hier Speise des Hirschs]; daher frisst der Hirsch den Svaja, denn es ist sein Somatrunk. Wo er den Becher umstülpte, da entstand der Rohitaka; daher ist er aus Rohitaka; daher (heißt es:) auf jedem Rohitaka ist ein Svaja. „Der Erde dich, dem Luftraum dich, dem Himmel dich“ – so besprengt er (ihn); denn er wird zur Stützung dieser Welten aufgemessen (errichtet). Dreimal besprengt er; denn dreifach wahrhaftig sind die Götter [?]; und zudem: mit der dreifüßigen Gāyatrī hat er ihn besprengt. Der Opferpfosten ist ein Vajra, die Gerste ist Speise; dass er mit Gerste-haltigen (Wassern) besprengt, gewinnt er damit durch den Vajra die Speise. Glut ist der Opferpfosten; die Gerste ist ja die Glut der Pflanzen; daher atmen die Pflanzen im Winter (śiśira) gleichsam ihm nach. Dass er Gerste hinwirft, legt er damit Glut in die Glut. Rauh [ṛkṣa, ?] und opferunrein ist es; das Wasser ist Opfergabe; dass er (Wasser) darübergießt, macht er es opferrein. Rauh und opferunrein ist es; dass er (Gras) hinbreitet, macht er es opferrein. Behauen ist dieser nackt; dass er ein Grasbüschel [śaka, ?] hinlegt, hat er ihn unnackt gemacht; er setzt ihn an seine eigene Stelle; er ist gleichsam ungefällt geworden. „Mit Butter fülle Himmel und Erde“ – damit füllt er eben Himmel und Erde. Der Opferherr ist der Agniṣṭha [Konjektur: agniṣṭhā „im Feuer stehend“]; Butter ist Glut; er salbt bis zum Ende, ununterbrochen; so salbt er eben den Opferherrn mit Glut. „Gott Savitṛ salbe dich mit Honig“ – Honig der Götter ist ja die Butter; von Savitṛ angeregt salbt er ihn mit Honig. „Du bist Indras Caṣāla (Ring)“ – denn indrisch ist der Caṣāla. „Mach die Pflanzen schönfrüchtig (supippalā)“ – so lässt er die Pflanzen Frucht tragen; daher tragen die Pflanzen am Kopf Frucht. „Mit der Spitze stütze den Himmel, mit der Mitte fülle den Luftraum, mit dem unteren (Ende) befestige die Erde“ – denn er wird zur Stützung dieser Welten aufgemessen. „Jene deine Stätten wünschen wir zu erreichen“ – so setzt er ihn (den Caṣāla) ein, mit der Vaiṣṇavī; denn der Opferpfosten gehört Viṣṇu, mit seiner eigenen Gottheit. „Seht Viṣṇus Werke“ – so richtet er (ihn) aus, für die gleiche Bemessung. „Dich, den Brahman-Gewinnenden, den Kṣatra-Gewinnenden, umgebe ich“ – dies ist ein Segenswunsch. „Festige das Brahman, festige das Kṣatra“ – dies ist die Einfassung der Segenswünsche. Er begießt (ihn) ringsum mit Wasser, zur Festigkeit.
vajro vai yūpo yad antarvedi minuyān nirdahed yad bahirvedy anavaruddhaḥ syād ardham antarvedi minoty ardhaṃ bahirvedy avaruddho ha bhavati na nirdahati noparasyāviḥ kartavai yad uparasyāviḥ kuryād garteṣṭhāḥ syāt pramāyuko yajamāno nātisthūlaḥ kāryaḥ kṣudhaṃ prajā nīyur no atyaṇur ubhayam evāntarā yajñena vai devāḥ svargaṃ lokam āyaṃs te 'manyantānena vai no 'nye lokam anvārokṣyantīti taṃ yūpenāyopayaṃs tad yūpasya yūpatvaṃ yad yūpaḥ purastān mīyate svargasya lokasyānukśātyai tad viṣṇoḥ paramaṃ padam iti samunmārṣṭi svargasya lokasya samaṣṭyai nābhidaghne parivyayaty ūrg vā oṣadhaya ūrjaṃ vā etan madhyata ātmano dhatte prajānāṃ ca yadi kāmayeta kṣudhaṃ prajā nīyur ity araśanān yūpān minuyāt kṣudhaṃ prajā niyanti yadi kāmayeta varṣet parjanya ūrjā yajamānaṃ samardhayeyam iti parivīyordhvām udūhed vṛṣṭyā evemāṃ nyūhaty ūrjā yajamānaṃ samardhayati yadi kāmayeta na vaṣet parjanya ūrjā yajamānaṃ vyardhayeyam iti parivīyāvācīm avohed vṛṣṭyaivemāṃ nyūhaty ūrjā yajamānaṃ vyardhayati sarvadevatyo vai yūpo yan nikhātaṃ tat pitṛṇāṃ yad ūrdhvaṃ tan manuṣyāṇāṃ yatra raśanā tad oṣadhīnāṃ yad ūrdhvaṃ raśanāyās tad viśveṣāṃ devānām indrasya caṣālaṃ ye vai devāḥ sādhyā yajñam atyamanyanta teṣāṃ vā etad yad upariṣṭāc caṣālasyāṅgulimātraṃ kāryam aṅgulimātraṃ hi tad agrā āsīd yat tato varṣīyaḥ kuryād vajro bhūtvā yajamānasya paśūn avatiṣṭhed indro vai vṛtrāya vajram udayachat so 'vlīyata tasya vā etad anunaddhyai yac caṣālaṃ pṛthumātraṃ kāryaṃ pṛthumātraṃ hi tad agrā āsīd yad aṇimato 'gṛhṇāt tasmād aṇimato yad indra udayachat tasmād aindraṃ yadi kāmayetānye 'sya lokam anvārohayeyur ity anyasya vṛkṣasya svaruṃ kuryād anye 'sya lokam anvārohanti yadi kāmayeta prajām anusaṃtanuyād iti yūpasya svaruṃ kuryāt prajām evānusaṃtanoti yajamāno vā agniṣṭhās tejo 'gnir yad itthaṃ vetthaṃ vā minuyād yajamānaṃ tejasā vyardhayed agninā sadṛśaṃ metavyā yajamānasya satejastvāyāvṛhya ha sma vai purā saṃsthite yajñe 'gnau yūpaṃ prāsyati saṃbhajya srucas te devā amanyanta yajñaveśasam idaṃ kuryā iti te 'bruvan paridhibhir eva naḥ srucaḥ svagākṛtāḥ santu svaruṇā yūpaḥ prastareṇa sadā iti teṣāṃ vā eṣa svagākāro na ha sma vai purā puruṣaṃ mahādevo hanti tata idaṃ rudro 'nvavātiṣṭhat te devā etāṃ rudrasyāveṣṭim apaśyaṃs triḥ parastād anakti trir avastāt tat ṣaṭ ṣaḍ vā ṛtava ṛtubhyo vā etad rudram avayajaty āhutibhājo vā ṛtavo 'stomabhājas ta evāsyaitenābhīṣṭāḥ prītā bhavanti yad yūpāj juhoti vanaspatibhyas tenāvayajati yad raśanāyā oṣadhībhyas tena yad ātmano manuṣyebhyas tena yad āha divaṃ te dhūmo gachatv iti havirdhānāt tenāntarikṣaṃ jyotir ity āgnīdhrāt tena pṛthivīṃ bhasma svāheti sadasas tena sarvato vā etad rudram avayajaty ā vā etaṃ vanaspatibhyaḥ pracyāvayanty upayajya manuṣyāḥ prayanti tat svāyā devatāyā antardhīyate yūpo vai yajñasya duriṣṭam āmuñcate yad yūpam upaspṛśed yajñasya duriṣṭam āmuñceta tasmād yūpo nopaspṛśyaḥ śug vā eṣa mīyate sa īśvaro 'śānta imāṃl lokāñ śucārpayitor yady ekaḥ syāt // eṣa te vāyo // iti brūyād yadi bahavaḥ // ete te vāyo // iti brūyād vāyūgopā vai vanaspatayaḥ svām evaibhyo devatām apisṛjaty eṣāṃ lokānām ahiṃsāyai yathā vai praugaṃ rajjubhir vyutam evam ime lokā yūpair vyutās ta enam ārtiṃ ninayanti yad āha // namaḥ svarubhyaḥ // iti tebhya eva namo 'kas te 'smai vijihate te 'smai lokaṃ vindanty ete vai devā nāmṛḍayan ta asmiṃs loke sannāḥ svaravo 'bhiroddhāro yān na paśyati te sannā atha yān paśyati te bṛhanta ūrjā yad āha // namaḥ svarubhyo bṛhadbhyo mārutebhyaḥ sannān māvagām // iti tān eva parivṛṇakty ete vā amuṣmiṃl loke 'nnasya pradātāras te 'smā annaṃ prayachanti //
Der Opferpfosten ist ein Vajra. Wenn er ihn innerhalb der Vedi (Opferstätte) errichtete, würde er (sie) verbrennen; wenn außerhalb der Vedi, wäre er (vom Opfer) nicht erlangt. Die Hälfte errichtet er innerhalb der Vedi, die Hälfte außerhalb der Vedi; so ist er erlangt und verbrennt nicht. Man soll das Uparas nicht offenlegen [uparasya āviḥ kartavai: Anm.: Sinn unklar]; wenn man das Uparas offenlegte, so würde der Opferherr in der Grube stehen [garteṣṭhāḥ, Konjektur], früh sterbend. Nicht zu dick ist er zu machen – die Nachkommenschaft würde sonst Hunger erleiden –, auch nicht zu dünn; beides, genau mitten dazwischen. Durch das Opfer gelangten die Götter in die Himmelswelt; sie dachten: „Diesem (Weg) folgend werden andere in die Welt hinaufsteigen.“ Da verwischten sie ihn mit dem Opferpfosten. Darin liegt das Opferpfosten-Sein des Opferpfostens (yūpatva), dass der Opferpfosten vorn errichtet wird, um die Himmelswelt anzuschauen [anukśāti, ?]. „Jenes ist Viṣṇus höchster Schritt“ – so streicht er (ihn) glatt, zur vollständigen Erlangung der Himmelswelt. In Nabelhöhe umwickelt er (ihn mit der Gürtelschnur). Kraft (ūrj) sind ja die Pflanzen; er legt so Kraft in seine eigene Mitte und in die der Geschöpfe. Wenn er wünscht: „Die Nachkommenschaft soll Hunger erleiden“, soll er Opferpfosten ohne Gürtelschnur errichten; dann erleiden die Geschöpfe Hunger. Wenn er wünscht: „Es soll regnen, Parjanya; ich möchte den Opferherrn mit Kraft gedeihen lassen“, soll er (die Schnur), nachdem er sie umwunden hat, nach oben hinaufschieben; er bringt diese (Erde) durch den Regen zum Gedeihen [nyūhati, ?]; er lässt den Opferherrn mit Kraft gedeihen. Wenn er wünscht: „Es soll nicht regnen, Parjanya; ich möchte den Opferherrn der Kraft berauben“, soll er (die Schnur), nachdem er sie umwunden hat, nach unten hinabschieben; er bringt diese (Erde) durch den Regen nieder [?]; er beraubt den Opferherrn der Kraft. Der Opferpfosten gehört allen Göttern: Was eingegraben ist, das gehört den Vätern; was aufragt, den Menschen; wo die Gürtelschnur ist, den Pflanzen; was oberhalb der Gürtelschnur ist, den Allgöttern; der Caṣāla ist Indras. Diejenigen Götter, die Sādhyas, die das Opfer überschätzten – deren ist dies, was oberhalb des Caṣāla ist; fingerbreit ist es zu machen; denn fingerbreit war es zuvor [?]. Wenn er (es) größer machte, so würde er zum Vajra werden und des Opferherrn Vieh niederdrücken. Indra erhob den Vajra gegen Vṛtra; der duckte sich weg [avlīyata]. Zu dessen Festbinden ist der Caṣāla da; handbreit flach [pṛthumātra] ist er zu machen, denn so breit war er zuvor, als er ihn an der feinen Stelle ergriff; daher ist er aṇimat; weil Indra ihn erhob, daher ist er indrisch. Wenn er wünscht: „Andere sollen ihm in seine Welt nachsteigen“, so soll er den Svaru (Splitter) aus dem Holz eines anderen Baumes machen; dann steigen andere ihm in die Welt nach. Wenn er wünscht: „Ich möchte die Nachkommenschaft fortspinnen“, soll er den Svaru vom Opferpfosten selbst machen; so spinnt er eben die Nachkommenschaft fort. Der Opferherr ist der Agniṣṭha [Konjektur], Glut ist Agni; wenn er (den Pfosten) so oder so (schief) errichtete, würde er den Opferherrn der Glut berauben; in einer Linie mit Agni ist er aufzumessen, damit der Opferherr Glut habe. Früher pflegte man, nachdem das Opfer beendet war, den Opferpfosten auszureißen [āvṛhya] und ins Feuer zu werfen, nachdem man die Löffel (sruc) verteilt hatte. Die Götter dachten: „Wir wollen dies zu einem Unheil (veśasa) für das Opfer machen.“ Sie sagten: „Mit den Paridhi (Umlegehölzern) sollen uns die Löffel svagā-gemacht sein, mit dem Svaru der Opferpfosten, mit dem Prastara (Grasbüschel) der Sadas (Sitzhalle).“ Dies ist ihr Svagā-Machen [svagākāra, ?]. Früher, wahrlich, tötete Mahādeva keinen Menschen; danach lauerte Rudra diesem nach. Diese Götter sahen diese Einhegung (āveṣṭi) des Rudra: Dreimal salbt er von jenseits, dreimal von diesseits; das sind sechs; sechs sind die Jahreszeiten. Damit opfert er Rudra von den Jahreszeiten weg. Die Jahreszeiten haben Anteil an den Opfergüssen (āhuti), die Astoma-Bhāj [?] – sie sind ihm dadurch geehrt und erfreut. Dass er vom Opferpfosten her opfert, wehrt er damit für die Bäume (Rudra) ab; dass von der Gürtelschnur her, für die Pflanzen; dass von sich selbst her, für die Menschen; dass er sagt: „Zum Himmel gehe dein Rauch“, vom Havirdhāna her, damit für den Luftraum; „Licht“, vom Āgnīdhra her, damit für die Erde; „Asche, svāhā“, vom Sadas her, damit ringsum. So opfert er Rudra ringsum weg. Sie lassen ihn ja von den Bäumen weggehen [ā ... pracyāvayanti]; nachdem sie zugleich das Upayāja-Opfer (?) vollzogen haben, ziehen die Menschen fort; dadurch entschwindet er seiner eigenen Gottheit. Der Opferpfosten legt sich das Fehlopfer (duriṣṭa) des Opfers an; wenn man den Opferpfosten berührte, würde man sich das Fehlopfer des Opfers anlegen; daher soll man den Opferpfosten nicht berühren. Kummer (śuc) wird da gleichsam errichtet; der könnte, unbesänftigt, diese Welten mit Kummer heimsuchen. Wenn es einer ist, soll er sagen: „Dies ist dein, Vāyu“; wenn es viele sind, soll er sagen: „Dies sind deine, Vāyu“. Vāyu ist der Hüter der Bäume; so übergibt er ihnen ihre eigene Gottheit, damit diesen Welten nichts geschieht. Wie ein Joch(gestell) mit Stricken durchflochten ist, so sind diese Welten von den Opferpfosten durchflochten. Sie führen ihn ins Leid [?], wenn er sagt: „Verneigung den Svarus“; ihnen hat er eben Verneigung dargebracht; sie öffnen sich ihm; sie finden ihm eine Welt. Diese Götter sind ja unbarmherzig [na mṛḍayan]; sie sind in dieser Welt niedrige, gesunkene (sanna) Svarus, Hemmer [abhiroddhāraḥ]. Die er nicht sieht, die sind niedrig; die er aber sieht, die sind hoch, mit Kraft. Dass er sagt: „Verneigung den Svarus, den hohen, den Marutischen; zu den Niedrigen möge ich nicht hingelangen“ – so meidet er eben diese. Diese sind in jener Welt die Speisespender; sie geben ihm Speise.
sādhyā vai devā āsann atha vai tarhi nānyāhutir āsīt te devā agniṃ mathitvāgnā ajuhavus te vai tayaivāhutyā paśūnt sṛṣṭvātha paśum ālabhanta yad agniṃ mathitvāgnau juhoti tayā vā etad āhutyā paśūnt sṛṣṭvātha paśum ālabhante 'tho paśavo vā etad ālabdhā yad devatāṃ janayanty atho teja evāsmai janayanty agner janitram asīty āyatanam iva vā etat kriyate vṛṣaṇau sthā iti reta evaitad dadhāti na hi tasya reto dhīyate yasyaitau na bhavata urvaśy asīti vāg vā urvaśī purūravā asīti prāṇa eva tan mithunam āyur asīti samanakti tasminn eva mithune reto dadhāti gāyatram asi triṣṭub asi jagad asīti chandobhir evainaṃ prajanayati sāvitrīṃ prathamām anvāha prasūtyai savitṛprasūtā hi prajāḥ prajāyante 'tha dyāvāpṛthivīyām api hi dyāvāpṛthivyoḥ paśuṣu dyāvāpṛthivī hi paśavo 'nuprajāyante gāyatrīr anvāha gāyatro hy agnir gāyatraṃ chando 'parimitā anvāhāparimitā hy agnes tanvo 'gninā vā anīkenendro vṛtram ahaṃs tasya samāsṛptasya bhītasya yatra vyārdhyata tato dhūmno 'sṛjyata tasmād dhūmavatī nānūcyā vyṛddhā hi sā rakṣasām ananvavajayāya paridhayaḥ paridhīyante yat samayā paridhīn praharet tad anu rakṣāṃsi yajñam avajayeyur agreṇa paridhayaḥ prahṛtyā rakṣasām ananvavajayāya krūram iva vā etad yajñe kriyate yad agnā agniṃ juhvati yad āha bhavataṃ naḥ samanasau samokasau sacetasā arepasā iti śamayaty eva śānta eva prahriyate yajamānasyāhiṃsāyai sruveṇābhijuhoti saṃjagmānābhyām evābhyāṃ bhāgadheyam apidadhāti yaḥ kūṭo vākarṇo vā kāṇo vā śuṣko vāvartata tasya yātayāmā sa yo 'pannadan malaṃ tat paśūnām āgneyaḥ paśur agniṣṭoma ālabhya āgneyo hy agniṣṭoma aindrāgnaḥ paśur ukthya ālabhya aindrāgnāni hy ukthyāny aindro vṛṣṇiḥ ṣoḍaśiny ālabhya aindro vai vṛṣṇir aindraḥ ṣoḍaśī sārasvatī meṣy atirātra ālabhyā vāg vai sarasvatī vāg anuṣṭub ānuṣṭubhī rātrir yajñakratūnām evaiṣā vyāvṛttir yathā vai matsyo 'vicito janam avadhūnuta evaṃ vā ete prajāyamānā janam avadhūnvate yas tvā etān evaṃ veda tam etenāvabhūnvate kathaṃ savanāni paśumanti vecheti pṛched yad vapayā prātaḥsavane caranti tena prātaḥsavanaṃ paśumad yat puroḍāśair mādhyaṃdine savane tena mādhyaṃdinaṃ savanaṃ paśumad yad aṅgais tṛtīyasavane tena tṛtīyasavanaṃ paśumat kiyatā tat paśoś caranti yad vapayā caranti kiyatā tad yat puroḍāśaiḥ kiyatā tad yad avadānair rūpeṇa tat paśoś caranti yad vapayā caranty ātmanā tad yat puroḍāśaiḥ śarīreṇa tad yad avadānaiḥ kasmai paśuḥ pratyaṅ niyujyata udaṅ praṇīyate dakṣiṇata upasādyate prāṅ hūyata iti pṛched yat pratyaṅ niyujyata imāṃ tena diśam abhijayati yad dakṣiṇata upasādyata imāṃ tena yat prāṅ hūyata imāṃ tena yad udaṅ praṇīyate manuṣyalokaṃ tenābhijayati yad dakṣiṇata upasādyate pitṛlokaṃ tena yat prāṅ hūyate devalokaṃ tena yad āhutyā ūrdhvo dhūma udayate svargaṃ tena lokaṃ yad iḍopahūtaṃ pratyaṅ harantīmaṃ tena lokaṃ sarvā vā imā diśaḥ paśuyājy abhijayati sarvāṃl lokān sarvā evāsyemā diśo 'bhijitā bhavanti sarve lokāḥ
Die Sādhyas waren Götter; damals gab es noch kein anderes Gießopfer (āhuti). Diese Götter rieben Feuer und opferten im Feuer. Nachdem sie mit eben diesem Gießopfer das Vieh erschaffen hatten, ergriffen (schlachteten) sie dann ein Opfertier. Dass er, nachdem er Feuer gerieben hat, im Feuer opfert – nachdem sie mit eben diesem Gießopfer das Vieh erschaffen haben, ergreifen sie dann ein Opfertier. Und ferner: Das Vieh ist gleichsam geschlachtet, wenn sie die Gottheit erzeugen. Und sie erzeugen ihm Glut. „Du bist Agnis Zeugungsstätte (janitra)“ – gleichsam ein Sitz (āyatana) wird da bereitet. „Ihr seid die beiden Stiere (vṛṣaṇau)“ – so legt er Samen hin; denn dessen Same wird nicht gelegt, der diese beiden nicht hat. „Du bist Urvaśī“ – Urvaśī ist die Rede; „du bist Purūravas“ – der Lebenshauch; das ist das Paar (mithuna). „Du bist Leben (āyus)“ – er salbt (sie) zusammen; in eben dieses Paar legt er Samen. „Du bist gāyatrisch, du bist Triṣṭubh, du bist Jagatī“ – mit den Metren lässt er ihn erzeugen. Die Sāvitrī rezitiert er als erste nach, zur Anregung; denn von Savitṛ angeregt werden die Geschöpfe geboren. Dann die Dyāvāpṛthivī-Verse: denn (ist auch beim Vieh) das von Himmel und Erde; Himmel und Erde – das Vieh wird ihnen nach geboren. Gāyatrī-Verse rezitiert er nach; denn gāyatrisch ist Agni, gāyatrisch das Metrum. Unbegrenzte (Verse) rezitiert er nach; denn unbegrenzt sind Agnis Leiber. Mit Agni als Spitze erschlug Indra den Vṛtra. Wo es dem zusammengekrochenen, verängstigten (Vṛtra?) misslang [vyārdhyata, ?], da wurde Rauch (dhūma) geschaffen; daher soll man die Dhūmavatī nicht nachrezitieren; denn sie ist misslungen. Damit die Rakṣas (Dämonen) nicht nachträglich (das Opfer) abgewinnen, werden die Paridhi (Umlegehölzer) gelegt. Wenn er die Paridhi dicht beieinander hinwürfe, so würden die Rakṣas danach das Opfer abgewinnen; nachdem er die Paridhi vorn hingelegt hat, geschieht es, damit die Rakṣas es nicht nachträglich abgewinnen. Grausam gleichsam wird im Opfer dies getan, dass man Feuer im Feuer opfert. Dass er sagt: „Seid uns gleichgesinnt, gleichhausend, einmütig, makellos“ – so besänftigt er; besänftigt wird (das Feuer) hingeworfen, damit dem Opferherrn nichts geschieht. Mit dem Sruva (kleiner Opferlöffel) begießt er; den beiden, die zusammengekommen sind, fügt er den Anteil zu [apidadhāti, ?]. Der Verstümmelte (kūṭa), Ohrlose (akarṇa), Einäugige (kāṇa) oder Dürre (śuṣka), der da (etwas) ist [?] – dessen (Anteil) ist abgestanden (yātayāma); was aber ausgestoßen wird, ist der Unrat der Tiere. Ein Agni-Tier ist beim Agniṣṭoma zu schlachten; denn agnihaft ist der Agniṣṭoma. Ein Indra-Agni-Tier ist beim Ukthya zu schlachten; denn Indra-Agni-haft sind die Ukthya. Ein Indra-Widder (vṛṣṇi) ist beim Ṣoḍaśin zu schlachten; denn indrisch ist der Widder, indrisch der Ṣoḍaśin. Ein Sarasvatī-Schaf ist beim Atirātra zu schlachten; Sarasvatī ist die Rede; die Rede ist die Anuṣṭubh; anuṣṭubhisch ist die Nacht. Dies ist die Abgrenzung der Opferfeiern (kratu). Wie ein Fisch, der nicht (recht) erfasst ist [avicita, ?], die Menschen abschüttelt, so schütteln diese, wenn sie geboren werden, die Menschen ab; wer aber diese so kennt, den … sie damit [avabhūnvate: Anm.: Sinn unsicher]. Wenn man will, mag man fragen: „Wie haben die Pressungen (savana) Tiere?“ – Dass sie bei der Morgenpressung mit dem Netzfett (vapā) verfahren, dadurch hat die Morgenpressung Tiere; dass sie bei der Mittagspressung mit Opferkuchen (Puroḍāśa) verfahren, dadurch hat die Mittagspressung Tiere; dass sie bei der Abendpressung mit den Gliedstücken verfahren, dadurch hat die Abendpressung Tiere. „Mit wie viel vom Tier verfahren sie, wenn sie mit dem Netzfett verfahren? Mit wie viel, wenn mit Opferkuchen? Mit wie viel, wenn mit den abgeschnittenen Stücken (avadāna)?“ – Mit der Gestalt (rūpa) des Tiers verfahren sie, wenn sie mit dem Netzfett verfahren; mit dem Selbst (ātman), wenn mit Opferkuchen; mit dem Leib (śarīra), wenn mit den abgeschnittenen Stücken. Man mag fragen: „Wofür wird das Tier nach Westen gerichtet angebunden, nach Norden vorwärtsgeführt, von Süden herangebracht, nach Osten geopfert?“ – Dass es nach Westen gerichtet angebunden wird, erobert er damit diese Richtung; dass es von Süden herangebracht wird, damit diese; dass nach Osten geopfert wird, damit diese; dass es nach Norden vorwärtsgeführt wird, erobert er damit die Menschenwelt; dass es von Süden herangebracht wird, damit die Väterwelt; dass nach Osten geopfert wird, damit die Götterwelt; dass vom Gießopfer der Rauch nach oben aufsteigt, damit die Himmelswelt; dass sie nach der Anrufung der Iḍā (die Reste) nach Westen zurücktragen, damit diese Welt. Alle diese Himmelsrichtungen erobert der Tieropferer, alle Welten; alle diese Himmelsrichtungen sind ihm erobert, alle Welten.
athaitā āpriyaḥ prajāpatiḥ prajāḥ sṛṣṭvā riricāno 'manyata sa etā āprīr apaśyat tābhir ātmānam āprīṇīta yajño vai prajāpatir yad etā āpriyo bhavanti yajñam evaitābhir yajamānā āprīṇīte vapayā vai paśor devāḥ prātaḥsavane svargaṃ lokam āyan yad vapayā prātaḥsavane caranti vapayā vā etat paśor yajamānaḥ prātaḥsavane svargaṃ lokam eti te vai svaryanto 'sthāni śarīrāṇy adhūnvata yad aṅgais tṛtīyasavane caranty asnāṃ śīrīṇāṃ niṣkrītyai paśuṃ snapayanti yad evāsyābhinniṣaṇṇaṃ śamalam amedhyaṃ tañ śundhanti paśum upākṛtyāgniṃ manthanti paśūnām avaruddhyai dvau vai vajrau ghoro 'nyaḥ śivo 'nyo yaḥ śuṣkaḥ sa ghoro ya ārdraḥ sa śivo vajreṇa khalu vai vīryaṃ kriyate varjaṃ vā etad ādatte vīryāyeṣe tvetīṣa evainam upāvir asīty upa hy eṣo 'vaty upo devān daivīr viśaḥ prāgur ity etā vai daivīr viśo yat paśavo vahnaya uśijā ity ete vai vahnaya uśijo yad ṛtvijaś ca dhiṣṇyāś ca bṛhaspate dhārayā vasūnīti brahma vai bṛhaspatir brahmaṇaivaināṃ yachati havyā te svadann iti svaditam evainam ālabhate deva tvaṣṭar vasu raṇā iti tvaṣṭā hi rūpāṇi vikaroti revatīr amedhyam iti paśavo vai revatīr yachaty evaināṃ devasya tvā savituḥ prasava iti savitṛprasūta evainām ādatte 'śvinor bāhubhyām ity aśvinau vai devānām adhvaryuḥ pūṣṇo hastābhyām iti devatābhir eva dvau vai pāśau ghoro 'nyaḥ śivo 'nyo yo yajñiyaḥ sa ghoro yo 'yajñiyaḥ sa śiva ṛtasya tvā devahaviḥ pāśeneti ya eva yajñiyaḥ pāśas tenainam ālabhate pratimuñcāmīty abhi hi manuṣyā dadhaty amuṣmai tvā juṣṭam iti yasyā eva devatāyai paśur ālabhyate tasyā enaṃ juṣṭam akar dharṣā mānuṣā iti manuṣyā hi dhārayanti śuṣko vā eṣo 'medhyo yat paśuṃ niyunakty ubhā evainau medhyau karoti pratyañcaṃ niyunakti pratyañco hi paśavo medham upatiṣṭhante prāṇeṣu vā etasya devatā upasthitā yat paśuṃ niyunakti pratīcīr evāsmai devatā niyunakty adbhyas tvauṣadhībhyā ity adbhyo hy eṣa oṣadhībhyo juṣṭaṃ prokṣāmīti yasyā eva devatāyai paśur ālabhyate tasyā enaṃ juṣṭam akar anu tvā mātā manyatām anu pitety anumata evainaṃ mātrā pitrā bhrātrā sakhyālabhate 'numānāvaha devān devāyate yajamānāyeti devatābhya evainaṃ nirdiśaty apāṃ perur asīty apāṃ hy eṣa peruḥ svāttaṃ sad dhavir āpo devīḥ svadantv iti svaditam evainam ālabhate 'tha yad upa gṛhṇāty upa ca siñcati sarvata evainaṃ medhena samardhayati saṃ te vāyur vātena gachatām iti vātam evāsya prāṇam anvavārchati saṃ yajatrair aṅgānīti yajñiyam evainam akaḥ saṃ yajñapatir āśiṣeti yajamānam eva yajñasyāśiṣā samardhayati śiro vā āghāra ātmā havir yad āghāram āghāryaṃ paśunā samanakty ātman vā etañ śiro yajñasya pratidadhāti vajro vai svarur vajraḥ svadhitir yat svadhitinānakti vajreṇaivainaṃ stṛṇute yāktā tayā śṛtasyāvadyati havirbhūtā vā eṣā haviṣaiva haviṣo 'vadyati
Nun diese Āprī-Verse: Prajāpati, nachdem er die Geschöpfe geschaffen hatte, hielt sich für ausgeleert. Er sah diese Āprī-Verse; mit ihnen erquickte er sich (āprīṇīta). Prajāpati ist das Opfer; dass diese Āprī-Verse da sind, erquickt der Opferherr damit eben das Opfer. Mit dem Netzfett des Tieres gingen die Götter bei der Morgenpressung in die Himmelswelt; dass sie bei der Morgenpressung mit dem Netzfett verfahren – mit dem Netzfett des Tieres geht der Opferherr bei der Morgenpressung in die Himmelswelt. Diese schüttelten, zum Himmel gehend, die Knochen und Leiber ab; dass sie bei der Abendpressung mit den Gliedstücken verfahren, geschieht zur Auslösung der Blut- und Sehnenteile [asnām śīrīṇām, ?]. Sie baden das Tier; was ihm anhaftender Schmutz, Unreines ist, das reinigen sie. Nachdem sie das Tier herbeigeführt haben, reiben sie Feuer, zur Erlangung von Vieh. Zwei Vajra gibt es: der eine ist furchtbar, der andere freundlich; der trockene ist der furchtbare, der feuchte der freundliche; mit dem Vajra wird Kraft (vīrya) gemacht; er nimmt hier den Vajra, zur Kraft. „Zur Labung dich“ – zur Labung eben (nimmt er) ihn. „Du hast (sie) herbeigefördert (upāvīḥ)“ – denn er fördert herbei. „Zu den Göttern sind die göttlichen Stämme (viś) gegangen“ – diese göttlichen Stämme sind das Vieh. „Die Zugführer (vahni), die Wünschenden (uśij)“ – diese Zugführer, Wünschenden sind die Opferpriester und die Dhiṣṇya-Herdstätten. „Bṛhaspati, halte die Güter fest“ – Bṛhaspati ist das Brahman; mit dem Brahman hält er sie fest. „Deine Opfergaben mögen schmackhaft werden“ – schmackhaft gemacht ergreift er ihn eben. „Gott Tvaṣṭṛ, ergötze mit Gütern“ – denn Tvaṣṭṛ gestaltet die Formen. „Reichbegabte … [?] opferunrein“ [Anm.: Mantra im Text verderbt] – die Reichbegabten sind das Vieh; er hält sie eben fest. „Auf Gott Savitṛs Antrieb“ – von Savitṛ angeregt ergreift er sie. „Mit der Aśvins Armen“ – die Aśvins sind der Adhvaryu der Götter; „mit Pūṣans Händen“ – so mit den Gottheiten selbst. Zwei Fesseln gibt es: die eine furchtbar, die andere freundlich; die opfertaugliche (yajñiya) ist die furchtbare, die nicht opfertaugliche (ayajñiya) die freundliche. „Dich mit der Fessel der Ordnung (ṛta), der Götter-Opfergabe“ – mit eben der opfertauglichen Fessel ergreift er ihn. „Ich lege (sie) an“ – denn die Menschen legen (sie) an. „Dich, dem jenem genehm“ – der Gottheit, für die das Tier geschlachtet wird, hat er ihn genehm gemacht. „Kühn sind die Menschen“ – denn die Menschen halten (ihn) fest. Trocken und opferunrein ist dieser (Strick?), wenn er das Tier anbindet; beide macht er opferrein. Er bindet es nach Westen gerichtet an; denn nach Westen gerichtet treten die Tiere zum Opfer hin. In seinen Lebenshauchen sind die Gottheiten gegenwärtig; wenn er das Tier anbindet, bindet er ihm die Gottheiten westwärts gewandt an. „Den Wassern, den Pflanzen dich“ – denn dieser ist den Wassern, den Pflanzen genehm. „Ich besprenge den Genehmen“ – der Gottheit, für die das Tier geschlachtet wird, hat er ihn genehm gemacht. „Die Mutter stimme dir zu, der Vater“ – mit Zustimmung von Mutter, Vater, Bruder und Freund ergreift er ihn. „Bringe mit Zustimmung (?) die Götter herbei für den gottverlangenden Opferherrn“ [Anm.: Wortlaut anumānāvaha unsicher] – er weist ihn damit den Gottheiten zu. „Du bist der Wasser Labung (peru)“ – denn dieser ist der Wasser Labung. „Die wohlgeschmeckende Opfergabe sollen die göttlichen Wasser schmackhaft machen“ – schmackhaft gemacht ergreift er ihn eben. Dass er nun (Wasser) nimmt und hinzugießt, lässt er ihn rundum mit Opfer(tüchtigkeit) (medha) gedeihen. „Dein Hauch (vāyu) vereine sich mit dem Wind“ – so lässt er ihm den Atem zum Wind hingelangen. „Deine Glieder mit den Opferwürdigen (yajatra)“ – so hat er ihn opfertauglich gemacht. „Der Opferherr mit dem Segen“ – so lässt er den Opferherrn mit dem Segen des Opfers gedeihen. Der Āghāra (Butterguss) ist der Kopf, die Opfergabe das Selbst; dass er den Āghāra mit dem Tier zusammensalbt, setzt er dem Selbst des Opfers den Kopf auf. Der Svaru ist ein Vajra, das Beil (svadhiti) ist ein Vajra; dass er mit dem Beil salbt, deckt er ihn mit dem Vajra. Womit er gesalbt ist, damit schneidet er vom Gekochten ab; die ist zur Opfergabe geworden; nur mit Opfergabe schneidet er von der Opfergabe ab.
agninā vai mukhena devā imāṃl lokān abhyajayan yat paryagniṃ karoty agninā vā etan mukhena yajamāna imāṃl lokān abhijayati rakṣāṃsi vā etaṃ jighāṃsanti yat paryagniṃ karoti rakṣasām apahatyai triḥ paryagniṃ karoti trayo vā ime lokā ebhyo vā etal lokebhyo yajñād rakṣāṃsy apahanti cātvālam api paryety eṣā vā agnīnāṃ yoniḥ skandati vā etad dhavir yad viścotati yad vilipyate 'gnir vai sarvā devatā atra vai sāpi devatā yasyā ālabhyate yat paryagniṃ karoti tām evainad gamayati kiyad vāhaitat paśoḥ kiyad vā yat prayājā etarhi khalu vai sarvo yarhy āprītas tasmād āśrāvyopapreṣyati devatābhyo vai pūrvam āśuśravad atha vā atra paśor āśrāvayati tasmād āśrāvyopapreṣyaty ubhaye vā etaṃ badhyamānam anubadhyante ye grāmyāḥ paśavo ye cāraṇyā ye badhyamānam anu badhyamānā anvaikṣanta manaseti yaj juhoti teṣāṃ vā eṣonmokṣā yan na juhuyād anunmuktāḥ syur urv antarikṣaṃ vīhīty antarikṣadevatyo vā eṣa etarhi rakṣāṃsi vā etaṃ jighāṃsanti pracyutam ito 'prāptam amutrāgniṃ purastād dharanti rakṣasāṃ parāṇuttyai rakṣasām apahatyay atho havyāya vā etat praṇīyamānāya devatāḥ purastād dharanty agniṃ purastān nidadhāty askannatvāya paśor vai māraṇāyānīyamānasyāhavanīyaṃ medhyo 'bhyupakrāmati yo vai tarhi paśum anvārabhate taṃ yajñasyāśīr gachati yad āha revati predhā yajñapatim āviśeti yatra vā etat kvaca yajamānaṃ santaṃ yajñasyāśīr gachati vapāśrapaṇībhyām anvārabhate tat svid ubhayam akar uro antarikṣa sajūr devena vātenety antarikṣaṃ vai paśavo vātaḥ prāṇaḥ prāṇān asmin dadhāti tmanāsya haviṣo yajeti devatā eva prīṇāti sam asya tanvā bhaveti punar evainaṃ saṃbhāvayati varṣīyo varṣīyasā iti tena yajamāno vasīyān bhavati yad yajñaṃ paśum āhur yat tam abhimanyante kva tarhi yajño bhavatīti yad āha yajñaṃ yajñapatau dhā iti yajñapatau vā etad yajñaṃ pratiṣṭhāpyātha paśum ālabhante skandati vā etad dhavir yad viścotati yad vilipyate yat tṛṇam upāsyaty askannatvāya pratyañcaṃ saṃjñapayanti pratyañco hi paśavo medham upatiṣṭhanta udīcīnapādaṃ vyāvṛttyai
Mit Agni als Mund eroberten die Götter diese Welten; dass er das Umfeuern (paryagni) vollzieht: Damit erobert der Opferherr mit Agni als Mund diese Welten. Die Rakṣas wollen ihn töten; dass er das Umfeuern vollzieht, geschieht zur Abwehr der Rakṣas. Dreimal vollzieht er das Umfeuern; dreifach sind ja diese Welten; von diesen Welten also und vom Opfer wehrt er die Rakṣas ab. Er geht auch um den Cātvāla (Grube) herum; dieser ist der Schoß der Feuer. Verspritzt (geht verloren) wird die Opfergabe, wenn sie ausläuft (viścotati), wenn sie verschmiert wird. Agni ist alle Gottheiten; darin ist auch jene Gottheit, der (das Tier) geschlachtet wird; dass er das Umfeuern vollzieht, lässt er es eben zu ihr gelangen. „Wie viel ist dies (Āśrāvaṇa) vom Tier, oder wie viel sind die Prayājas?“ – Jetzt aber ist er ganz, sobald er erquickt (āprīta) ist. Daher spricht er nach dem Āśrāvaṇa (Ruf) den Upapreṣa (weitere Aufforderung). Den Gottheiten hat er zuvor den Ruf ausgerufen; nun aber lässt er hier für das Tier den Ruf ausrufen; daher spricht er nach dem Āśrāvaṇa den Upapreṣa. Beide folgen ihm nach, wenn er gebunden wird: die Haustiere und die des Waldes. „Die dem Gebundenen, mit gebunden, im Geiste nachblickten“ – dass er (dies) opfert: dies ist deren Befreiung; wenn er nicht opferte, blieben sie ungelöst. „Weiter Luftraum, geh dahin“ – dieser gehört jetzt dem Luftraum als Gottheit. Die Rakṣas wollen ihn töten, da er von hier fortgegangen, dort aber noch nicht angelangt ist. Sie tragen Feuer voran, zur Vertreibung der Rakṣas, zur Abwehr der Rakṣas; und ferner: Für die Opfergabe, die vorwärtsgeführt wird, tragen die Gottheiten (Feuer) voran. Er stellt Feuer voran, damit nichts verspritzt. Wenn das Tier zum Töten geführt wird, tritt das Opfertaugliche zum Āhavanīya hin. Wer dann das Tier anfasst, zu dem geht der Segen des Opfers. Dass er sagt: „Reiche, wachse, dringe in den Opferherrn ein“ – wo immer der Segen des Opfers zum Opferherrn geht; er fasst (das Tier) mit den beiden, Vapā und Śrapaṇī (Bratspieß), an; so hat er beides getan [?]. „Weite, Luftraum, vereint mit dem Gott Wind“ – Luftraum ist ja das Vieh, Wind ist Lebenshauch; er legt Lebenshauche in es. „Opfere mit eigenem Selbst von dieser Opfergabe“ – er erfreut eben die Gottheiten. „Vereine dich mit dem Leib“ – wieder lässt er ihn ins Dasein zusammenkommen. „Größer mit Größerem“ – dadurch wird der Opferherr besser gestellt. Wenn sie das Tier „Opfer“ nennen [und] es anvisieren [abhimanyante, ?] – wo ist dann das Opfer? Dass er sagt: „Lege das Opfer in den Opferherrn“ – nachdem er das Opfer im Opferherrn festgesetzt hat, ergreifen sie dann das Tier. Verspritzt wird die Opfergabe, wenn sie ausläuft, wenn sie verschmiert wird; dass er einen Halm hinlegt, geschieht, damit nichts verspritzt. Sie töten es nach Westen gerichtet; denn nach Westen gerichtet treten die Tiere zum Opfer hin. Die Füße nach Norden gerichtet, zur Unterscheidung.
ṛtvijo vṛṇīte chandāṃsi vā ṛtvijaś chandāṃsi vā etad vṛṇīte yad dhotāraṃ vṛṇīte jagatīṃ tad vṛṇīte yad adhvaryuṃ paṅktiṃ tad yad agnīdham atichandasaṃ tad yan maitrāvaruṇaṃ gāyatrīṃ tad yad brāhmaṇāñśaṃsinaṃ triṣṭubhaṃ tad yat potāram uṣṇihaṃ tad yan neṣṭāraṃ kakubhaṃ tad yad āha //
Er wählt die Opferpriester. Die Opferpriester sind die Metren. Metren wählt er, wenn er den Hotṛ wählt: das ist die Jagatī; wenn er den Adhvaryu wählt: die Paṅkti; wenn den Āgnīdhra: das Überversmaß (Atichandas); wenn den Maitrāvaruṇa: die Gāyatrī; wenn den Brāhmaṇācchaṃsin: die Triṣṭubh; wenn den Potṛ: die Uṣṇih; wenn den Neṣṭṛ: die Kakubh. Dass er sagt:
agnir daivīnāṃ viśāṃ puraetā // iti yajamānaṃ vā etad vṛṇīte sa vṛto vaṣaṭkaroti nāchāvākaṃ vṛṇīte paścājeva vā eṣā hotrāḥ svargyā yad achāvākyā dvidevatyāḥ śaṃsati dvipād yajamānaḥ pratiṣṭhityay atha yad agnīdhaṃ madhyato vṛṇīte tasmād ayam agnir madhyata oṣadhīnāṃ yad uttamaḥ saṃyajatāṃ saṃyajati tasmād upariṣṭān mathyamānaḥ prajāyata etad vā asya chandāṃsi vṛtāni yuktāny abhūvan yad avṛtā vaṣaṭkuryur bhrātṛvyaṃ yajñasyāśīr gached atha yad vṛtā vaṣaṭkurvanty ekadhā vā etad yajamāne yajñasyāśīḥ pratitiṣṭhati tasmād ekaḥ paśor vaṣaṭkaroty ekaṃ hi vṛṇute daśa vai paśor devatā daśāsmin prāṇā yad daśa prayājā yā evāsmin devatās tā etad yajaty atha ya eṣa ekādaśo yasyā eva devatāyai paśur ālabhyate tām evaitad yajaty atha yad ekādaśānuyājā yā evaitad devatā ayākṣīt tā etair anuprīṇāti hato vā eṣa mṛto 'mutra bhūto daśa vai paśor devatā daśāsmin prāṇāḥ prāṇāḥ khalu vai paśor devatā yad daśa prayājāḥ prāṇān evāsya prayajaty ātmā vai prāṇānām ekādaśa ātmā vapā paśor yad eṣa ekādaśaḥ pariśaya ātmā vā etad ātmānaṃ pariśaye 'tha yad ekādaśānuyājāḥ prāṇān asmin dadhāti //
„Agni ist der Vorangeher der göttlichen Stämme“ – damit wählt er den Opferherrn. Der Erwählte spricht das Vaṣaṭ. Den Acchāvāka wählt er nicht; denn dieses Hotra des Acchāvāka ist gleichsam nachgeboren [paścājā, ?], himmelsfördernd; dass er die zwei-gottheitigen (dvidevatya) (Sprüche) rezitiert, geschieht: zweifüßig ist der Opferherr, für den Halt. Dass er nun den Āgnīdhra in der Mitte wählt – daher (ist) dieses Feuer in der Mitte der Pflanzen; dass er der letzte der Mitopfernden mitopfert, daher wird er (Agni), von oben gerieben, geboren. Dies sind seine Metren, gewählt, angeschirrt geworden; wenn Unerwählte das Vaṣaṭ riefen, würde der Segen des Opfers zum Nebenbuhler gehen. Dass aber Erwählte das Vaṣaṭ rufen, so steht der Segen des Opfers einheitlich im Opferherrn fest. Daher spricht nur einer beim Tier das Vaṣaṭ; denn einen wählt er. Zehn Gottheiten hat das Tier, zehn Lebenshauche sind in ihm: das sind die zehn Prayājas; welche Gottheiten in ihm sind, denen opfert er damit. Nun ist da dieser elfte; der Gottheit, der das Tier geschlachtet wird, dieser opfert er damit. Dass es elf Anuyājas gibt: Welchen Gottheiten er geopfert hat, die erfreut er mit diesen nachträglich. Erschlagen und gestorben ist dieser, jenseits geworden. Zehn Gottheiten hat das Tier, zehn Lebenshauche sind in ihm; Lebenshauche sind die Gottheiten des Tieres, das sind die zehn Prayājas; er opfert also seine Lebenshauche. Das Selbst ist von den Lebenshauchen der elfte; das Selbst ist das Netzfett des Tieres; dieser elfte ist der Pariśaya [?]; dies ist das Selbst, dem Selbst im Pariśaya (dargebracht). Dass es nun elf Anuyājas gibt: er legt Lebenshauche in ihn.