Quellen der Menschheit

Pañcaviṃśa-Brāhmaṇa (Tāṇḍya-Mahābrāhmaṇa) · Prapāṭhaka 11

Adhyāya 11 Ehivatī-Strophen, Sākamaśva, Āmahīyava und Āṣṭādaṃṣṭra am dritten Tag

Behandelt die Ukthas des dritten Tages: die Ehivatī-Strophen, Sākamaśva, Āmahīyava mit Brahmasāman in den Gāyatrī-Strophen sowie das Āṣṭādaṃṣṭra-Paar, deren Namen an Indras Tötung des Vṛtra anknüpfen. Zentral sind Gedanken der Verbindung von Brahman und Kṣatra und der Fortsetzung des Opfers. Einige Zeilen (Z. 2, 7) sind grammatisch und sachlich dunkel.

ehy ū ṣu bravāṇi ta ity ehivatyai bhavanti tṛtīyasyāhna upahavāya santatyai

„Komm doch, ich will dir sagen“ – Ehivatī-Strophen [mit dem Wort ‚komm‘ (ehi)] sind es, zum Herbeirufen des dritten Tages, zur Verknüpfung.

apacchid iva vā etad yajñakāṇḍaṃ yad ukthāni yad eti salomatvāya

Gleichsam ein abgetrenntes Stück des Opferabschnitts ist dies, nämlich die Ukthas; dass ‚er kommt‘ (eti) [gesagt wird], dient der Einheit ‚mit Haaren‘ (salomatva) [Anm.: Wortspiel, Sinn unsicher] [?].

evāhy asi vīrayur iti samānaṃ vadantīdam ittham asad iti

„Denn so bist du, männerbegehrend“ – sie sagen dasselbe [wie in der Vorlage]: „dies möge so sein“.

indraṃ viśvā avīvṛdhann ity avardhanta hy etarhi yajamānam evaitayā vardhanti

„Den Indra stärkten alle“ – denn sie stärken jetzt [ihn]; damit stärken sie den Opferherrn.

sākam aśvaṃ bhavaty ukthānām abhijityā abhikrāntyai

Es ist das Sākamaśva [Sāman] zum Erlangen der Ukthas und zum Voranschreiten.

etena hy agra ukthāny adhyajayann etenābhyakrāman

Denn mit diesem eroberten sie zuerst die Ukthas, mit diesem schritten sie vor.

āmahīyavaṃ bhavati kḷptiś cānnādyañ ca samānaṃ vadantīṣu kriyata idam ittham asad iti

Es ist das Āmahīyava [Sāman]; Ordnung und Nahrung: „sie sagen dasselbe“ – in den [Strophen] wird gemacht: „dies möge so sein“ [Anm.: Zeile grammatisch dunkel] [?].

kṣatraṃ vā etad ahar abhinirvadati yat pañcadaśaṃ yad gāyatrīṣu brahmasāma bhavati brahma caiva tat kṣatrañ ca sayujī karoti brahmaiva kṣatrasya purastān nidadhati brahmaṇe kṣatrañ ca viśañ cānuge karoti

Kṣatra fürwahr ist dieser Tag, der sich [darin] ausspricht, nämlich der Pañcadaśa; dass in den Gāyatrī-Strophen ein Brahmasāman ist, das macht Brahman und Kṣatra verbunden; das Brahman setzen sie dem Kṣatra voran, sie machen für das Brahman [das] Kṣatra und die Volksmenge zu Folgenden.

brahma vai pūrvam ahaḥ kṣatraṃ dvitīyaṃ yad gāyatrīṣu brahma sāma bhavati brahma tad yaśasārdhayati brahma hi gāyatrī

Brahman fürwahr ist der erste Tag, Kṣatra der zweite; dass in den Gāyatrī-Strophen ein Brahmasāman ist, damit fördert er das Brahman durch Ruhm, denn die Gāyatrī ist Brahman.

tad u samānaṃ vadantīṣu kriyate samṛddhyai

Dass es aber in den ‚dasselbe sagenden‘ [Strophen] gemacht wird, dient dem Gelingen.

āṣṭādaṃṣṭre bhavataḥ

Es sind die beiden Āṣṭādaṃṣṭra [Sāman].

aiyāhā iti vā indro vṛtram ahann aiyādohoveti nyagṛhṇād vārtraghne sāmanī vīryavatī

„Aiyāhā“ – so erschlug Indra den Vṛtra; „aiyādohova“ – so hielt er ihn nieder; [daher] sind die beiden Sāman Vṛtra-tötend und kraftvoll [Anm.: Lautfolgen als Stobha-Silben].

ojo evaitābhyāṃ vīryam avarundhe

Kraft und Stärke gewinnt er mit diesen beiden.

pañcadaśa eva stomo bhavaty ojasy eva tad vīrye pratitiṣṭhaty ojo vīryaṃ pañcadaśaḥ

Der Stoma ist ein Pañcadaśa; er steht also in Kraft und Stärke fest; Kraft und Stärke ist der Pañcadaśa.

Interaktive Leseansicht des ganzen Werks