Quellen der Menschheit

Kāṭhaka-Saṃhitā · Sthānaka 27

Anuvāka 9 Āgrāyaṇa-Becher: der erste Schöpfbecher, Rede, Atem, Gāyatrī und das Kalb; Prajāpati.

devāś ca vā asurāś ca samāvad eva yajñe 'kurvata

Götter und Asuras taten im Opfer ganz das Gleiche.

yad eva devā akurvata tad asurā akurvata

Was die Götter taten, das taten die Asuras.

te 'surā bhūyām̐saś śreyām̐sa āsan kanīyām̐saḥ pāpīyām̐sa ānujāvaratarā iva devās

Die Asuras waren zahlreicher und besser; die Götter geringer, schlechter, gleichsam die Nachgeborenen [?].

te devā etam āgrāyaṇam apaśyan

Diese Götter sahen den Āgrāyaṇa.

tenāgraṃ paryāyan

Damit gingen sie an die Spitze herum (kamen sie an die Spitze).

yad agraṃ paryāyam̐s tad āgrāyaṇasyāgrāyaṇatvam

Dass sie an die Spitze gelangten, das ist das Āgrāyaṇa-Wesen des Āgrāyaṇa („Spitzen-Becher“).

ya ānujāvaras syāt ‖

(Dies gilt für den,) der ein Nachgeborener (Geringerer) sein sollte.

vidad yadī saramā rugṇam adrer mahi pāthaḥ pūrvyam̐ sadhryak kaḥ |

„Als Saramā den Bruch des Felsens fand, machte sie den großen, uralten Aufenthalt (Weg) zu einem gemeinsamen [?] –

agraṃ nayat supady akṣarāṇām acchā ravaṃ prathamā jānatī gāt ‖

sie führte (die Herde) an der Spitze, auf gutem Pfad, die unvergänglichen (Kühe) [?], als erste das Brüllen erkennend ging sie darauf zu.“

ity etayā purorucāgrāyaṇaṃ gṛhītam

Mit diesem Vers als Vorspruch (purorucā) wird der Āgrāyaṇa geschöpft.

bhrātṛvyam eva vṛktvāgraṃ paryeti ‖

Den Nebenbuhler abgeschüttelt, kommt er an die Spitze.

vāg vai devebhyo 'pākrāmad yajñe bhāgadheyam icchamānā

Die Rede wich wahrlich von den Göttern weg, einen Anteil im Opfer wünschend.

te devā etāvad yajñasya manasātanvata

Die Götter dehnten so viel vom Opfer im Geist aus [?].

sāntaryanti metyāgrāyaṇaṃ pratinyāgacchat

„Sie soll mich nicht (von sich) trennen“ – mit diesen Worten kam sie zum Āgrāyaṇa zurück [?].

yad āgrāyaṇaṃ gṛhītvā vācaṃ visṛjate

Dass er, den Āgrāyaṇa geschöpft, die Rede freigibt,

vācam eva yajña āgatāṃ yunakti

so schirrt er die zum Opfer gekommene Rede an.

mṛgasyeva vai yajñasyābhitsāra ātmā yajñasyāgrāyaṇas

Wie bei einem Wild der Angriffsweg [?], so ist der Āgrāyaṇa der Leib (das Selbst) des Opfers.

yad vācaṃ yacchati

Indem er die Rede zügelt (schweigt),

yajñam eva yatvā vācaṃ visṛjate

gibt er, das Opfer (erreicht) habend, die Rede frei.

prajāpatir vā āgrāyaṇaḥ

Der Āgrāyaṇa ist wahrlich Prajāpati.

prājāpatyā eta ṛtvijas trayo vṛtā yuktā yajñe bhavanti prastotodgātā pratihartā

Prajāpati gehören diese drei Priester an, die gewählt, angespannt im Opfer sind: Prastotṛ, Udgātṛ, Pratihartṛ.

udgātṝn eva vṛṇīte

erwählt er die Udgātṛ.

te 'sya vṛtā yuktā yajñe bhavanti ‖

Sie sind ihm erwählt und im Opfer angespannt.

dvayor dhārayoḥ prātassavane gṛhṇāti tisṛṇāṃ madhyandine catasṛṇāṃ tṛtīyasavane

In zwei Strömen schöpft er beim Morgenpressen, in drei beim Mittagspressen, in vier beim dritten Pressen.

nava vai puruṣe prāṇās

Neun sind wahrlich die Atem im Menschen.

ātmā yajñasyāgrāyaṇaḥ

Der Āgrāyaṇa ist das Selbst des Opfers.

prāṇān evātmānam abhisaṃpādayate

Die Atem eben verschafft er sich zu (seinem) Selbst.

vi vā etad yajñaṃ chindanti yan nānā savanāni sam̐sthāpayanti

Sie zerschneiden das Opfer wahrlich, wenn sie die Pressungen einzeln zum Abschluss bringen.

ātmā yajñasyāgrāyaṇas

Der Āgrāyaṇa ist das Selbst des Opfers.

yad āgrāyaṇam̐ savanesavane 'bhigṛhṇāti

Dass er bei jeder Pressung den Āgrāyaṇa nimmt,

ātmanaiva yajñam̐ saṃtanoti

damit fügt er durch das Selbst das Opfer zusammen.

ye devā divy ekādaśa stheti

„Ihr Götter, die ihr elf im Himmel seid“ –

trayastrim̐śaddevatābhir eva yajñam̐ saṃtanoti

mit den dreiunddreißig Gottheiten fügt er das Opfer zusammen.

prajāpatir vā āgrāyaṇas

Der Āgrāyaṇa ist wahrlich Prajāpati.

yat praskandayati

Indem er (einen Rest) verspritzen lässt,

yad upagṛhṇāti

Indem er ihn (im Gefäß) darunter-schöpft (aufnimmt),

sthālyā gṛhṇāti

Er schöpft mit dem Topf (sthālī).

so 'vijñāto bhavati yena hoṣyantīti

Er ist unerkannt, mit dem sie opfern werden.

tasmād garbheṇāvijñātena bhrūṇahā

Darum (gilt) bei einem unerkannten Keim (der Tötende) als Embryomörder.

tasmāt strī nivīryānivīryaḥ pumān

Darum ist die Frau ohne Manneskraft [?], der Mann nicht ohne Manneskraft [?].

parā sthālīmasyanti na vāyavyam

Den Topf wirft man weg, nicht das Vāyavya-Gefäß.

tasmāt striyaṃ jātāṃ parāsyanti na pumām̐sam

Darum wirft man ein geborenes Mädchen aus, nicht einen Knaben [?].

yadi graha upadasyed āgrāyaṇād gṛhṇīyāt

Wenn ein Becher ausgeht (knapp wird), soll er (nachschöpfen) aus dem Āgrāyaṇa.

yady āgrāyaṇa upadasyed grahebhyo gṛhṇīyāt

Wenn der Āgrāyaṇa ausgeht, soll er aus den (anderen) Bechern schöpfen.

pitā vā āgrāyaṇaḥ putrā grahās

Der Āgrāyaṇa ist wahrlich der Vater, die Becher sind die Söhne.

yad vai putrasyopadasyati pitaram̐ sa upadhāvati

Wenn es dem Sohn ausgeht, so läuft er zum Vater.

sa eṣa prāyaścittyā eva somo gṛhyate

Dieser Soma wird nur zur Sühne geschöpft.

brahmavādino vadanti kasmād gāyatry ayātayāmny abhinivartam̐ sarvāṇi savanāni vahatīti

Die Brahmavādins sagen: „Warum trägt die Gāyatrī, unverbraucht, alle Pressungen, zurückkehrend?“

vatso vā eṣa gāyatryā yad āgrāyaṇas

Der Āgrāyaṇa ist wahrlich das Kalb der Gāyatrī.

yad āgrāyaṇam̐ savanesavane 'bhigṛhṇāti

Dass er bei jeder Pressung den Āgrāyaṇa nimmt,

tasmād gāyatry ayātayāmny abhinivartam̐ sarvāṇi savanāni vahati

darum trägt die Gāyatrī, unverbraucht, zurückkehrend, alle Pressungen.

tasmād gaur vatsād apakriyamāṇā punar abhinivartate

Darum kehrt die Kuh, vom Kalb weggeführt, wieder zu ihm zurück.

prajāpatiḥ prajās sṛṣṭvā tā abhihiṅṅakarot

Prajāpati machte, nachdem er die Geschöpfe geschaffen, über sie den Hiṅ-Laut (belaunte sie).

prajāpatir āgrāyaṇas

Der Āgrāyaṇa ist Prajāpati.

yad āgrāyaṇaṃ gṛhītvā hiṅkaroti

Dass er, den Āgrāyaṇa geschöpft, den Hiṅ-Laut macht,

tasmād gaur vatsaṃ jātam abhihiṅkaroti ‖

darum lässt die Kuh über dem geborenen Kalb den Hiṅ-Laut (Brüllen) erschallen.