svargaṃ vā etena lokaṃ prayanti yat prāyaṇīyam
Zur Himmelswelt gehen sie mit dem Prāyaṇīya (Eingangsopfer) hin;
Kāṭhaka-Saṃhitā · Sthānaka 23
svargaṃ vā etena lokaṃ prayanti yat prāyaṇīyam
Zur Himmelswelt gehen sie mit dem Prāyaṇīya (Eingangsopfer) hin;
tat prāyaṇīyasya prāyaṇīyatvam
darin liegt das Prāyaṇīya-Sein des Prāyaṇīya.
chidyate vā eṣo 'smāl lokād yo 'muṃ lokaṃ gacchati
Abgeschnitten wird von dieser Welt, wer zu jener Welt geht.
yad ādityam udayanīyaṃ bhavati
Daß das Udayanīya (Ausgangsopfer) Āditya gehört,
asminn eva loke pratitiṣṭhati
damit faßt er in dieser Welt Fuß.
devā vā asurān hatvā vairadeyād īṣamāṇās te diśo 'mohayannenna idam anyo 'nu prajānād iti
Die Götter, nachdem sie die Asuras erschlagen hatten, zogen, das Wergeld (vairadeya) [?] suchend, aus; sie verwirrten die Himmelsrichtungen, „damit ja kein anderer uns dies (den Weg) nachfinde“.
tad āhus
Darüber sagt man:
sādhyā vai nāma devā āsan pūrve devebhyas
Die Sādhya genannten Götter waren früher als die (jetzigen) Götter.
te diśo mohayitvā svargaṃ lokam āyan
Sie verwirrten die Himmelsrichtungen und gingen zur Himmelswelt;
nen na imaṃ lokam anyo 'nu prajānād iti
„damit ja kein anderer diese Welt von uns her erkenne“.
tā ime 'vare devā anu prājijñāsanta
Diese späteren Götter wollten jene (Richtungen) nachher erkunden.
tā na prājānan
Sie erkannten sie nicht.
sāditir abravīd vāryaṃ vṛṇā ahaṃ va imā diśaḥ pravakṣyāmi matprāyaṇa eva yajño 'san madudayana iti
Aditi sagte: „Ich wähle eine Gabe (vārya): ich will euch diese Richtungen verkünden; das Opfer soll mich zum Eingang haben, mich zum Ausgang.“
tasmād ādityaṃ prāyaṇīyam bhavaty ādityam udayanīyam
Darum gehört das Prāyaṇīya der Āditya (Aditi), ebenso das Udayanīya.
vāryavṛtam̐ hy asyāḥ
Denn dies ist ihre erwählte Gabe.
pathyām̐ svastiṃ yajatety abravīt tayā prācīṃ diśaṃ prajñāsyatheti
„Opfert der Pathyā Svasti“, sagte sie, „durch sie werdet ihr die Ostrichtung erkennen.“
agniṃ yajatety abravīt tena dakṣiṇām
„Opfert Agni“, sagte sie; dadurch (erkannten sie) den Süden.
somaṃ yajatety abravīt tena pratīcīm
„Opfert Soma“, sagte sie; dadurch den Westen.
savitāraṃ yajatety abravīt tenodīcīm
„Opfert Savitṛ“, sagte sie; dadurch den Norden.
aham evemā ubhau lokau vedety abravīd iyam aditis tasyā iyam ūrdhvā dig
„Ich kenne diese beiden Welten“, sagte sie; diese Aditi, deren Richtung die obere ist.
ūrdhvā eva tena svargaṃ lokam āyan
Dadurch gingen sie aufwärts zur Himmelswelt.
tā etā evaṃ devatā ijyante
So werden diese Gottheiten verehrt,
diśāṃ kḷptyai
zur Ordnung der Himmelsrichtungen
svargasya lokasya prajñātyai
und zur Erkenntnis der Himmelswelt.
pathyayā vai svastyā devāḥ prācīṃ diśaṃ prājānan
Durch die Pathyā Svasti erkannten die Götter die Ostrichtung.
agnīṣomā anusamapaśyatām
Agni und Soma sahen (ihr) nach [?].
savitā prāsuvat
Savitṛ trieb (sie) an.
iyam aditir asyām adhi yajñaṃ prāñcam atanvata ‖
Diese Aditi: auf ihr (der Erde) spannten sie das Opfer nach Osten gerichtet aus.
yajñamukhaṃ vā etat saṃbhriyate yat prāyaṇīyam
Der Anfang des Opfers wird mit diesem Prāyaṇīya zugerüstet.
vāk pathyā svastis
Die Rede ist Pathyā Svasti.
yat pathyām̐ svastiṃ yajati
Daß er der Pathyā Svasti opfert,
vācam eva tat saṃbharayati
damit läßt er die Rede zurüsten (fügt er die Rede hinzu).
prāṇāpānā evāgnīṣomābhyām̐ saṃbharati
Einatem und Ausatem rüstet er mit Agni und Soma zu;
prasavāyaiva
zum Antrieb eben (mit Savitṛ);
saviteyam aditir
Savitṛ, diese Aditi:
asyām adhi yajñamukham̐ saṃbharayati
auf ihr (der Erde) läßt er den Anfang des Opfers zurüsten.
kḷptyai vā etan nirupyate yat prāyaṇīyam
Zur Ordnung (Bereitung) wird dieses Prāyaṇīya dargebracht.
maruto devaviśā
Die Marut sind der Götter Volk (viś).
devaviśāṃ vai kalpamānāṃ manuṣyaviśānukalpate
Wenn das Götter-Volk sich ordnet, ordnet sich das Menschen-Volk danach.
yan marutvadyājyāyāḥ padaṃ bhavati svasti rāye maruto dadhātaneti
Daß die Yājyā-Strophe an die Marut den Pāda enthält „Heil, ihr Marut, verleiht zu Reichtum“,
devaviśām eva kalpayati
damit ordnet er das Götter-Volk.
tāṃ kalpamānāṃ manuṣyaviśānukalpate
Wenn dieses sich ordnet, ordnet sich danach das Menschen-Volk.
pathyām̐ svastiṃ yajati
Er opfert der Pathyā Svasti.
tasmād asā ādityo 'cchinnaṃ pura udeti paścān nimrocati
Darum geht jene Sonne ununterbrochen im Osten auf und im Westen unter.
pathyām̐ hy eṣa svastim anusaṃcarati
Denn sie geht der Pathyā Svasti entlang.
agniṃ yajati
Er opfert Agni;
tasmād dakṣiṇato 'gra oṣadhayaḥ pacyamānā āyanti
darum kommen im Süden zuerst die Pflanzen reifend.
āgneyā hy oṣadhayas
Denn die Pflanzen gehören Agni.
somaṃ yajati
Er opfert Soma;
tasmād āpaḥ pratīcīr bhūyiṣṭhā dhāvanti
darum fließen die Wasser meist nach Westen.
saumīr hy āpas
Denn die Wasser gehören Soma.
savitāraṃ yajati
Er opfert Savitṛ;
tasmād ayam uttarād bhūyiṣṭhaṃ pavate
darum weht dieser (Wind) meist von Norden.
savitṛprasūto hy eṣa pavate
Denn auf Savitṛs Antrieb weht dieser.
aditiṃ yajati
Er opfert Aditi;
tasmād iyam upariṣṭāt prajābhyo varṣati
darum regnet es von oben für die Geschöpfe.
pañcaitā devatā yajati
Diese fünf Gottheiten verehrt er;
pāṅkto yajñas
fünffach ist das Opfer;
yajñam evāvarunddhe
das Opfer gewinnt er eben.
agnaye ṣaṣṭham avadyati
Für Agni schneidet er den sechsten Anteil ab (Sviṣṭakṛt);
ṣaḍ ṛtavas
sechs sind die Jahreszeiten;
ṛtuṣv eva pratitiṣṭhati
in den Jahreszeiten faßt er eben Fuß.
daśa yājyānuvākyā bhavanti
Zehn Yājyā- und Anuvākyā-Verse sind es.
daśākṣarā virāḍ annaṃ virāḍ
Die Virāj hat zehn Silben; Speise ist die Virāj;
virājy evānnādye pratitiṣṭhati
in der Virāj, der Speisenutzung, faßt er eben Fuß.
sviṣṭakṛte dvādaśī bhavatas
Für den Sviṣṭakṛt sind zwei (Verse) zu zwölf (Silben) bestimmt.
dvādaśa māsās saṃvatsaras
Zwölf Monate hat das Jahr;
saṃvatsarsyāptyai
zur Erlangung des Jahres.
saptadaśa sāmidhenyo bhavanti
Siebzehn Sāmidhenī-Verse (Anzündungsverse) sind es.
saptadaśo vai saṃvatsaraḥ
Siebzehnfach ist das Jahr:
pañcartavo dvādaśa māsā eṣa vāva sa saṃvatsaras
fünf Jahreszeiten, zwölf Monate – dies ist eben das Jahr.
saṃvatsarād evādhi yajñamukhaṃ pratanute ‖
Vom Jahr her spannt er den Anfang des Opfers aus.