Quellen der Menschheit

Pañcaviṃśa-Brāhmaṇa (Tāṇḍya-Mahābrāhmaṇa) · Prapāṭhaka 16

Adhyāya 13 Ekaviṃśa-Agniṣṭoma mit Rennwagen (Anukrī-Vorbereitung)

Regelt ein Ekaviṃśa-Agniṣṭoma für Kranke sowie für Speise- und Standfestigkeitswunsch; ausführlich die Rennwagen der Somaboten in die vier Himmelsrichtungen mit Entfernungsmaßen. Mehrere Maß- und Wagenbezeichnungen (Pferdezahl, Zugtiere) sind schwer und nur vorläufig gedeutet; eine Randnotiz in 2353 nennt Lesarten der Handschriften.

etasyaivaikaviṃśam agniṣṭomasāma kṛtvāmayāvinaṃ yājayet

Nachdem man für ihn das Agniṣṭoma-Sāman im Ekaviṃśa-Stoma eingerichtet hat, soll man einen Kranken opfern lassen.

prāṇo vai trivṛt prāṇa ādityaḥ prāṇair eṣa vyṛdhyate ya āmayāvī prāṇair evainaṃ samardhayati [thus BI; KSS seems to read samarṅghayati]

Der Lebenshauch (prāṇa) ist der Trivṛt, der Lebenshauch ist die Āditya (Sonne). Der Kranke ist der Lebenshauche verlustig; mit den Lebenshauchen stattet man ihn wieder aus. [Anm.: Randbemerkung im Text: „so BI; KSS scheint samarṅghayati zu lesen“.]

virājaṃ saṃpadyate 'pa vā etasmād annādyaṃ krāmati ya āmayāvy annaṃ virāḍ annadyam evāsmin dadhāti

Er richtet es auf die Virāj ein. Von diesem Kranken weicht die Speisekraft (annādya) weg; Speise ist die Virāj; Speisekraft legt man ihm damit ein.

ekaviṃśo 'gniṣṭomo bhavaty apratiṣṭhito vā eṣa ya āmayāvī pratiṣṭhaikaviṃśaḥ praty eva tiṣṭhati

Der Agniṣṭoma ist ein Ekaviṃśa. Ohne Halt ist der Kranke; der Ekaviṃśa ist der Halt; so findet er Stand.

etenaivānnādyakāmo vā pratiṣṭhākāmo vā yajetānnaṃ virāṭ pratiṣṭhaikaviṃśo 'tty annaṃ pratitiṣṭhati

Damit soll auch der opfern, der Speisekraft oder festen Stand begehrt: Speise ist die Virāj, der Ekaviṃśa ist der Halt; er isst Speise und findet Stand.

urvarā vedir bhavaty etad vā asyā vīryavattamaṃ vīryeṇaiva yajñaṃ samardhayati

Die Vedi ist ‚fruchtbares Ackerland‘; dies ist an ihr das Kraftvollste; mit Kraft bringt er das Opfer zum Gelingen.

khala uttaravedir atra hi sa rasaḥ samavaiti sarasam eva yajñaṃ karoti

Die Uttaravedi ist die Tenne; denn dort sammelt sich der Saft; er macht das Opfer saftvoll.

khalevālī yūpo bhavaty etayā hi taṃ rasam utkṛṣanti

Der Opferpfosten (yūpa) ist wie eine Tennenfurche [?]; denn damit ziehen sie jenen Saft heraus [?].

trivatsaḥ sāṇḍaḥ somakrayaṇaḥ sendratvāya

[Der Soma-Kaufstier] ist ein dreijähriges, hodentragendes Tier zum Somakauf, um Indra-Art zu erlangen [?].

sarvā diśo 'śvarathāḥ somapravākā vidhāvanti

Nach allen Himmelsrichtungen laufen Wagen mit Rennpferden, Somaboten (somapravāka) auseinander.

sarvābhya evāsmai digbhyo 'nnādyam avarundhe

So gewinnt er aus allen Himmelsrichtungen für ihn Speisekraft.

yojane caturvāhiṇā prācyāṃ diśi prāhaivam iva vā adhvāno vimitā yaivādhvano mātrātāṃ dhāvayanti traipade praṣṭhivāhinodīcyāṃ gavyūtau dvyogena praticyāṃ krośe sthūriṇā dakṣiṇaitad vai diśāṃ rūpaṃ yadaiva diśāṃ rūpaṃ tena yajñaṃ samardhayanti

Im Osten, sagt man, auf eine Strecke von einem yojana mit dem Viergespann; denn die Wege sind gleichsam so ausgemessen; sie lassen sie die Länge des Weges durchlaufen [?]. Im Norden auf eine Entfernung von drei Schritten [?] mit dem Deichselpferd-Gespann (praṣṭhivāhin); im Westen auf ein gavyūti mit dem Zweigespann; im Süden auf ein krośa mit dem [Wagen] Sthūri [?]. Das ist die Gestalt der Himmelsrichtungen; damit, dass es die Gestalt der Himmelsrichtungen ist, bringen sie das Opfer zum Gelingen.

sakṣīradṛtayo rathā bhavanti tato yan navanītam udiyāt tadājye 'pi kāryaṃ sadyastvāya

Die Wagen sind mit Milch und Gerinnungsmittel (dṛti) versehen [?]; was davon an frischer Butter aufsteigt, das soll man auch in der Ghee-Schale verwenden, damit sie sofort [Wirkung] hat [?].

Interaktive Leseansicht des ganzen Werks