Quellen der Menschheit

Kauṣītaki-Brāhmaṇa (Śāṅkhāyana-Brāhmaṇa)

Adhyāya 22 Die ersten drei Tage des Pṛṣṭhya-Ṣaḍaha

Die drei ersten Tage des Pṛṣṭhya-Ṣaḍaha (des „Sechstagesopfers mit Pṛṣṭha-Sāmans“, hier im Rahmen eines Soma-Opfers) werden Śastra für Śastra durchgegangen. Jeder Tag hat seine „Form“ (rūpa), die an bestimmten Wortbildungen der rezitierten Verse (āvat, pravat, yuktavat, vivat, cakṛvat usw.) und an seinem Metrum, Stoma und Sāman erkennbar ist. Erklärt wird jeweils, warum die Verse so gewählt sind, und am Schluss jedes Tages, welche Welt, Himmelsrichtung, Jahreszeit und Göttergruppe man durch ihn erlangt. Die Quelle weist mehrere Lücken in der Pāda-Zählung auf (Khaṇḍa 3, 5, 6) und ist an einigen Stellen unsicher. Khaṇḍa 1 (24 Pādas): Erster Tag (Erdwelt, Gāyatrī): Ājya, Praüga, Marutvatīya und Niṣkevalya mit „pra“/„ā“ und Sampāta-Hymnen. Khaṇḍa 2 (25 Pādas): Ārbhava und Vaiśvadeva („angeschirrt“), die Frage der ausgelassenen Verse, weitere Śastra-Verse des ersten Tages; erlangt wird diese Welt, Osten, Frühling, Vasus, Agni. Khaṇḍa 3 (18 Pādas): Zweiter Tag (Luftwelt, Triṣṭubh): Ājya, Praüga, Niṣkevalya mit „vi-“, „vṛtrahavat“-Formen. Khaṇḍa 4 (19 Pādas): Weitere Verse des zweiten Tages (Sāvitra, Ārbhava, „vṛṣaṇvat“); erlangt wird die Luftwelt, Süden, Sommer, Rudras, Indra. Khaṇḍa 5 (42 Pādas): Dritter Tag (Himmelswelt, Jagatī): „cakṛvat“, Ājya „angeschirrt“, Praüga, Marutvatīya, Niṣkevalya, Nivid im Hymnus „yo jāta eva“. Khaṇḍa 6 (29 Pādas): Anucara „abhi“, weitere Verse des dritten Tages, Tanzen am Ende; erlangt wird jene Welt, Westen, Regenzeit, Ādityas, Varuṇa.

prathamam ahar ayam eva loka āyatanena | agnir gāyatrī trivṛt stomo rathantaram sāma | tan nv asya nidānam | tasya etāni chando rūpāṇi | kariṣyan prathame pade sad evam | yad vai bhaviṣyat tat kariṣyat | yad vai bhaviṣyat tat kariṣyat | āvat pravad eṣavad arṣavad adyavad yuktavad yuñjānavaj jyotiṣmad iti | upaprayanto adhvaram ity ājyam pravat | pravad vai prathamasya ahne rūpam | gāyatram gāyatra prātaḥ savano hy eṣa tryahaḥ | iti nu vyūḍhe | uddhṛtya etat pra vo devāya agnaya iti samūḍhe tasya uktam brāhmaṇam | mādhucchandasa praugas tasya uktam brāhmaṇam | ā yātv indro avasa upa na iti marutvatīyam āvat | āvad vai prathamasya ahno rūpam | svarṇarād avase no marutvān iti sa eva asmin marun nyaṅgaḥ | ā na indro dūrād ā na āsād iti niṣkevalyam āvat | āvad vai prathamasya ahno rūpam | sampātau niṣkevalya marutvatīye bhavataḥ prathame ahan | sampātair vai devāḥ svargaṃ lokam samapatan | tasmād atra prathamau śasyete svargyau | tad yat sampātau niṣkevalya marutvatīye bhavataḥ prathame ahan | svargasya eva lokasya samaṣṭhyā iti |

[1] Der erste Tag: Er ist nach seinem Standort (āyatana) eben diese Welt (die Erde); [2] Agni, die Gāyatrī, der Trivṛt-Stoma, das Rathantara-Sāman (gehören zu ihm); [3] Dies nun ist dessen Begründung (nidāna); [4] Dies sind seine Metrum-Formen (chandorūpa); [5] „Im ersten Pāda (Vers-Viertel) wird ‚das, was ist‘ (sat) so gemacht (kariṣyan, ‚im Begriff zu tun‘)“; [6] was ja sein wird, das ‚wird er tun‘ (kariṣyat); [7] [Anm.: Dieser Satz steht in der Quelle doppelt, beide mit der Pāda-Nummer 6; hier als eigener Pāda wiederholt] was ja sein wird, das ‚wird er tun‘; [8] (Wörter mit den Bildungen) „āvat, pravat, eṣavat, arṣavat, adyavat, yuktavat, yuñjānavat, jyotiṣmat“ – so; [9] „Sie gehen dem Opfer entgegen“ (Pratīka: upaprayanto adhvaram) – das ist der Ājya(-Śastra), mit „pra“ (pravat); [10] das „pra“-haltige (pravat) ist ja die Form des ersten Tages; [11] Gāyatra-artig ist das Frühsoma-Pressen (prātaḥsavana), denn dies ist ein Dreitagesabschnitt (tryaha); [12] So nun bei der Auseinanderlegung (vyūḍha) der Verse; [13] Bei der Zusammenlegung (samūḍha) nimmt man dies heraus: „Dem Gott Agni …“ (pra vo devāya agnaye); darüber ist ein Brāhmaṇa gesagt worden; [14] Das Praüga (Śastra) ist das des Madhucchandas; darüber ist ein Brāhmaṇa gesagt worden; [15] „Indra soll zu Hilfe zu uns herkommen“ (ā yātv indro avasa upa naḥ) – das ist das Marutvatīya (Śastra), mit „ā“ (āvat); [16] das „ā“-haltige (āvat) ist ja die Form des ersten Tages; [17] „Der Himmelsherrscher, der Marutbegleitete, (komme) uns zu Hilfe“ (svarṇarād avase no marutvān) – dadurch hat er die Marut in diesem (Śastra) fest verankert (nyaṅga); [18] „Indra (komme) zu uns aus der Ferne, zu uns aus der Nähe“ (ā na indro dūrād ā na āsāt) – das ist das Niṣkevalya (Śastra), mit „ā“ (āvat); [19] das „ā“-haltige ist ja die Form des ersten Tages; [20] Sampāta-(Hymnen) kommen im Niṣkevalya und im Marutvatīya (Śastra) am ersten Tag vor; [21] Durch Sampāta-(Hymnen) flogen die Götter ja zusammen zur Himmelswelt; [22] Deshalb werden hier zuerst (am ersten Tag) zwei (Sampāta-Hymnen) rezitiert, die zum Himmel führen (svargya); [23] Dass nun am ersten Tag im Niṣkevalya und Marutvatīya Sampāta-(Hymnen) vorkommen,; [24] (geschieht) eben zur Zusammenfassung (samaṣṭi) der Himmelswelt – so (heißt es)

yuñjate mana uta yuñjate dhiyaḥ pra dyāvā yajñaiḥ pṛthivī ṛtāvṛdhā iha iha vo manasā bandhutā nara ity ārbhavam | tena niyacchati | yuktavanti ca vai pravanti ca prathame ahan sūktāni śasyante | tad yad iha iha va ity ārbhavam karoti | tan niyatyā apracyutyai rūpam | hayo na vidvān ayuji svayam dhuri iti vaiśvadevam yuktavat | yuktavad vai prathamasya ahno rūpam | tasya dve uttame utsṛjati | kuvid ete avadhṛte āgnimārute śasyete iti | tad u ha sma āha kauṣītakiḥ | śaṃsed eva sūktasya avyavacchedāya iti | na ha vā ṛk śastreṇa yāta yāmā bhavati | na anuvacanena | vaṣaṭ kāreṇa ha vai sā yāta yāmā bhavati samāne ahan | vaiśvānarāya pṛthu pājase vipa iti vaiśvānarīyam | tasmin sumnāni yajamāna ā caka ity āvat | āvad vai prathamasya ahno rūpam | pra śardhāya mārutāya sva bhānava iti mārutam pravat | pravad vai prathamasya ahno rūpam | pra tavyasīm navyasīm dhītim agnaya iti jātavedasīyam pravat | pravad vai prathamasya ahno rūpam | imaṃ lokam prathamena ahnā āpnuvanti | gāyatrīm chandas trivṛtam stomam rathantaram sāma | prācīm diśam vasantam ṛtūnām | vasūn devān deva jātam agnim adhipatim |

[1] „Sie schirren den Sinn an und schirren die Gedanken an“ (yuñjate mana uta yuñjate dhiyaḥ), „Himmel und Erde (schirren sie an) durch Opfer, die Wahrheitsmehrerinnen“ (pra dyāvā yajñaiḥ pṛthivī ṛtāvṛdhā), „hierher, hierher mit dem Sinn (…), ihr Männer, zur Verwandtschaft“ (iha iha vo manasā bandhutā naraḥ) – so (lautet) der Ārbhava (Vers); [2] damit hält er (das Opfer) fest (niyacchati); [3] Am ersten Tag werden ja Hymnen rezitiert, die „angeschirrt“ (yuktavat) und die „mit pra“ (pravat) sind; [4] Dass er nun den Ārbhava „iha iha vaḥ“ verwendet,; [5] das ist die Form (rūpa) für das Festhalten (niyati), damit (das Opfer) nicht abweicht; [6] „Wie ein Ross, kundig, schirrte ich selbst (es) an die Deichsel“ (hayo na vidvān ayuji svayaṃ dhuri) – das ist der Vaiśvadeva (Vers), „angeschirrt“ (yuktavat); [7] das „Angeschirrte“ ist ja die Form des ersten Tages; [8] Dessen letzte zwei (Verse) lässt er weg (utsṛjati); [9] „Kuvid ete“ – so (heißt es): die beiden ausgelassenen Āgnimāruta-(Verse) werden rezitiert [Anm.: Die Deutung der Pratīka-Reste „avadhṛte“ ist unsicher]; [10] Dazu nun hat Kauṣītaki gesagt:; [11] „Man soll (sie) nur rezitieren, damit das Sūkta nicht unterbrochen wird.“; [12] Denn keine Ṛk (Strophe) wird durch ein Śastra „abgenutzt“ (yātayāma, ihre Kraft verbraucht),; [13] auch nicht durch die Rezitation (anuvacana);; [14] durch das Vaṣaṭ-Rufen dagegen wird sie „abgenutzt“, (wenn sie) am selben Tag (wiederholt wird); [15] „Für Vaiśvānara, den breit Strahlenden, (bringt) ihr Weisen (Lob)“ (vaiśvānarāya pṛthu pājase vipaḥ) – das ist der Vaiśvānarīya (Vers); [16] „Bei ihm hat der Opferer Gunst erbeten“ (tasmin sumnāni yajamāna ā cake) – mit „ā“ (āvat); [17] das „ā“-haltige ist ja die Form des ersten Tages; [18] „Der selbstglänzenden Marut-Schar (bringe) Kraft voran“ (pra śardhāya mārutāya svabhānave) – das ist der Māruta (Vers), mit „pra“ (pravat); [19] das „pra“-haltige ist ja die Form des ersten Tages; [20] „Ein stärkeres, neueres Gebet (bringe ich) dem Agni voran“ (pra tavyasīṃ navyasīṃ dhītim agnaye) – das ist der Jātavedasīya (Vers), mit „pra“ (pravat); [21] das „pra“-haltige ist ja die Form des ersten Tages; [22] Diese Welt erlangen sie durch den ersten Tag,; [23] (dabei) das Gāyatrī-Metrum, den Trivṛt-Stoma, das Rathantara-Sāman,; [24] die östliche Himmelsrichtung, den Frühling unter den Jahreszeiten,; [25] die Vasu-Götter (als) Götter, (und) den geborenen Agni als Herrn (adhipati)

dvitīyam ahar antarikṣa loka āyatanena | indras triṣṭup pañcadaśaḥ stoma | tan nv asya nidānam | tasya etāni chando rūpāṇi | kurvan madhye pade sadevam | yad vai pratyakṣam āsprakṣaṃs tat kurvat | hatavad vajravad vṛtrahavad vṛṣaṇvad udvad vivat sthitam tanvām iti | agnim dūtam vṛṇīmaha ity ājyam | hotāram viśvavedasam iti vivat tasya uktam brāhmaṇam | gāyatram gāyatra prātaḥ savano hy eṣa tryahaḥ | iti nu vyūḍhe | uddhṛtya etat tvam hi kṣaitavad yaśa iti samūḍhe tasya uktam brāhmaṇam | ārtsamadaḥ praugas tasya uktam brāhmaṇam | tad etasya ahno rūpam | yā ta ūtir avamā yā paramā iti niṣkevalyam | tābhir ū ṣu vṛtrahatye avīr na iti vṛtrahavat | tad etasya ahno rūpam | viśvo devasya netur ā viśva devam satpatim iti pratipad anucarau tayor uktam brāhmaṇam |

[1] Der zweite Tag: Er ist nach seinem Standort die Luftwelt (antarikṣa); [2] Indra, die Triṣṭubh, der Pañcadaśa-Stoma (gehören zu ihm); [3] Dies nun ist dessen Begründung; [4] Dies sind seine Metrum-Formen; [5] „Im mittleren Pāda wird ‚das, was ist‘ (sat) so gemacht (kurvan, ‚tuend‘)“; [6] was man ja handgreiflich (pratyakṣa) berührt hat, das ist „tuend“ (kurvat, ‚gerade geschehend‘); [7] (Wörter mit den Bildungen) „hatavat, vajravat, vṛtrahavat, vṛṣaṇvat, udvat, vivat, sthitam tanvām“ – so; [8] „Agni, den Boten, erwählen wir“ (agniṃ dūtaṃ vṛṇīmahe) – das ist der Ājya(-Śastra); [9] „den Hotṛ, den Allwissenden“ (hotāraṃ viśvavedasam) – mit „vi“ (vivat); darüber ist ein Brāhmaṇa gesagt worden; [10] Gāyatra-artig ist das Frühsoma-Pressen, denn dies ist ein Dreitagesabschnitt; [11] So nun bei der Auseinanderlegung (der Verse); [12] Bei der Zusammenlegung nimmt man dies heraus: „Denn du (hast) Ruhm gleich einem Besitz“ (tvaṃ hi kṣaitavad yaśaḥ), mit „kṣaitavat“; darüber ist ein Brāhmaṇa gesagt worden; [13] Das Praüga (Śastra) ist das des Ārtsamada; darüber ist ein Brāhmaṇa gesagt worden [Anm.: In der Quelle fehlen die Pāda-Nummern 14 und 15; hier folgt der Text unmittelbar]; [14] Dies ist die Form dieses Tages; [15] „Deine Hilfen, die untersten und die höchsten“ (yā ta ūtir avamā yā paramā) – das ist das Niṣkevalya (Śastra); [16] „Mit diesen (Hilfen) hilf uns gut beim Vṛtra-Erschlagen, du Schützer“ (tābhir ū ṣu vṛtrahatye 'vīr naḥ) – mit „vṛtrahavat“; [17] Dies ist die Form dieses Tages; [18] „Jeder (…) des Gottes, des Führers“ (viśvo devasya netur) und „alle (…) den Gott, den Herrn der Guten“ (ā viśvaṃ devaṃ satpatim) – (das sind) Pratipad und Anucara; über sie ist ein Brāhmaṇa gesagt worden [Anm.: Pratīka-Abgrenzung unsicher]

tad devasya savitur vāryam mahad iti sāvitram | trir antarikṣam savitā mahitvanā iti | tat pratyakṣam antarikṣam abhivadati | tad etasya ahno rūpam | te hi dyāvā pṛthivī viśva śambhuvā iti dyāvā pṛthivīyam vivat tasya uktam brāhmaṇam | takṣan ratham suvṛtam vidmanā apasa ity ārbhavam | takṣan harī indra vāhā vṛṣaṇvasū iti vṛṣaṇvat tasya uktam brāhmaṇam | yajñasya vo rathyam viśpatim viśām iti śāryātam vaiśvadevam | vṛṣā ketur yajato dyām aśāyata iti vṛṣaṇvat tasya uktam brāhmaṇam | pṛṣkasya vṛṣṇo vṛṣṇe śardhāya iti vṛṣaṇvatī tayor uktam brāhmaṇam | nū cit sahotā amṛto ni tundata iti jātavedasīyam | hotā yad dūto abhavad vivasvata iti vivat tasya uktam brāhmaṇam | tasya prātar makṣū dhiyāvasur jagamyād ity uttamā | param eva etad ahar abhivadati | param eva etad ahar abhyārabhya vasanti iti ha sma āha kauṣītakiḥ | antarikṣa lokam dvitīyena ahnā āpnuvanti | triṣṭubham chandaḥ pañcadaśam stomam bṛhat sāma | dakṣiṇām diśam grīṣmam ṛtūnām | rudrān devān deva jātam indram adhipatim |

[1] „Jenes große, erwünschte (Gut) des Gottes Savitṛ“ (tad devasya savitur vāryaṃ mahat) – das ist der Sāvitra (Vers); [2] „Dreimal (durchmisst) den Luftraum Savitṛ in seiner Größe“ (trir antarikṣaṃ savitā mahitvanā) – so; [3] damit sagt er den handgreiflichen Luftraum an (abhivadati); [4] Dies ist die Form dieses Tages; [5] „Denn diese beiden, Himmel und Erde, allheilbringend“ (te hi dyāvāpṛthivī viśvaśambhuvā) – das ist der Dyāvāpṛthivīya (Vers), mit „vi“ (vivat); darüber ist ein Brāhmaṇa gesagt worden; [6] „Sie zimmerten den gutrollenden Wagen, die Kunstfertigen“ (takṣan rathaṃ suvṛtaṃ vidmanāpasaḥ) – das ist der Ārbhava (Vers); [7] „Sie zimmerten die beiden Falben, Indras Zugtiere, die stärkespendenden“ (takṣan harī indravāhā vṛṣaṇvasū) – mit „vṛṣaṇvat“; darüber ist ein Brāhmaṇa gesagt worden; [8] „Den Wagenlenker eures Opfers, den Herrn der Sippen“ (yajñasya vo rathyaṃ viśpatiṃ viśām) – das ist der Śāryāta, der Vaiśvadeva (Vers); [9] „Der Stier, das Banner, der Verehrungswürdige, legte sich an den Himmel“ (vṛṣā ketur yajato dyām aśāyata) – mit „vṛṣaṇvat“; darüber ist ein Brāhmaṇa gesagt worden; [10] „Des gesprenkelten Stieres, für den Stier, zur Kraft“ (pṛṣkasya vṛṣṇo vṛṣṇe śardhāya) – zwei „vṛṣaṇvat“-Verse; über sie ist ein Brāhmaṇa gesagt worden; [11] „Und der unsterbliche Mit-Hotṛ hat sich nicht ... gebeugt“ (nū cit sahotā amṛto ni tundate) – das ist der Jātavedasīya (Vers) [Anm.: Übersetzung des Pratīka unsicher]; [12] „Als der Hotṛ zum Boten des Vivasvat wurde“ (hotā yad dūto abhavad vivasvataḥ) – mit „vi“ (vivat); darüber ist ein Brāhmaṇa gesagt worden; [13] „Zu ihm möge am Morgen schnell der durch Andacht Reiche kommen“ (tasya prātar makṣū dhiyāvasur jagamyāt) – das ist der letzte (Vers); [14] Damit sagt er den höchsten (obersten) Tag an; [15] „Den höchsten Tag gerade ergreifen sie an und wohnen (darin)“ – so hat Kauṣītaki gesagt; [16] Die Luftwelt erlangen sie durch den zweiten Tag,; [17] (dabei) das Triṣṭubh-Metrum, den Pañcadaśa-Stoma, das Bṛhat-Sāman,; [18] die südliche Himmelsrichtung, den Sommer (grīṣma) unter den Jahreszeiten,; [19] die Rudra-Götter (als) Götter, (und) den geborenen Indra als Herrn (adhipati)

tṛtīyam ahar asāv eva loka āyatanena | varuṇo jagatī saptadaśa stomo vairūpam sāma | tan nv asya nidānam | tasya etāni chando rūpāṇi | cakṛvad uttame pade sad evam | yad vai bhūta anuvādi tac cakṛvat | aśvāvad gomad rathavad gatavat sthitavad antavat sodarkam aniruktam saprabhṛti iti | yukṣvā hi deva hūtamān ity ājyam | tad āhur yad antas tṛtīyam ahar atha kasmād yuktavad ājyam iti | etena vā ahnā devāḥ svargaṃ lokam āyan | yuktā vai tad āyan | tasmād iti brūyāt | aśvān agne rathīri iva iti rathavat | tad etasya ahno rūpam | gāyatram gāyatra prātaḥ savano hy eṣa tryahaḥ | iti nu vyūḍhe | uddhṛtya etat tvam agne vasūṃr iha iti samūḍhe tasya uktam brāhmaṇam | auṣṇiha ātreyaḥ praugaḥ | jāgatam vai tṛtīyam ahaḥ | tad yad auṣṇiha ātreyas tṛtīyasya ahnaḥ praugaḥ | tat prātaḥ savanam jagatī bhajate | tryaryamā manuṣī devatātā iti marutvatīyam | tri iti tat tṛtīyasya ahno rūpam | yad dyāva indra te śatam iti vairūpasya stotriyaḥ | śatam bhūmīr uta syur iti ninartiḥ | antas tṛtīyam ahaḥ | nīva vā antam gatvā nṛtyati | kadryan hi tata iyāt | indra tri dhātu śaraṇam iti trivān pragāthaḥ | tri dhātv iti tat tṛtīyasya ahno rūpam | aham bhuvam vasunaḥ pūrvyas patir iti indra sūktam | aham aham iti saprabhṛti | yathā vai sodarkam evam saprabhṛty anta rūpam jāgatam | jāgatam vai tṛtīyam ahaḥ | tad enat svena chandasā samardhayati | yo jāta eva prathamo manasvān ity etasmiṃs traiṣṭubhe nividam dadhāti | tad etad indra tanū sūktam | etasmin ha gṛtsamado bābhravo nividam dadhad indrasya priyam dhāma upajagāma | upa ha vā indrasya priyam dhāma gacchati jayati param lokam ya etasmin sūkte nividam dadhāti | tasya tad eva anta rūpam yad bhūta anuvādi yo dāsam varṇam adharam guhākari iti | yad etad bhūtam iva abhi | sodarkam bhavati tad dvitīyam anta rūpam |

[1] Der dritte Tag: Er ist nach seinem Standort eben jene (ferne) Welt (die Himmelswelt); [2] Varuṇa, die Jagatī, der Saptadaśa-Stoma, das Vairūpa-Sāman (gehören zu ihm); [3] Dies nun ist dessen Begründung; [4] Dies sind seine Metrum-Formen; [5] „Im letzten Pāda wird ‚das, was ist‘ (sat) so gemacht (mit ‚cakṛvat‘, ‚getan habend‘)“; [6] was ja geworden ist (bhūta) und (nur noch) nachgesprochen wird (anuvādin), das ist „cakṛvat“; [7] (Wörter mit den Bildungen) „aśvāvat, gomat, rathavat, gatavat, sthitavat, antavat, sodarka, anirukta, saprabhṛti“ – so; [8] „Schirre an, Gott, du Vielgerufener“ (yukṣvā hi deva hūtamān) – das ist der Ājya(-Śastra); [9] Dazu sagt man: „Wenn der dritte Tag (schon) am Ende steht, warum ist dann der Ājya ‚angeschirrt‘ (yuktavat)?“; [10] Durch diesen Tag sind die Götter ja zur Himmelswelt gegangen;; [11] angeschirrt (yukta) sind sie damals gegangen; [12] deshalb, soll man sagen, (ist es so); [13] „Wie ein Wagenfahrer (bringe) die Rosse, Agni“ (aśvān agne rathīr iva) – mit „rathavat“ („wagen-“); [14] Dies ist die Form dieses Tages; [15] Gāyatra-artig ist das Frühsoma-Pressen, denn dies ist ein Dreitagesabschnitt; [16] So nun bei der Auseinanderlegung (der Verse); [17] Bei der Zusammenlegung nimmt man dies heraus: „Du, Agni, (bringe) die Vasus hierher“ (tvam agne vasūn iha); darüber ist ein Brāhmaṇa gesagt worden; [18] Das Praüga (Śastra) ist das Auṣṇiha des Ātreya; [19] Der dritte Tag ist ja Jāgata (der Jagatī zugehörig); [20] Dass nun das Auṣṇiha des Ātreya das Praüga des dritten Tages ist,; [21] dadurch bekommt die Jagatī das Frühsoma-Pressen (für sich); [22] „Dreimal (ist) Aryaman, bei den Göttern der Menschen“ (try aryamā manuṣo devatātā) – das ist das Marutvatīya (Śastra) [Anm.: Wortlaut des Pratīka unsicher]; [23] „Drei“ – das ist die Form des dritten Tages; [24] „Wenn, Indra, hundert Himmel dir (gehören)“ (yad dyāva indra te śatam) – das ist der Stotriya (Eingangsvers) des Vairūpa; [25] „Hundert Erden dazu mögen (dir gehören)“ (śatam bhūmīr uta syuḥ) – (darin liegt) „Tanzen“ (ninarti); [26] Der dritte Tag ist der (den Abschnitt) abschließende; [27] Gleichsam nachdem er ans Ende gelangt ist, tanzt man (jubelnd); [28] denn dorthin könnte man (so) gelangen wollen [Anm.: „kadryan hi tata iyāt“ unsicher; vielleicht „nach irgendwo hin gerichtet“]; [29] „Indra, dreifache Zuflucht“ (indra tri dhātu śaraṇam) – das ist ein Pragātha mit „tri“ („drei“); [30] „Dreifach“ – das ist die Form des dritten Tages; [31] „Ich wurde der frühere Herr des Gutes“ (aham bhuvaṃ vasunaḥ pūrvyas patiḥ) – das ist das Indra-Sūkta; [32] „Ich, ich“ – (darin liegt) „saprabhṛti“ (mit Anfang); [33] Wie „mit Schluss-Wiederholung“ (sodarka), so ist „mit Anfang“ (saprabhṛti) die Schlussform, die jāgata (der dritte Tag) ist; [34] Der dritte Tag ist ja Jāgata; [35] Damit lässt er ihn mit seinem eigenen Metrum gedeihen; [36] „Der, kaum geboren, als erster, geistvoll“ (yo jāta eva prathamo manasvān) – in diesem Triṣṭubh-Hymnus legt er die Nivid (Einlagespruch) ein; [37] Dies ist das Indra-Sūkta (das „tanū“-Sūkta) [Anm.: „indra tanū sūktam“ unsicher]; [38] Als Gṛtsamada, der Bābhrava, in diesem (Hymnus) die Nivid einlegte, gelangte er zu Indras liebem Wohnsitz (dhāman); [39] Zu Indras liebem Wohnsitz gelangt ja, siegt (und gewinnt) die höchste Welt, wer in diesem Hymnus die Nivid einlegt; [40] Dessen Schlussform ist eben (die), dass das Gewordene nachgesprochen wird: „Der die dunkle, niedere Schicht (der Dāsa) in die Höhle brachte“ (yo dāsaṃ varṇam adharaṃ guhākaḥ); [41] Dass dies gleichsam Gewordenes ist – „abhi“ [Anm.: Text hier möglicherweise verkürzt; Deutung unsicher]; [42] Dass er mit Schluss-Wiederholung (sodarka) versehen ist, das ist die zweite Schlussform

abhi tvā deva savitar ity abhivān anucaraḥ | pṛṣṭhānām eva nānātvāya | tad āhur yad antas tṛtīyam ahar atha kasmād abhivān anucara iti | etena vā ahnā devāḥ svargaṃ lokam āyan | abhiprepsanto vai tad āyan | tasmād iti brūyāt | ud u ṣya devaḥ savitā hiraṇyayā ghṛtavatī bhuvanānām abhiśriyā iti ghṛtavatī tayor uktam brāhmaṇam | anaśvo jāto anabhīśur ukthya ity ārbhavam | rathas ticakraḥ pari vartate raja iti | tricakra iti tat tṛtīyasya ahno rūpam | parāvato ye didhiṣanta āpyam iti vaiśvadevam | ardha pada udarkāṇy ekāni | atha etat tṛtīya pada udarkam | tat tṛtīyasya ahno rūpam | vaiśvānarāya dhiṣaṇām ṛtā vṛdha iti vaiśvānarīyam | ghṛtam na pūtam agranye janām asi iti ghṛtavat tasya uktam brāhmaṇam | dhārā varā maruto dhṛṣaṇv ojasa iti mārutam | dhārāvarā iti ninartiḥ | antas tṛtīyam ahaḥ | nīva vā antam gatvā nṛtyati | kadryan hi tata iyāt | tvam agne prathamo aṅgirā ṛṣir iti jātavedasīyam | tvam tvam iti saprabhṛti | yathā vai sodarkam evam saprabhṛty anta rūpam | amuṃ lokam tṛtīyena ahnā āpnuvanti | jagatīm chandaḥ saptadaśam stomam vairūpam sāma | pratīcīm diśam varṣā ṛtūnām | ādityān devān deva jātam | varuṇam adhipatim varuṇam adhipatim |

[1] „Zu dir, Gott Savitṛ“ (abhi tvā deva savitaḥ) – das ist der Anucara (Folgevers) mit „abhi“ (abhivat); [2] (Er dient) nur zur Unterscheidung der Pṛṣṭha-(Sāmans); [3] Dazu sagt man: „Wenn der dritte Tag (schon) am Ende steht, warum ist der Anucara ‚mit abhi‘ (abhivat)?“; [4] Durch diesen Tag sind die Götter ja zur Himmelswelt gegangen;; [5] begierig, (sie) zu erreichen (abhiprepsantaḥ), sind sie damals gegangen; [6] deshalb, soll man sagen, (ist es so); [7] „Auf steht der Gott Savitṛ mit goldenen (Armen)“ (ud u ṣya devaḥ savitā hiraṇyayā) und „Fettreich, (Himmel und Erde,) die Zierde der Wesen“ (ghṛtavatī bhuvanānām abhiśriyā) – zwei „ghṛtavat“-Verse; über sie ist ein Brāhmaṇa gesagt worden; [8] „Ohne Rosse geboren, ohne Zügel, lobenswert“ (anaśvo jāto anabhīśur ukthyaḥ) – das ist der Ārbhava (Vers); [9] „Der dreirädrige Wagen rollt um den Raum“ (rathas ticakraḥ pari vartate rajaḥ) – so; [10] „dreirädrig“ (tricakra) – das ist die Form des dritten Tages; [11] „Die von fern her Verwandtschaft (Freundschaft) suchen“ (parāvato ye didhiṣanta āpyam) – das ist der Vaiśvadeva (Vers) [Anm.: In der Quelle fehlen die Pāda-Nummern 12 bis 17]; [12] „Auf halbem Pāda (ardha pada) (haben sie) nur je (einen) Schlussvers (udarka)“ [Anm.: Sinn unsicher]; [13] Nun aber ist der Schlussvers im dritten Pāda; [14] Dies ist die Form des dritten Tages; [15] „Für Vaiśvānara, die Andacht, den wahrheitsmehrenden (bringe)“ (vaiśvānarāya dhiṣaṇām ṛtā vṛdhe) – das ist der Vaiśvānarīya (Vers); [16] „Wie geläutertes Schmalz“ (ghṛtaṃ na pūtam) … – mit „ghṛtavat“; darüber ist ein Brāhmaṇa gesagt worden [Anm.: Wortlaut des Pratīka fraglich]; [17] „Die Marut, mit Strömen, Mächtige, kühn an Kraft“ (dhārā varā maruto dhṛṣṇv ojasā) – das ist der Māruta (Vers) [Anm.: Deutung des Pratīka unsicher]; [18] „dhārāvarā“ – (darin liegt) „Tanzen“ (ninarti); [19] Der dritte Tag ist der (den Abschnitt) abschließende; [20] Gleichsam nachdem er ans Ende gelangt ist, tanzt man; [21] denn dorthin könnte man (so) gelangen wollen [Anm.: wie oben zu „kadryan“ unsicher]; [22] „Du, Agni, (bist) der erste Aṅgiras, der Seher“ (tvam agne prathamo aṅgirā ṛṣiḥ) – das ist der Jātavedasīya (Vers); [23] „Du, du“ – (darin liegt) „saprabhṛti“ (mit Anfang); [24] Wie „mit Schluss-Wiederholung“, so ist „mit Anfang“ die Schlussform; [25] Jene Welt erlangen sie durch den dritten Tag,; [26] (dabei) das Jagatī-Metrum, den Saptadaśa-Stoma, das Vairūpa-Sāman,; [27] die westliche Himmelsrichtung, die Regenzeit (varṣā) unter den Jahreszeiten,; [28] die Āditya-Götter (als) Götter,; [29] (und) Varuṇa als Herrn (adhipati), Varuṇa als Herrn

Interaktive Leseansicht des ganzen Werks