Quellen der Menschheit

Ṛgveda · Maṇḍala 2

Kapitel 15: ṛgvede 2.15 · pra ghā nvasya mahato mahāni satyā satyasya karaṇāni vocam Die großen Taten Indras im Somarausch

Lied mit Kehrvers „im Rausch des Soma tat Indra diese [Taten]“: Schlangentötung, Himmelsstützen, Ströme, Uṣas' Wagen, Vala, Cumuri und Dhuni. Vers 10 ist im Saṃhitā-Text der Quelle abgebrochen; übersetzt nach dem Padapāṭha. Unsicher sind v. 4, 5, 7 und 9.

pra ghā nvasya mahato mahāni satyā satyasya karaṇāni vocam / trikadrukeśvapibat sutasyāsya made ahimindro jaghāna

Verkünden will ich nun dieses Großen große, wahre Taten, des Wahren: / bei den Trikadrukas trank er vom Gepressten; in dessen Rausch erschlug Indra die Schlange.

Wort für Wort
pra
hervor, voran
gha
fürwahr (Partikel)
nu
nun
asya
dieses (Gen. Sg.)
mahataḥ
des Großen (Gen. Sg.)
mahāni
großen (Akk. Pl. n.)
satyā
wahren (Akk. Pl. n.)
satyasya
des Wahren (Gen. Sg.)
karaṇāni
Taten (Akk. Pl.)
vocam
will verkünden (1. Sg. Aor. Konj.)
tr i-kadrukeṣu
bei den Trikadrukas (Lok. Pl.)
apibat
trank (3. Sg. Impf.)
sutasya
vom Gepressten (Gen. Sg.)
asya
dessen (Gen. Sg.)
made
im Rausch (Lok. Sg.)
ahim
Schlange (Akk. Sg.)
indraḥ
Indra (Nom. Sg.)
jaghāna
erschlug (3. Sg. Perf.)

avaṃśe dyāmastabhāyad bṛhantamā rodasī apṛṇadantarikṣam / sa dhārayad pṛthivīṃ paprathacca somasya tā mada indraścakāra

Im Stützlosen stützte er den hohen Himmel; er füllte Himmel und Erde [und] den Luftraum. / Er hielt die Erde und breitete sie aus: im Rausch des Soma tat Indra diese [Taten].

Wort für Wort
avaṃśe
im Stützlosen, ohne Stange (Lok. Sg.) [?]
dyām
Himmel (Akk. Sg.)
astabhāyat
stützte (3. Sg. Impf.)
bṛhantam
hohen (Akk. Sg.)
ā
hin, herbei
rodasī iti
Himmel und Erde (Akk. Du.)
apṛṇat
füllte (3. Sg. Impf.)
antarikṣam
Luftraum (Akk. Sg.)
saḥ
er (Nom. Sg.)
dhārayat
hielt (3. Sg. Kaus. Impf.)
pṛthivīm
Erde (Akk. Sg.)
paprathat
breitete aus (3. Sg. Perf.)
ca
und
somasya
des Soma (Gen. Sg.)
tā
diese (Akk. Pl. n.)
made
im Rausch (Lok. Sg.)
indraḥ
Indra (Nom. Sg.)
cakāra
tat (3. Sg. Perf.)

sadmeva prāco vi mimāya mānairvajreṇa khānyatṛṇan nadīnām / vṛthāsṛjat pathibhirdīrghayāthaiḥ somasya tā ...

Wie einen Wohnsitz maß er die vorderen [Richtungen/ die Osten] mit Maßen aus; mit der Keule durchbohrte er die Öffnungen der Flüsse; / mühelos ließ er sie los auf weitgehenden Wegen: im Rausch des Soma tat Indra diese [Taten].

Wort für Wort
sadma-iva
wie einen Wohnsitz (Akk. Sg. + iva)
prācaḥ
vordere, östliche (Akk. Pl.) [?]
vi
aus
mimāya
maß (3. Sg. Perf. Med.)
mānaiḥ
mit Maßen (Instr. Pl.)
vajreṇa
mit der Keule (Instr. Sg.)
khāni
Öffnungen, Quellen (Akk. Pl.)
atṛṇat
durchbohrte, öffnete (3. Sg. Impf.)
nadīnām
der Flüsse (Gen. Pl.)
vṛthā
mühelos, leicht
asṛjat
ließ los, entsandte (3. Sg. Impf.)
pathi-bhiḥ
auf Wegen (Instr. Pl.)
dīrgha-yāthaiḥ
weitgehend, weit-reisend (Instr. Pl.)
somasya
des Soma (Gen. Sg.)
tā
diese (Akk. Pl. n.)
made
im Rausch (Lok. Sg.)
indraḥ
Indra (Nom. Sg.)
cakāra
tat (3. Sg. Perf.)

sa pravoḷhṝn parigatyā dabhīterviśvamadhāgāyudhamiddhe agnau / saṃ gobhiraśvairasṛjad rathebhiḥ so...

Er, die Vorwärtsfahrer [?] umgehend, verbrannte des Dabhīti gesamte Waffe im entzündeten Feuer; / er vereinte [ihn] mit Rindern, Rossen, Wagen: im Rausch des Soma tat Indra diese [Taten]. [Anm.: sehr knapp und mehrdeutig.]

Wort für Wort
saḥ
er (Nom. Sg.)
pra-voḷhṛn
die Vorwärtsfahrenden, Zugtiere [?] (Akk. Pl.)
pari-gatya
umgehend, umringend (Gerundium)
dabhīteḥ
des Dabhīti (Gen. Sg.)
viśvam
gesamt, alle (Akk. Sg.)
adhāk
verbrannte (3. Sg. Aor.)
āyudham
Waffe (Akk. Sg.)
iddhe
im entzündeten (Lok. Sg.)
agnau
im Feuer (Lok. Sg.)
sam
zusammen
gobhiḥ
mit Rindern (Instr. Pl.)
aśvaiḥ
mit Rossen (Instr. Pl.)
asṛjat
vereinte, versah (3. Sg. Impf.) [?]
rathebhiḥ
mit Wagen (Instr. Pl.)
somasya
des Soma (Gen. Sg.)
tā
diese (Akk. Pl. n.)
made
im Rausch (Lok. Sg.)
indraḥ
Indra (Nom. Sg.)
cakāra
tat (3. Sg. Perf.)

sa īṃ mahīṃ dhunimetoraramṇāt so asnātṝnapārayat svasti / ta utsnāya rayimabhi pra tasthuḥ so...

Er ließ die große Brausende [?] vom Laufen ruhen; er brachte die Nichtbadenden [?] wohlbehalten hinüber. / Sie zogen aus zum Herausbaden [?] hin zum Reichtum: im Rausch des Soma tat Indra diese [Taten]. [Anm.: dhuni ‚die Brausende‘ = wohl ein Strom (plausibel); Rest unsicher.]

Wort für Wort
saḥ
er (Nom. Sg.)
īm
ihn (Partikel)
mahīm
große (Akk. Sg. f.)
dhunim
Brausende, Tosende (Akk. Sg. f.) [?]
etoḥ
vom Laufen, Gehen (Abl. Inf.)
aramṇāt
ließ ruhen (3. Sg. Kaus. Impf.)
saḥ
er (Nom. Sg.)
asnātṝn
Nichtbadende, Ungebadete (Akk. Pl.) [?]
apārayat
brachte hinüber (3. Sg. Kaus. Impf.)
svasti
wohlbehalten, zum Heil (Adv.)
te
sie (Nom. Pl.)
ut-snāya
zum Herausbaden, Abspülen (Dat. Sg.) [?]
rayim
Reichtum (Akk. Sg.)
abhi
hin, zu
pra
hervor
tasthuḥ
zogen aus, stellten sich (3. Pl. Perf.)
somasya
des Soma (Gen. Sg.)
tā
diese (Akk. Pl. n.)
made
im Rausch (Lok. Sg.)
indraḥ
Indra (Nom. Sg.)
cakāra
tat (3. Sg. Perf.)

sodañcaṃ sindhumariṇān mahitvā vajreṇāna uṣasaḥ saṃ pipeṣa / ajavaso javinībhirvivṛścan so...

Den aufwärts gerichteten Strom ließ er strömen durch [seine] Größe; mit der Keule zermalmte er den Wagen der Uṣas; / die Kraftlosen mit den Schnellen zerhauend: im Rausch des Soma tat Indra diese [Taten].

Wort für Wort
saḥ
er (Nom. Sg.)
udañcam
aufwärts gerichtet, nach oben (Akk. Sg.)
sindhum
Strom (Akk. Sg.)
ariṇāt
ließ strömen, gab frei (3. Sg. Impf.)
mahitvā
durch Größe (Instr. Sg.)
vajreṇa
mit der Keule (Instr. Sg.)
anaḥ
Wagen (Akk. Sg.)
uṣasaḥ
der Uṣas (Gen. Sg.)
sam
zusammen
pipeṣa
zermalmte (3. Sg. Perf.)
ajavasaḥ
Kraftlose, ohne Schwung (Akk. Pl.)
javinībhiḥ
mit den Schnellen (Instr. Pl. f.)
vi-vṛścan
zerhauend, zerteilend (Nom. Sg. Part.)
somasya
des Soma (Gen. Sg.)
tā
diese (Akk. Pl. n.)
made
im Rausch (Lok. Sg.)
indraḥ
Indra (Nom. Sg.)
cakāra
tat (3. Sg. Perf.)

sa vidvānapagohaṃ kanīnāmāvirbhavannudatiṣṭhat parāvṛk / prati śroṇa sthād vyanagacaṣṭa so...

Er, der Wissende, stand, die Verbergung der Mädchen aufgedeckt [?], sichtbar werdend auf, der Verstoßene; / der Lahme stand aufrecht, er salbte/ offenbarte [?], er sah: im Rausch des Soma tat Indra diese [Taten]. [Anm.: parāvṛj und śroṇa (‚der Verstoßene‘, ‚der Lahme‘) erscheinen auch in 2.13.12 – Heilung; wörtlich unsicher.]

Wort für Wort
saḥ
er (Nom. Sg.)
vidvān
wissend (Nom. Sg. Perf. Part.)
apa-goham
Verbergung, Weg-Verstecken (Akk. Sg.) [?]
kanīnām
der Mädchen (Gen. Pl.)
āviḥ
sichtbar, offenbar (Adv.)
bhavan
werdend (Nom. Sg. Part.)
ut
auf, hinauf
atiṣṭhat
stand (3. Sg. Impf.)
parāvṛk
der Verstoßene, Parāvṛj (Nom. Sg.) [?]
prati
gegenüber, aufrecht
śroṇaḥ
der Lahme (Nom. Sg.)
sthāt
stand (3. Sg. Aor.)
vi
auseinander
anak
salbte, offenbarte (3. Sg. Aor.) [?]
acaṣṭa
sah (3. Sg. Aor. Med.)
somasya
des Soma (Gen. Sg.)
tā
diese (Akk. Pl. n.)
made
im Rausch (Lok. Sg.)
indraḥ
Indra (Nom. Sg.)
cakāra
tat (3. Sg. Perf.)

bhinad valamaṅgirobhirgṛṇāno vi parvatasya dṛṃhitānyairat / riṇag rodhāṃsi kṛtrimāṇyeṣāṃ so...

Er spaltete den Vala, von den Aṅgiras besungen, und trieb die Festen des Berges auseinander; / er öffnete deren künstliche Schranken: im Rausch des Soma tat Indra diese [Taten].

Wort für Wort
bhinat
spaltete (3. Sg. Impf.)
valam
Vala (Akk. Sg.)
aṅgiraḥ-bhiḥ
von den Aṅgiras (Instr. Pl.)
gṛṇānaḥ
besungen, preisend (Nom. Sg. Part. Med.)
vi
auseinander
parvatasya
des Berges (Gen. Sg.)
dṛṃhitāni
Befestigungen (Akk. Pl. Part.)
airat
trieb, warf (3. Sg. Impf.)
riṇak
öffnete, gab frei (3. Sg. Aor.)
rodhāṃsi
Schranken, Hemmnisse (Akk. Pl.)
kṛtrimāṇi
künstlich (Akk. Pl. n.)
eṣām
deren (Gen. Pl.)
somasya
des Soma (Gen. Sg.)
tā
diese (Akk. Pl. n.)
made
im Rausch (Lok. Sg.)
indraḥ
Indra (Nom. Sg.)
cakāra
tat (3. Sg. Perf.)

svapnenābhyupyā cumuriṃ dhuniṃ ca jaghantha dasyaṃ pra dabhītimāvaḥ / rambhī cidatra vivide hiraṇyaṃ so...

Im Schlaf [sie] überwältigend [?] erschlugst du Cumuri und Dhuni, den Dasyu; den Dabhīti förderst du; / auch der Stabträger [?] fand hier Gold: im Rausch des Soma tat Indra diese [Taten]. [Anm.: svapna ‚Schlaf‘ – Betäubung/ Schlummer der Gegner; plausibel.]

Wort für Wort
svapnena
im Schlaf, durch Schlaf (Instr. Sg.)
abhi-upya
überwältigend, überdeckend (Gerundium) [?]
cumurim
Cumuri (Akk. Sg.)
dhunim
Dhuni (Akk. Sg.)
ca
und
jaghantha
erschlugst (2. Sg. Perf.)
dasyum
Dasyu (Akk. Sg.)
pra
hervor, voran
dabhītim
Dabhīti (Akk. Sg.)
āvaḥ
förderst, halfst (2. Sg. Impf.)
rambhī
der Stabträger, Rambhin [?] (Nom. Sg.)
cit
sogar
atra
hier
vivide
fand (3. Sg. Perf. Med.)
hiraṇyam
Gold (Akk. Sg.)
somasya
des Soma (Gen. Sg.)
tā
diese (Akk. Pl. n.)
made
im Rausch (Lok. Sg.)
indraḥ
Indra (Nom. Sg.)
cakāra
tat (3. Sg. Perf.)

nūnaṃ sā te prati ... [Anm.: Saṃhitā-Text und Padapāṭha der Quelle stimmen an dieser Stelle nicht überein (verschoben oder gekürzt). Padapāṭha: nūnam sā te prati varam jaritre duhīyat indra dakṣiṇā maghonī śikṣa stotṛ-bhyaḥ mā ati dhak bhagaḥ naḥ bṛhat vadema vidathe su-vīrāḥ]

Jetzt möge jene freigebige Gabe, Indra, dem Sänger nach [seinem] Wunsch [Milch] spenden; hilf den Preisenden, / unser Glücksanteil möge nicht verbrannt/ vorübergehen [?]. Laut mögen wir sprechen in der Versammlung, gute Männer habend. [Anm.: Saṃhitā-Text der Quelle bricht ab; nach Padapāṭha; Schlussvers wie 2.11.21.]

Wort für Wort
nūnam
jetzt
sā
jene (Nom. Sg. f.)
te
dir (Dat. Sg.)
prati
gegenüber, nach
varam
Wunsch, Wahl (Akk. Sg.)
jaritre
dem Sänger (Dat. Sg.)
duhīyat
möge melken, spenden (3. Sg. Opt.)
indra
Indra (Vok.)
dakṣiṇā
Gabe, Opferlohn (Nom. Sg.)
maghonī
freigebig (Nom. Sg. f.)
śikṣa
hilf, gib (2. Sg. Imp.)
stotṛ-bhyaḥ
den Preisenden (Dat. Pl.)
mā
nicht
ati
darüber hinaus, vorbei
dhak
brenne, verbrenne (3. Sg. Aor. Konj.) [?]
bhagaḥ
Glücksanteil, Anteil (Nom. Sg.)
naḥ
uns (Gen./Dat. Pl.)
bṛhat
laut, hoch (Adv.)
vadema
mögen wir sprechen (1. Pl. Opt.)
vidathe
in der Versammlung, im Ritual (Lok. Sg.)
su-vīrāḥ
gute Männer habend (Nom. Pl.)

Interaktive Leseansicht des ganzen Werks