Quellen der Menschheit

Mahābhārata · Virāṭaparva

Kapitel 46: Go-harana-parva (23) Bhīṣmas Vermittlung

Bhīṣma mahnt zur Einigkeit: Droṇa und Kṛpa hätten die Lage richtig erkannt, Karṇa wolle nur pflichtgemäß kämpfen; innere Zwietracht sei die schlimmste Schwäche eines Heeres. Aśvatthāman und Duryodhana bitten Droṇa um Verzeihung, woraufhin Droṇa sich, durch Bhīṣmas Wort besänftigt, bereit erklärt und Bhīṣma bittet, seinerseits die frühere Absprache mit Duryodhana in Erinnerung zu rufen und die weitere Kriegsführung festzulegen.

bhīṣma uvāca sādhu paśyati vai droṇaḥ kṛpaḥ sādhv anupaśyati karṇas tu kṣatradharmeṇa yathāvad yoddhum icchati

Bhīṣma sprach: ‚Droṇa sieht wahrlich richtig, Kṛpa sieht ebenso richtig; Karṇa aber will, der Kṣatriya-Pflicht gemäß, in gebührender Weise kämpfen.

Wort für Wort
bhīṣma uvāca sādhu paśyati vai droṇaḥ kṛpaḥ sādhv anupaśyati karṇas tu kṣatradharmeṇa yathāvad yoddhum icchati
Bhīṣma sprach: ‚Droṇa sieht wahrlich richtig, Kṛpa sieht ebenso richtig; Karṇa aber will, der Kṣatriya-Pflicht gemäß, in gebührender Weise kämpfen.

ācāryo nābhiṣaktavyaḥ puruṣeṇa vijānatā deśakālau tu saṃprekṣya yoddhavyam iti me matiḥ

Der Lehrer sollte nicht von einem verständigen Mann getadelt werden; doch sollte man, wie ich meine, kämpfen, indem man Ort und Zeit bedenkt.

Wort für Wort
ācāryo nābhiṣaktavyaḥ puruṣeṇa vijānatā deśakālau tu saṃprekṣya yoddhavyam iti me matiḥ
Der Lehrer sollte nicht von einem verständigen Mann getadelt werden; doch sollte man, wie ich meine, kämpfen, indem man Ort und Zeit bedenkt.

yasya sūryasamāḥ pañca sapatnāḥ syuḥ prahāriṇaḥ katham abhyudaye teṣāṃ na pramuhyeta paṇḍitaḥ

Wessen fünf Rivalen sonnengleich und kampfbereit sind - wie sollte ein Kluger bei ihrem Aufstieg nicht in Verwirrung geraten?

Wort für Wort
yasya sūryasamāḥ pañca sapatnāḥ syuḥ prahāriṇaḥ katham abhyudaye teṣāṃ na pramuhyeta paṇḍitaḥ
Wessen fünf Rivalen sonnengleich und kampfbereit sind - wie sollte ein Kluger bei ihrem Aufstieg nicht in Verwirrung geraten?

Bhīṣma spricht von den fünf Pāṇḍavas als Duryodhanas Rivalen.

svārthe sarve vimuhyanti ye 'pi dharmavido janāḥ tasmād rājan bravīmy eṣa vākyaṃ te yadi rocate

In eigener Sache geraten alle in Verwirrung, selbst jene Menschen, die die Pflicht kennen; deshalb, o König, sage ich dir dies, wenn es dir gefällt.

Wort für Wort
svārthe sarve vimuhyanti ye 'pi dharmavido janāḥ tasmād rājan bravīmy eṣa vākyaṃ te yadi rocate
In eigener Sache geraten alle in Verwirrung, selbst jene Menschen, die die Pflicht kennen; deshalb, o König, sage ich dir dies, wenn es dir gefällt.

karṇo yad abhyavocan nas tejaḥsaṃjananāya tat ācāryaputraḥ kṣamatāṃ mahat kāryam upasthitam

Was Karṇa zu uns gesagt hat, diente dazu, unseren Mut zu entfachen; der Sohn des Lehrers möge verzeihen - eine große Aufgabe steht bevor.

Wort für Wort
karṇo yad abhyavocan nas tejaḥsaṃjananāya tat ācāryaputraḥ kṣamatāṃ mahat kāryam upasthitam
Was Karṇa zu uns gesagt hat, diente dazu, unseren Mut zu entfachen; der Sohn des Lehrers möge verzeihen - eine große Aufgabe steht bevor.

nāyaṃ kālo virodhasya kaunteye samupasthite kṣantavyaṃ bhavatā sarvam ācāryeṇa kṛpeṇa ca

Jetzt, da der Sohn der Kuntī herangekommen ist, ist nicht die Zeit für Streit; alles möge von dir verziehen werden, ebenso vom Lehrer und von Kṛpa.

Wort für Wort
nāyaṃ kālo virodhasya kaunteye samupasthite kṣantavyaṃ bhavatā sarvam ācāryeṇa kṛpeṇa ca
Jetzt, da der Sohn der Kuntī herangekommen ist, ist nicht die Zeit für Streit; alles möge von dir verziehen werden, ebenso vom Lehrer und von Kṛpa.

bhavatāṃ hi kṛtāstratvaṃ yathāditye prabhā tathā yathā candramaso lakṣma sarvathā nāpakṛṣyate evaṃ bhavatsu brāhmaṇyaṃ brahmāstraṃ ca pratiṣṭhitam

Denn eure Meisterschaft in den Waffen gleicht dem Glanz der Sonne, gleicht dem Mal des Mondes, das sich niemals gänzlich entfernen lässt; ebenso sind in euch das Brahmanentum und die Brahma-Waffe fest gegründet.

Wort für Wort
bhavatāṃ hi kṛtāstratvaṃ yathāditye prabhā tathā yathā candramaso lakṣma sarvathā nāpakṛṣyate evaṃ bhavatsu brāhmaṇyaṃ brahmāstraṃ ca pratiṣṭhitam
Denn eure Meisterschaft in den Waffen gleicht dem Glanz der Sonne, gleicht dem Mal des Mondes, das sich niemals gänzlich entfernen lässt; ebenso sind in euch das Brahmanentum und die Brahma-Waffe fest gegründet.

catvāra ekato vedāḥ kṣātram ekatra dṛśyate naitat samastam ubhayaṃ kasmiṃś cid anuśuśrumaḥ

Die vier Veden auf der einen Seite, die Kṣatriya-Kunst auf der anderen - wir haben nie gehört, dass beides zusammen in irgendjemandem vereint gewesen wäre.

Wort für Wort
catvāra ekato vedāḥ kṣātram ekatra dṛśyate naitat samastam ubhayaṃ kasmiṃś cid anuśuśrumaḥ
Die vier Veden auf der einen Seite, die Kṣatriya-Kunst auf der anderen - wir haben nie gehört, dass beides zusammen in irgendjemandem vereint gewesen wäre.

anyatra bhāratācāryāt saputrād iti me matiḥ brahmāstraṃ caiva vedāś ca naitad anyatra dṛśyate

Außer beim Lehrer der Bharatas samt seinem Sohn, so ist meine Meinung - die Brahma-Waffe und die Veden, das findet sich sonst nirgends vereint.

Wort für Wort
anyatra bhāratācāryāt saputrād iti me matiḥ brahmāstraṃ caiva vedāś ca naitad anyatra dṛśyate
Außer beim Lehrer der Bharatas samt seinem Sohn, so ist meine Meinung - die Brahma-Waffe und die Veden, das findet sich sonst nirgends vereint.

'Der Lehrer der Bharatas samt seinem Sohn' meint Droṇa und Aśvatthāman.

ācāryaputraḥ kṣamatāṃ nāyaṃ kālaḥ svabhedane sarve saṃhatya yudhyāmaḥ pākaśāsanim āgatam

Der Sohn des Lehrers möge verzeihen; jetzt ist nicht die Zeit für innere Zwietracht; lasst uns alle vereint gegen den Sohn Pākaśāsanas kämpfen, der herangekommen ist.

Wort für Wort
ācāryaputraḥ kṣamatāṃ nāyaṃ kālaḥ svabhedane sarve saṃhatya yudhyāmaḥ pākaśāsanim āgatam
Der Sohn des Lehrers möge verzeihen; jetzt ist nicht die Zeit für innere Zwietracht; lasst uns alle vereint gegen den Sohn Pākaśāsanas kämpfen, der herangekommen ist.

Pākaśāsani, 'Sohn des Pākaśāsana (Indra)', ist ein Beiname Arjunas.

balasya vyasanānīha yāny uktāni manīṣibhiḥ mukhyo bhedo hi teṣāṃ vai pāpiṣṭho viduṣāṃ mataḥ

Von den Schwächen eines Heeres, die von den Weisen genannt werden, gilt die innere Zwietracht als die schlimmste - so ist die Ansicht der Kundigen.‘

Wort für Wort
balasya vyasanānīha yāny uktāni manīṣibhiḥ mukhyo bhedo hi teṣāṃ vai pāpiṣṭho viduṣāṃ mataḥ
Von den Schwächen eines Heeres, die von den Weisen genannt werden, gilt die innere Zwietracht als die schlimmste - so ist die Ansicht der Kundigen.‘

aśvatthāmovāca ācārya eva kṣamatāṃ śāntir atra vidhīyatām abhiṣajyamāne hi gurau tadvṛttaṃ roṣakāritam

Aśvatthāman sprach: ‚Der Lehrer selbst möge verzeihen; Frieden möge hier gestiftet werden; denn als der Lehrer angegriffen wurde, geschah jenes Verhalten aus Zorn.‘

Wort für Wort
aśvatthāmovāca ācārya eva kṣamatāṃ śāntir atra vidhīyatām abhiṣajyamāne hi gurau tadvṛttaṃ roṣakāritam
Aśvatthāman sprach: ‚Der Lehrer selbst möge verzeihen; Frieden möge hier gestiftet werden; denn als der Lehrer angegriffen wurde, geschah jenes Verhalten aus Zorn.‘

vaiśaṃpāyana uvāca tato duryodhano droṇaṃ kṣamayām āsa bhārata saha karṇena bhīṣmeṇa kṛpeṇa ca mahātmanā

Vaiśampāyana sprach: Da versöhnte Duryodhana, o Bhārata, den Droṇa, zusammen mit Karṇa, Bhīṣma und dem hochherzigen Kṛpa.

Wort für Wort
vaiśaṃpāyana uvāca tato duryodhano droṇaṃ kṣamayām āsa bhārata saha karṇena bhīṣmeṇa kṛpeṇa ca mahātmanā
Vaiśampāyana sprach: Da versöhnte Duryodhana, o Bhārata, den Droṇa, zusammen mit Karṇa, Bhīṣma und dem hochherzigen Kṛpa.

droṇa uvāca yad eva prathamaṃ vākyaṃ bhīṣmaḥ śāṃtanavo 'bravīt tenaivāhaṃ prasanno vai param atra vidhīyatām

Droṇa sprach: ‚Eben durch das erste Wort, das Bhīṣma, der Sohn Śaṃtanus, gesprochen hat, bin ich schon besänftigt; nun möge das Weitere hier veranlasst werden.

Wort für Wort
droṇa uvāca yad eva prathamaṃ vākyaṃ bhīṣmaḥ śāṃtanavo 'bravīt tenaivāhaṃ prasanno vai param atra vidhīyatām
Droṇa sprach: ‚Eben durch das erste Wort, das Bhīṣma, der Sohn Śaṃtanus, gesprochen hat, bin ich schon besänftigt; nun möge das Weitere hier veranlasst werden.

yathā duryodhane 'yatte nāgaḥ spṛśati sainikān sāhasād yadi vā mohāt tathā nītir vidhīyatām

Damit nicht, wenn Duryodhana nicht achtgibt, ein Elefant aus Tollkühnheit oder aus Verblendung die eigenen Soldaten verletze [?], möge die Kriegsführung entsprechend eingerichtet werden.

Wort für Wort
yathā duryodhane 'yatte nāgaḥ spṛśati sainikān sāhasād yadi vā mohāt tathā nītir vidhīyatām
Damit nicht, wenn Duryodhana nicht achtgibt, ein Elefant aus Tollkühnheit oder aus Verblendung die eigenen Soldaten verletze [?], möge die Kriegsführung entsprechend eingerichtet werden.

Der Bezug dieses Elefanten-Bildes bleibt unsicher; möglicherweise eine sprichwörtliche Warnung vor unkontrolliertem Verhalten im eigenen Heer.

vanavāse hy anirvṛtte darśayen na dhanaṃjayaḥ dhanaṃ vālabhamāno 'tra nādya naḥ kṣantum arhati

Denn wäre die Waldverbannung noch nicht vollendet, würde Dhanaṃjaya sich nicht zeigen; da er sich nun hier zeigt und nach dem Besitz greift, ziemt es sich für uns heute nicht, Nachsicht zu üben.

Wort für Wort
vanavāse hy anirvṛtte darśayen na dhanaṃjayaḥ dhanaṃ vālabhamāno 'tra nādya naḥ kṣantum arhati
Denn wäre die Waldverbannung noch nicht vollendet, würde Dhanaṃjaya sich nicht zeigen; da er sich nun hier zeigt und nach dem Besitz greift, ziemt es sich für uns heute nicht, Nachsicht zu üben.

yathā nāyaṃ samāyujyād dhārtarāṣṭrān kathaṃ cana yathā ca na parājayyāt tathā nītir vidhīyatām

So möge die Kriegsführung derart eingerichtet werden, dass dieser sich keinesfalls mit den Söhnen Dhṛtarāṣṭras im offenen Kampf verstrickt, und dass er sie nicht besiegt.

Wort für Wort
yathā nāyaṃ samāyujyād dhārtarāṣṭrān kathaṃ cana yathā ca na parājayyāt tathā nītir vidhīyatām
So möge die Kriegsführung derart eingerichtet werden, dass dieser sich keinesfalls mit den Söhnen Dhṛtarāṣṭras im offenen Kampf verstrickt, und dass er sie nicht besiegt.

uktaṃ duryodhanenāpi purastād vākyam īdṛśam tad anusmṛtya gāṅgeya yathāvad vaktum arhasi

Auch von Duryodhana wurde zuvor ein solches Wort gesprochen; daran dich erinnernd, o Sohn der Gaṅgā, mögest du angemessen sprechen.‘

Wort für Wort
uktaṃ duryodhanenāpi purastād vākyam īdṛśam tad anusmṛtya gāṅgeya yathāvad vaktum arhasi
Auch von Duryodhana wurde zuvor ein solches Wort gesprochen; daran dich erinnernd, o Sohn der Gaṅgā, mögest du angemessen sprechen.‘

Gāṅgeya, 'Sohn der Gaṅgā', ist ein Beiname Bhīṣmas.

Dieses Kapitel in der Leseansicht