Quellen der Menschheit

Rāmāyaṇa · Araṇyakāṇḍa

Sarga 61: Rāma Sītā Anveṣaṇam Die Suche nach Sītā

dṛṣṭvā āśrama padam śūnyam rāmo daśaratha ātmajaḥ | rahitām parṇaśālām ca praviddhāni āsanāni ca || 3-61-1

Als er die Einsiedeleistätte leer sah, Rāma, Daśarathas Sohn, die verlassene Laubhütte und die weggeworfenen Sitze.

Wort für Wort
dṛṣṭvā āśrama padam śūnyam
als er die Einsiedeleistätte leer sah
rāmo daśaratha ātmajaḥ
Rāma, Daśarathas Sohn
rahitām parṇaśālām ca
und die verlassene Laubhütte
praviddhāni āsanāni ca
und die weggeworfenen Sitze

adṛṣṭvā tatra vaidehīm saṃnirīkṣya ca sarvaśaḥ | uvāca rāmaḥ prākruśya pragṛhya rucirau bhujau || 3-61-2

Vaidehī dort nicht sehend, überall ringsum blickend, rief Rāma laut auf, seine beiden schönen Arme emporhebend.

Wort für Wort
adṛṣṭvā tatra vaidehīm
Vaidehī dort nicht sehend
saṃnirīkṣya ca sarvaśaḥ
und überall ringsum blickend
uvāca rāmaḥ prākruśya
sprach Rāma, laut aufschreiend
pragṛhya rucirau bhujau
seine beiden schönen Arme emporhebend

kva nu lakṣmaṇa vaidehī kam vā deśam ito gatā | kena āhṛtā vā saumitre bhakṣitā kena vā priyā || 3-61-3

'Wo nur ist Vaidehī, Lakṣmaṇa, oder in welches Land ist sie von hier gegangen? Von wem wurde sie geraubt, Saumitri, oder von wem verzehrt, die Geliebte?'

Wort für Wort
kva nu lakṣmaṇa vaidehī
wo nur ist Vaidehī, Lakṣmaṇa
kam vā deśam ito gatā
oder in welches Land ist sie von hier gegangen
kena āhṛtā vā saumitre
von wem wurde sie geraubt, Saumitri
bhakṣitā kena vā priyā
oder von wem verzehrt, die Geliebte

vṛkṣeṇa āvārya yadi mām sīte hasitum icchasi | alam te hasitena adya mām bhajasva suduḥkhitam || 3-61-4

'Wenn du, dich hinter einem Baum verbergend, mich verspotten willst, Sītā — genug jetzt mit deinem Spott! Wende dich mir zu, dem tief Betrübten.'

Wort für Wort
vṛkṣeṇa āvārya yadi
wenn, dich hinter einem Baum verbergend
mām sīte hasitum icchasi
du mich, Sītā, verspotten willst
alam te hasitena adya
genug jetzt mit deinem Spott
mām bhajasva suduḥkhitam
wende dich mir zu, dem tief Betrübten

yaiḥ saha krīḍase sīte viśvastaiḥ mṛga potakaiḥ | ete hīnāḥ tvayā saumye dhyāyanti asra āvila īkṣaṇāḥ || 3-61-5

'Die zutraulichen jungen Rehe, mit denen du zu spielen pflegst, Sītā — die, ohne dich, Sanftmütige, versunken dastehen, mit von Tränen getrübten Blicken.'

Wort für Wort
yaiḥ saha krīḍase sīte
mit denen du spielst, Sītā
viśvastaiḥ mṛga potakaiḥ
mit den zutraulichen jungen Rehen
ete hīnāḥ tvayā saumye
diese, ohne dich, Sanftmütige
dhyāyanti asra āvila īkṣaṇāḥ
stehen versunken da, mit tränengetrübten Blicken

sītāyā rahito aham vai na hi jīvāmi lakṣmaṇa | vṛtam śokena mahatā sītā haraṇajena mām || 3-61-6

'Ohne Sītā werde ich wahrlich nicht leben, Lakṣmaṇa — mich, umfangen von großem Kummer, entstanden durch Sītās Raub.'

Wort für Wort
sītāyā rahito aham vai
ohne Sītā werde ich wahrlich
na hi jīvāmi lakṣmaṇa
nicht leben, Lakṣmaṇa
vṛtam śokena mahatā
umfangen von großem Kummer
sītā haraṇajena mām
mich, entstanden durch Sītās Raub

para loke mahārājo nūnam drakṣyati me pitā | katham pratijñām saṃśrutya mayā tvam abhiyojitaḥ || 3-61-7

'Gewiß wird mein großer Vater in der jenseitigen Welt sehen: »Wie hast du, nachdem du das Gelübde gehört hattest, das mir auferlegt worden war,«'

Wort für Wort
para loke mahārājo
in der jenseitigen Welt der große König
nūnam drakṣyati me pitā
wird gewiß mein Vater sehen
katham pratijñām saṃśrutya
'wie, nachdem du das Gelübde gehört hattest'
mayā tvam abhiyojitaḥ
'das mir von dir auferlegt worden war'

apūrayitvā tam kālam mat sakāśam iha āgataḥ | kāma vṛttam anāryam mām mṛṣā vādinam eva ca || 3-61-8

'ohne jene Zeit zu erfüllen, bist du hierher zu mir gekommen — mich, den nach Lust Handelnden, den Unedlen, den Lügenredner nennend.'

Wort für Wort
apūrayitvā tam kālam
ohne jene Zeit zu erfüllen
mat sakāśam iha āgataḥ
bist du hierher zu mir gekommen
kāma vṛttam anāryam mām
mich, den nach Lust Handelnden, den Unedlen
mṛṣā vādinam eva ca
und auch den Lügenredner

dhik tvām iti pare loke vyaktam vakṣyati me pitā | vivaśam śoka saṃtaptam dīnam bhagna manoratham || 3-61-9

'»Schande über dich!« so wird mein Vater in der jenseitigen Welt offenbar sprechen — zu mir, dem Ohnmächtigen, vom Kummer Versengten, Elenden, dessen Herzenswunsch zerbrochen ist.'

Wort für Wort
dhik tvām iti pare loke
'Schande über dich!' so in der jenseitigen Welt
vyaktam vakṣyati me pitā
wird offenbar mein Vater sprechen
vivaśam śoka saṃtaptam
zu mir, dem Ohnmächtigen, vom Kummer Versengten
dīnam bhagna manoratham
dem Elenden, dessen Herzenswunsch zerbrochen ist

mām iha utsṛjya karuṇam kīrtiḥ naram iva anṛjum | kva gaccasi varārohe mā motsṛjya sumadhyame || 3-61-10

'Mich hier kläglich verlassend, wie den Ruhm einen unaufrichtigen Mann — wohin gehst du, Schönhüftige? Verlaß mich nicht, Schlankwüchsige!'

Wort für Wort
mām iha utsṛjya karuṇam
mich hier kläglich verlassend
kīrtiḥ naram iva anṛjum
wie der Ruhm einen unaufrichtigen Mann
kva gaccasi varārohe
wohin gehst du, Schönhüftige
mā motsṛjya sumadhyame
verlaß mich nicht, Schlankwüchsige

tvayā virahitaḥ ca aham tyakṣye jīvitam ātmanaḥ | iti iva vilapan rāmaḥ sītā darśana lālasaḥ || 3-61-11

'Und ich, von dir getrennt, werde mein eigenes Leben aufgeben.' So klagend, Rāma, begierig, Sītā zu sehen.

Wort für Wort
tvayā virahitaḥ ca aham
und ich, von dir getrennt
tyakṣye jīvitam ātmanaḥ
werde mein eigenes Leben aufgeben
iti iva vilapan rāmaḥ
so klagend, Rāma
sītā darśana lālasaḥ
begierig, Sītā zu sehen

na dadarśa suduḥkha ārto rāghavo janaka ātmajām | anāsādayamānam tam sītām śokaparāyaṇam || 3-61-12

sah nicht, überaus schmerzgequält, der Rāghava, Janakas Tochter — ihn, der Sītā nicht fand, ganz dem Kummer hingegeben.

Wort für Wort
na dadarśa suduḥkha ārto
sah nicht, überaus schmerzgequält
rāghavo janaka ātmajām
der Rāghava, Janakas Tochter
anāsādayamānam tam
ihn, der sie nicht fand
sītām śokaparāyaṇam
Sītā, ganz dem Kummer hingegeben

paṃkam āsādya vipulam sīdantam iva kuṃjaram | lakṣmaṇo rāmam atyartham uvāca hita kāmyayā || 3-61-13

Wie einen Elefanten, der in weiten Morast geraten und darin versinkt, sprach Lakṣmaṇa zu Rāma überaus eindringlich, in der Absicht, ihm zu nützen.

Wort für Wort
paṃkam āsādya vipulam
in weiten Morast geraten
sīdantam iva kuṃjaram
wie einen darin versinkenden Elefanten
lakṣmaṇo rāmam atyartham
Lakṣmaṇa zu Rāma überaus
uvāca hita kāmyayā
sprach, in der Absicht, ihm zu nützen

mā viṣādam mahābuddhe kuru yatnam mayā saha | idam giri varam vīra bahu kandara śobhitam || 3-61-14

'Gib dich nicht der Verzweiflung hin, du von großer Weisheit! Unternimm mit mir gemeinsam Anstrengung! Dieser vorzügliche Berg, Held, geschmückt mit vielen Höhlen.'

Wort für Wort
mā viṣādam mahābuddhe
gib dich nicht der Verzweiflung hin, du von großer Weisheit
kuru yatnam mayā saha
unternimm Anstrengung mit mir gemeinsam
idam giri varam vīra
dieser vorzügliche Berg, Held
bahu kandara śobhitam
geschmückt mit vielen Höhlen

priya kānana saṃcārā vana unmattā ca maithilī | sā vanam vā praviṣṭā syāt nalinīm vā supuṣpitām || 3-61-15

'Maithilī, die gerne durch Waldgebiete wandert und vom Wald berauscht ist — sie mag wohl in den Wald hineingegangen sein, oder zu einem schönblühenden Lotosteich.'

Wort für Wort
priya kānana saṃcārā
die gerne durch Waldgebiete wandert
vana unmattā ca maithilī
und vom Wald berauschte Maithilī
sā vanam vā praviṣṭā syāt
sie mag wohl in den Wald hineingegangen sein
nalinīm vā supuṣpitām
oder zu einem schönblühenden Lotosteich

saritam vā api saṃprāptā mīna vaṃjula sevitām | vitrāsayitu kāmā vā līnā syāt kānane kvacit || 3-61-16

'Oder auch zu einem Fluß, von Fischen und Vaṃjula-Bäumen bewohnt, gelangt — oder, in der Absicht, dich zu erschrecken, mag sie sich irgendwo im Wald versteckt haben.'

Wort für Wort
saritam vā api saṃprāptā
oder ist sie zu einem Fluß gelangt
mīna vaṃjula sevitām
von Fischen und Vaṃjula-Bäumen bewohnt
vitrāsayitu kāmā vā
oder, in der Absicht, dich zu erschrecken
līnā syāt kānane kvacit
mag sie sich irgendwo im Wald versteckt haben

jijñāsamānā vaidehī tvām mām ca puruṣarṣabha | tasyā hi anveṣaṇe śrīman kṣipram eva yatāvahe || 3-61-17

'Vaidehī, die dich und mich, du Stier unter den Männern, auf die Probe stellen will — bei ihrer Suche, Glorreicher, wollen wir uns rasch bemühen.'

Wort für Wort
jijñāsamānā vaidehī
Vaidehī, die auf die Probe stellen will
tvām mām ca puruṣarṣabha
dich und mich, du Stier unter den Männern
tasyā hi anveṣaṇe śrīman
bei ihrer Suche, Glorreicher
kṣipram eva yatāvahe
wollen wir uns rasch bemühen

vanam sarvam vicinuvo yatra sā janaka ātmajā | manyase yadi kākutstha mā sma śoke manaḥ kṛthāḥ || 3-61-18

'Laß uns den ganzen Wald durchsuchen, in dem sich jene Tochter Janakas befinden mag — wenn du meinst, Kākutstha, gib dein Herz nicht dem Kummer hin.'

Wort für Wort
vanam sarvam vicinuvo
laß uns den ganzen Wald durchsuchen
yatra sā janaka ātmajā
wo sich jene Tochter Janakas befinden mag
manyase yadi kākutstha
wenn du meinst, Kākutstha
mā sma śoke manaḥ kṛthāḥ
gib dein Herz nicht dem Kummer hin

evam uktaḥ tu sauhārdāt lakṣmaṇena samāhitaḥ | saha saumitriṇā rāmo vicetum upacakrame || 3-61-19

So aus Freundschaft angesprochen, gefaßt geworden durch Lakṣmaṇa, begann Rāma zusammen mit dem Saumitri die Suche.

Wort für Wort
evam uktaḥ tu sauhārdāt
so aus Freundschaft angesprochen
lakṣmaṇena samāhitaḥ
durch Lakṣmaṇa gefaßt geworden
saha saumitriṇā rāmo
Rāma, zusammen mit dem Saumitri
vicetum upacakrame
begann die Suche

tau vanāni girīn caiva saritaḥ ca sarāṃsi ca | nikhilena vicinvantau sītām daśaratha ātmajau || 3-61-20

Die beiden Söhne Daśarathas, Wälder und Berge, Flüsse und Seen ganz und gar durchsuchend, nach Sītā.

Wort für Wort
tau vanāni girīn caiva
die beiden, Wälder und Berge
saritaḥ ca sarāṃsi ca
und Flüsse und Seen
nikhilena vicinvantau
ganz und gar durchsuchend
sītām daśaratha ātmajau
die beiden Söhne Daśarathas, nach Sītā

tasya śailasya sānūni śilāḥ ca śikharāṇi ca | nikhilena vicinvantau na eva tām abhijagmatuḥ || 3-61-21

Jenes Berges Höhen, Felsen und Gipfel ganz und gar durchsuchend, fanden sie sie dennoch nicht.

Wort für Wort
tasya śailasya sānūni
jenes Berges Höhen
śilāḥ ca śikharāṇi ca
und Felsen und Gipfel
nikhilena vicinvantau
ganz und gar durchsuchend
na eva tām abhijagmatuḥ
fanden sie sie dennoch nicht

vicitya sarvataḥ śailam rāmo lakṣmaṇam abravīt | na iha paśyāmi saumitre vaidehīm parvate śubhām || 3-61-22

Nachdem er den Berg überall durchsucht hatte, sprach Rāma zu Lakṣmaṇa: 'Ich sehe hier nicht, Saumitri, Vaidehī, die Schöne, am Berg.'

Wort für Wort
vicitya sarvataḥ śailam
nachdem er den Berg überall durchsucht hatte
rāmo lakṣmaṇam abravīt
sprach Rāma zu Lakṣmaṇa
na iha paśyāmi saumitre
ich sehe hier nicht, Saumitri
vaidehīm parvate śubhām
Vaidehī, die Schöne, am Berg

tato duḥkha abhisaṃtapto lakṣmaṇo vākyam abravīt | vicaran daṇḍaka araṇyam bhrātaram dīpta tejasam || 3-61-23

Da sprach Lakṣmaṇa, vom Kummer versengt, während er den Daṇḍaka-Wald durchstreifte, zu seinem Bruder von leuchtendem Glanz diese Worte.

Wort für Wort
tato duḥkha abhisaṃtapto
da, vom Kummer versengt
lakṣmaṇo vākyam abravīt
sprach Lakṣmaṇa diese Worte
vicaran daṇḍaka araṇyam
während er den Daṇḍaka-Wald durchstreifte
bhrātaram dīpta tejasam
zu seinem Bruder von leuchtendem Glanz

prāpsyasi tvam mahāprājña maithilīm janaka ātmajām | yathā viṣṇuḥ mahābāhuḥ balim baddhvā mahīm imām || 3-61-24

'Du wirst Maithilī, Janakas Tochter, wiedererlangen, du von großer Weisheit, so wie Viṣṇu, der Starkarmige, Bali bindend, diese Erde.'

Wort für Wort
prāpsyasi tvam mahāprājña
du wirst wiedererlangen, du von großer Weisheit
maithilīm janaka ātmajām
Maithilī, Janakas Tochter
yathā viṣṇuḥ mahābāhuḥ
wie Viṣṇu, der Starkarmige
balim baddhvā mahīm imām
Bali bindend, diese Erde

evam uktaḥ tu vīreṇa lakṣmaṇena sa rāghavaḥ | uvāca dīnayā vācā duḥkha abhihata cetanaḥ || 3-61-25

So von dem Helden Lakṣmaṇa angesprochen, sprach jener Rāghava mit klagender Stimme, sein Sinn vom Leid getroffen.

Wort für Wort
evam uktaḥ tu vīreṇa
so von dem Helden angesprochen
lakṣmaṇena sa rāghavaḥ
von Lakṣmaṇa, jener Rāghava
uvāca dīnayā vācā
sprach mit klagender Stimme
duḥkha abhihata cetanaḥ
sein Sinn vom Leid getroffen

vanam suvicitam sarvam padminyaḥ phulla paṃkajāḥ | giriḥ ca ayam mahāprājña bahu kandara nirjharaḥ || 3-61-26

'Der ganze Wald ist gut durchsucht, die Lotosteiche mit blühenden Lotosblumen, und dieser Berg mit vielen Höhlen und Wasserfällen, du von großer Weisheit.'

Wort für Wort
vanam suvicitam sarvam
der ganze Wald ist gut durchsucht
padminyaḥ phulla paṃkajāḥ
die Lotosteiche mit blühenden Lotosblumen
giriḥ ca ayam mahāprājña
und dieser Berg, du von großer Weisheit
bahu kandara nirjharaḥ
mit vielen Höhlen und Wasserfällen

na hi paśyāmi vaidehīm prāṇebhyo api garīyasīm | evam sa vilapan rāmaḥ sītā haraṇa karśitaḥ || 3-61-27

'Doch ich sehe Vaidehī nicht, sie, die mir mehr wert ist als mein Leben.' So klagend, Rāma, durch Sītās Raub abgezehrt.

Wort für Wort
na hi paśyāmi vaidehīm
ich sehe Vaidehī nicht
prāṇebhyo api garīyasīm
die mir mehr wert ist als mein Leben
evam sa vilapan rāmaḥ
so klagend, jener Rāma
sītā haraṇa karśitaḥ
durch Sītās Raub abgezehrt

dīnaḥ śoka samāviṣṭo muhūrtam vihvalo abhavat | sa vihvalita sarva aṃgo gata buddhiḥ vicetanaḥ || 3-61-28

elend, vom Kummer erfüllt, wurde er für einen Augenblick verwirrt; alle seine Glieder verwirrt, seines Verstandes und seiner Sinne beraubt.

Wort für Wort
dīnaḥ śoka samāviṣṭo
elend, vom Kummer erfüllt
muhūrtam vihvalo abhavat
wurde er für einen Augenblick verwirrt
sa vihvalita sarva aṃgo
er, mit allen Gliedern verwirrt
gata buddhiḥ vicetanaḥ
seines Verstandes und seiner Sinne beraubt

niṣasāda āturo dīno niḥśvasya aśītam āyatam | bahuśaḥ sa tu niḥśvasya rāmo rājīva locanaḥ || 3-61-29

setzte er sich, leidend, elend, tief und lang aufseufzend; und immer wieder aufseufzend, Rāma, der Lotosäugige.

Wort für Wort
niṣasāda āturo dīno
setzte er sich, leidend, elend
niḥśvasya aśītam āyatam
tief und lang aufseufzend
bahuśaḥ sa tu niḥśvasya
und immer wieder aufseufzend
rāmo rājīva locanaḥ
Rāma, der Lotosäugige

hā priye ti vicukrośa bahuśo bāṣpa gadgadaḥ | tam sāntvayāmāsa tato lakṣmaṇaḥ priya bāndhavam || 3-61-30

'Ach Geliebte!' schrie er immer wieder, von Tränen erstickt. Da tröstete Lakṣmaṇa ihn, den geliebten Verwandten.

Wort für Wort
hā priye ti vicukrośa
'ach Geliebte!' schrie er
bahuśo bāṣpa gadgadaḥ
immer wieder, von Tränen erstickt
tam sāntvayāmāsa tato
da tröstete ihn
lakṣmaṇaḥ priya bāndhavam
Lakṣmaṇa, den geliebten Verwandten

bahu prakāram śoka ārtaḥ praśritaḥ praśrita aṃjaliḥ | anādṛtya tu tat vākyam lakṣmaṇa oṣṭha puṭa cyutam || 3-61-31

Auf vielerlei Weise, vom Kummer gequält, ehrerbietig, mit gefalteten Händen — doch ohne jenes Wort zu beachten, das von Lakṣmaṇas Lippen kam.

Wort für Wort
bahu prakāram śoka ārtaḥ
auf vielerlei Weise vom Kummer gequält
praśritaḥ praśrita aṃjaliḥ
ehrerbietig, mit gefalteten Händen
anādṛtya tu tat vākyam
doch ohne jenes Wort zu beachten
lakṣmaṇa oṣṭha puṭa cyutam
das von Lakṣmaṇas Lippen kam

apaśyan tām priyām sītām prākrośat sa punaḥ punaḥ || 3-61-32

sie, die geliebte Sītā, nicht sehend, schrie er immer wieder laut auf.

Wort für Wort
apaśyan tām priyām sītām
sie, die geliebte Sītā, nicht sehend
prākrośat sa punaḥ punaḥ
schrie er immer wieder laut auf

Interaktive Leseansicht des ganzen Werks