Quellen der Menschheit

Mahābhārata · Karṇaparva

Kapitel 46: yudhiṣṭhiravākyam Yudhiṣṭhiras Rede: die vermeintliche Freude über Karṇas Tod

saṃjaya uvāca / athopayātau pṛthulohitākṣau / śarācitāṅgau rudhirapradigdhau / yudhiṣṭhirasya prativedayantau / priyaṃ tadānīṃ puruṣapravīrau / tāv āgatau prekṣya mahendrakalpau / yudhiṣṭhiro duḥkhaparītacetāḥ / kṛcchreṇa rājā pratilabhya saṃjñāṃ / tataḥ punaḥ prītamanā babhūva / samīkṣya senāgranarapravīrau / yudhiṣṭhiro vākyam idaṃ babhāṣe

Saṃjaya sprach: Da kamen die beiden Ersten unter den Männern heran, mit weit aufgerissenen, geröteten Augen, ihre Glieder von Pfeilen bedeckt, mit Blut bespritzt, [als solche,] die Yudhiṣṭhira in jenem Augenblick eine willkommene [Nachricht] überbringen sollten. Als er die beiden, Mahendra gleich, ankommen sah, geriet Yudhiṣṭhira, dessen Sinn von Leid umfangen war — der König, der nur mit Mühe wieder zur Besinnung gelangte —, darauf abermals frohen Sinnes; als er die beiden Ersten unter den Männern an der Spitze des Heeres erblickte, sprach Yudhiṣṭhira dieses Wort.

Wort für Wort
saṃjayaḥ uvāca
Saṃjaya sprach (Nom. / 3.Sg.Perf.)
atha upayātau pṛthulohitākṣau
da kamen heran die beiden mit weit aufgerissenen, geröteten Augen (Adv. / Nom. Du. / Nom. Du.)
śarācitāṅgau rudhirapradigdhau
ihre Glieder von Pfeilen bedeckt, mit Blut bespritzt (Nom. Du. / Nom. Du.)
yudhiṣṭhirasya prativedayantau
Yudhiṣṭhira [eine Nachricht] überbringend (Gen. / Nom. Du. Part.)
priyam tadānīm puruṣapravīrau
eine willkommene, in jenem Augenblick, die beiden Ersten unter den Männern (Akk. / Adv. / Nom. Du.)
tau āgatau prekṣya mahendrakalpau
die beiden ankommenden, Mahendra gleich, erblickt habend (Akk. Du. / Akk. Du. / Ger. / Akk. Du.)
yudhiṣṭhiraḥ duḥkhaparītacetāḥ
Yudhiṣṭhira, dessen Sinn von Leid umfangen war (Nom. / Nom.)
kṛcchreṇa rājā pratilabhya saṃjñām
der König, nur mit Mühe die Besinnung wiedererlangt habend (Instr. / Nom. / Ger. / Akk.)
tataḥ punaḥ prītamanāḥ babhūva
wurde darauf abermals frohen Sinnes (Adv. / Adv. / Nom. / 3.Sg.Perf.)
samīkṣya senāgranarapravīrau
die beiden Ersten unter den Männern an der Spitze des Heeres erblickt habend (Ger. / Akk. Du.)
yudhiṣṭhiraḥ vākyam idam babhāṣe
sprach Yudhiṣṭhira dieses Wort (Nom. / Akk. / Akk. / 3.Sg.Perf.Med.)

mahāsattvau tu tau dṛṣṭvā sahitau keśavārjunau / hatam ādhirathiṃ mene saṃkhye gāṇḍīvadhanvanā / tāv abhyanandat kaunteyaḥ sāmnā paramavalgunā / smitapūrvam amitraghnaḥ pūjayan bharatarṣabha

Als er die beiden hochherzigen, vereinten Keśava und Arjuna erblickte, meinte er, der Sohn des Adhiratha (Karṇa) sei im Kampf vom Träger des Gāṇḍīva erschlagen worden; der Sohn Kuntīs hieß die beiden mit überaus lieblichen Worten willkommen, lächelnd zuvor, der Feindevernichter, sie ehrend, o Stier der Bharatas.

Wort für Wort
mahāsattvau tu tau dṛṣṭvā
die beiden hochherzigen, erblickt habend (Akk. Du. / Konj. / Akk. Du. / Ger.)
sahitau keśavārjunau
die beiden vereinten Keśava und Arjuna (Akk. Du. / Akk. Du.)
hatam ādhirathim mene
meinte, den Sohn des Adhiratha erschlagen (Akk. / Akk. / 3.Sg.Perf.Med.)
saṃkhye gāṇḍīvadhanvanā
im Kampf vom Träger des Gāṇḍīva (Lok. / Instr.)
tau abhyanandat kaunteyaḥ
hieß die beiden willkommen der Sohn Kuntīs (Akk. Du. / 3.Sg.Impf. / Nom.)
sāmnā paramavalgunā
mit überaus lieblichen Worten (Instr. / Instr.)
smitapūrvam amitraghnaḥ
lächelnd zuvor, der Feindevernichter (Adv. / Nom.)
pūjayan bharatarṣabha
ehrend, o Stier der Bharatas (Part. Präs. / Vok.)

yudhiṣṭhira uvāca / svāgataṃ devakīputra svāgataṃ te dhanaṃjaya / priyaṃ me darśanaṃ bāḍhaṃ yuvayor acyutārjunau

Yudhiṣṭhira sprach: „Willkommen, Sohn Devakīs! Willkommen dir, Dhanañjaya! Sehr lieb ist mir der Anblick von euch beiden, Acyuta und Arjuna.“

Wort für Wort
yudhiṣṭhiraḥ uvāca
Yudhiṣṭhira sprach (Nom. / 3.Sg.Perf.)
svāgatam devakīputra
willkommen, Sohn Devakīs (Nom. / Vok.)
svāgatam te dhanaṃjaya
willkommen dir, Dhanañjaya (Nom. / Dat. / Vok.)
priyam me darśanam bāḍham
sehr lieb ist mir der Anblick (Nom. / Gen. / Nom. / Adv.)
yuvayoḥ acyutārjunau
von euch beiden, Acyuta und Arjuna (Gen. Du. / Vok. Du.)

akṣatābhyām ariṣṭābhyāṃ kathaṃ yudhya mahāratham / āśīviṣasamaṃ yuddhe sarvaśastraviśāradam / agragaṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ sarveṣāṃ śarma varma ca / rakṣitaṃ vṛṣasenena suṣeṇena ca dhanvinā

„Wie habt ihr, unversehrt und unbeschädigt, gegen jenen großen Wagenkämpfer gekämpft, einer Giftschlange gleich im Kampf, in allen Waffen bewandert, den Ersten der Dhārtarāṣṭras, den Schild und die Rüstung aller, beschützt von Vṛṣasena und dem Bogenschützen Suṣeṇa,“

Wort für Wort
akṣatābhyām ariṣṭābhyām
unversehrt und unbeschädigt (Instr. Du. / Instr. Du.)
katham yudhya mahāratham
wie habt ihr gekämpft gegen den großen Wagenkämpfer (Adv. / 2.Sg.Imp. / Akk.)
āśīviṣasamam yuddhe
einer Giftschlange gleich im Kampf (Akk. / Lok.)
sarvaśastraviśāradam
in allen Waffen bewandert (Akk.)
agragam dhārtarāṣṭrāṇām
den Ersten der Dhārtarāṣṭras (Akk. / Gen. Pl.)
sarveṣām śarma varma ca
Schild und Rüstung aller (Gen. Pl. / Akk. / Akk. / Konj.)
rakṣitam vṛṣasenena
beschützt von Vṛṣasena (Akk. / Instr.)
suṣeṇena ca dhanvinā
und dem Bogenschützen Suṣeṇa (Instr. / Konj. / Instr.)

anujñātaṃ mahāvīryaṃ rameṇāstreṣu durjayam / rāmeṇa jāmadagnyena anujñātaṃ yaśasvinā / mukhyaṃ sarvasya lokasya rathinaṃ lokaviśrutam / trātāraṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ gantāraṃ vāhinīmukhe

„den von Rāma bevollmächtigten, überaus tapferen, in den Waffen unbezwingbaren — bevollmächtigt vom ruhmreichen Rāma Jāmadagnya —, den Ersten der ganzen Welt, den weltberühmten Wagenkämpfer, den Beschützer der Dhārtarāṣṭras, der an der Spitze des Heeres vorangeht,“

Wort für Wort
anujñātam mahāvīryam
den bevollmächtigten, überaus tapferen (Akk. / Akk.)
rameṇa astreṣu durjayam
von Rāma, in den Waffen unbezwingbaren (Instr. / Lok. Pl. / Akk.)
rāmeṇa jāmadagnyena
von Rāma Jāmadagnya (Instr. / Instr.)
anujñātam yaśasvinā
bevollmächtigt vom ruhmreichen (Akk. / Instr.)
mukhyam sarvasya lokasya
den Ersten der ganzen Welt (Akk. / Gen. / Gen.)
rathinam lokaviśrutam
den weltberühmten Wagenkämpfer (Akk. / Akk.)
trātāram dhārtarāṣṭrāṇām
den Beschützer der Dhārtarāṣṭras (Akk. / Gen. Pl.)
gantāram vāhinīmukhe
der an der Spitze des Heeres vorangeht (Akk. / Lok.)

hantāram arisainyānām amitragaṇamardanam / duryodhanahite yuktam asmadyuddhāya codyatam / apradhṛṣyaṃ mahāyuddhe devair api savāsavaiḥ / analānilayos tulyaṃ tejasā ca balena ca

„den Vernichter feindlicher Heere, den Zermalmer der Feindesscharen, dem Wohl Duryodhanas verpflichtet, zum Kampf gegen uns angetrieben, im großen Kampf unangreifbar selbst von den Göttern samt Vāsava, an Glanz und Kraft dem Feuer und dem Wind gleich,“

Wort für Wort
hantāram arisainyānām
den Vernichter feindlicher Heere (Akk. / Gen. Pl.)
amitragaṇamardanam
den Zermalmer der Feindesscharen (Akk.)
duryodhanahite yuktam
dem Wohl Duryodhanas verpflichtet (Lok. / Akk.)
asmadyuddhāya codyatam
zum Kampf gegen uns angetrieben (Dat. / Akk.)
apradhṛṣyam mahāyuddhe
im großen Kampf unangreifbar (Akk. / Lok.)
devaiḥ api savāsavaiḥ
selbst von den Göttern samt Vāsava (Instr. Pl. / Partikel / Instr. Pl.)
analānilayoḥ tulyam
dem Feuer und dem Wind gleich (Gen. Du. / Akk.)
tejasā ca balena ca
an Glanz und an Kraft (Instr. / Konj. / Instr. / Konj.)

pātālam iva gambhīraṃ suhṛdānandavardhanam / antakābham amitrāṇāṃ karṇaṃ hatvā mahāhave / diṣṭyā yuvām anuprāptau jitvāsuram ivāmarau

„den, wie das Pātāla, unergründlich Tiefen, die Freude der Freunde mehrenden — jenen Karṇa, dem Todesgott gleich für die Feinde — nachdem ihr ihn in der großen Schlacht erschlagen habt, seid ihr beide durch glückliches Geschick zurückgekehrt, wie die beiden Unsterblichen, einen Asura besiegt habend.“

Wort für Wort
pātālam iva gambhīram
wie das Pātāla, unergründlich tief (Akk. / Partikel / Akk.)
suhṛdānandavardhanam
die Freude der Freunde mehrend (Akk.)
antakābham amitrāṇām
dem Todesgott gleich für die Feinde (Akk. / Gen. Pl.)
karṇam hatvā mahāhave
Karṇa erschlagen habend in der großen Schlacht (Akk. / Ger. / Lok.)
diṣṭyā yuvām anuprāptau
durch glückliches Geschick seid ihr beide zurückgekehrt (Adv. / Nom. Du. / Nom. Du.)
jitvā asuram iva amarau
wie die beiden Unsterblichen, einen Asura besiegt habend (Ger. / Akk. / Partikel / Nom. Du.)

tena yuddham adīnena mayā hy adyācyutārjunau / kṛtaṃ ghoraṃ mahābāho dhṛṣṭadyumnasya paśyataḥ / kupitenāntakeneva prajāḥ sarvā jighāṃsatā

„Mit jenem Unverzagten wurde von mir heute, fürwahr, Acyuta und Arjuna, ein furchtbarer Kampf ausgefochten, o Starkarmiger, vor den Augen Dhṛṣṭadyumnas — mit ihm, der wie der erzürnte Todesgott alle Geschöpfe zu töten trachtete.“

Wort für Wort
tena yuddham adīnena
mit jenem Unverzagten der Kampf (Instr. / Nom. / Instr.)
mayā hi adya acyutārjunau
von mir fürwahr heute, Acyuta und Arjuna (Instr. / Partikel / Adv. / Vok. Du.)
kṛtam ghoram mahābāho
ausgefochten, furchtbar, o Starkarmiger (Nom. / Nom. / Vok.)
dhṛṣṭadyumnasya paśyataḥ
vor den Augen Dhṛṣṭadyumnas (Gen. / Gen. Part.)
kupitena antakena iva
mit dem wie der erzürnte Todesgott (Instr. / Instr. / Partikel)
prajāḥ sarvāḥ jighāṃsatā
alle Geschöpfe zu töten trachtend (Akk. Pl. / Akk. Pl. / Instr. Part.)

tena ketuś ca me chinno hatau ca pārṣṇisārathī / hatavāhaḥ kṛtaś cāsmi yuyudhānasya paśyataḥ / dhṛṣṭadyumnasya yamayor vīrasya ca śikhaṇḍinaḥ / paśyatāṃ draupadeyānāṃ pāñcālānāṃ ca sarvaśaḥ

„Von ihm wurde mein Banner zerschnitten, und meine beiden Flankenwagenlenker wurden erschlagen, und ich wurde meiner Pferde beraubt, während Yuyudhāna zusah — während Dhṛṣṭadyumna, die beiden Zwillinge, der Held Śikhaṇḍin, die Söhne Draupadīs und die Pāñcālas allesamt zusahen.“

Wort für Wort
tena ketuḥ ca me chinnaḥ
von ihm wurde mein Banner zerschnitten (Instr. / Nom. / Konj. / Instr. / Nom.)
hatau ca pārṣṇisārathī
und die beiden Flankenwagenlenker wurden erschlagen (Nom. Du. / Konj. / Nom. Du.)
hatavāhaḥ kṛtaḥ ca asmi
und ich wurde meiner Pferde beraubt (Nom. / Nom. / Konj. / 1.Sg.Präs.)
yuyudhānasya paśyataḥ
während Yuyudhāna zusah (Gen. / Gen. Part.)
dhṛṣṭadyumnasya yamayoḥ
Dhṛṣṭadyumnas, der beiden Zwillinge (Gen. / Gen. Du.)
vīrasya ca śikhaṇḍinaḥ
und des Helden Śikhaṇḍin (Gen. / Konj. / Gen.)
paśyatām draupadeyānām
während der Söhne Draupadīs zusahen (Gen. Part. / Gen. Pl.)
pāñcālānām ca sarvaśaḥ
und der Pāñcālas allesamt (Gen. Pl. / Konj. / Adv.)

etāñ jitvā mahāvīryān karṇaḥ śatrugaṇān bahūn / jitavān māṃ mahābāho yatamānaṃ mahāraṇe

„Nachdem er diese vielen überaus tapferen Feindesscharen besiegt hatte, besiegte Karṇa auch mich, o Starkarmiger, der ich mich im großen Kampf bemühte.“

Wort für Wort
etān jitvā mahāvīryān
nachdem er diese überaus tapferen besiegt hatte (Akk. Pl. / Ger. / Akk. Pl.)
karṇaḥ śatrugaṇān bahūn
Karṇa die vielen Feindesscharen (Nom. / Akk. Pl. / Akk. Pl.)
jitavān mām mahābāho
besiegte mich, o Starkarmiger (Nom. Part.Perf. / Akk. / Vok.)
yatamānam mahāraṇe
der sich im großen Kampf bemühte (Akk. Part. / Lok.)

anusṛtya ca māṃ yuddhe paruṣāṇy uktavān bahu / tatra tatra yudhāṃ śreṣṭhaḥ paribhūya na saṃśayaḥ

„Und mich im Kampf verfolgend, sprach er viele harte Worte; dort und da erniedrigte mich der Beste der Krieger — ohne Zweifel.“

Wort für Wort
anusṛtya ca mām yuddhe
und mich im Kampf verfolgend (Ger. / Konj. / Akk. / Lok.)
paruṣāṇi uktavān bahu
sprach viele harte Worte (Akk. Pl. / Nom. Part.Perf. / Adv.)
tatra tatra yudhām śreṣṭhaḥ
dort und da der Beste der Krieger (Adv. / Adv. / Gen. Pl. / Nom.)
paribhūya na saṃśayaḥ
erniedrigend, kein Zweifel (Ger. / Neg. / Nom.)

bhīmasenaprabhāvāt tu yaj jīvāmi dhanaṃjaya / bahunātra kim uktena nāhaṃ tat soḍhum utsahe

„Doch dass ich lebe, Dhanañjaya, das verdanke ich allein der Macht Bhīmasenas; was nützt hier viel Reden — ich vermag jenes nicht zu ertragen.“

Wort für Wort
bhīmasenaprabhāvāt tu
doch durch die Macht Bhīmasenas (Abl. / Partikel)
yat jīvāmi dhanaṃjaya
dass ich lebe, Dhanañjaya (Konj. / 1.Sg.Präs. / Vok.)
bahunā atra kim uktena
was nützt hier viel Reden (Instr. / Adv. / Frage / Instr.)
na aham tat soḍhum utsahe
ich vermag jenes nicht zu ertragen (Neg. / Nom. / Akk. / Inf. / 1.Sg.Präs.)

trayodaśāhaṃ varṣāṇi yasmād bhīto dhanaṃjaya / na sma nidrāṃ labhe rātrau na cāhani sukhaṃ kva cit

„Dreizehn Jahre lang, Dhanañjaya, fand ich, aus Furcht vor ihm, keinen Schlaf des Nachts, noch je Glück am Tage.“

Wort für Wort
trayodaśa aham varṣāṇi
dreizehn Jahre lang ich (Zahlwort / Nom. / Akk. Pl.)
yasmāt bhītaḥ dhanaṃjaya
aus Furcht vor ihm, Dhanañjaya (Abl. / Nom. Part. / Vok.)
na sma nidrām labhe rātrau
fand ich niemals Schlaf des Nachts (Neg. / Partikel / Akk. / 1.Sg.Präs. / Lok.)
na ca ahani sukham kva cit
noch je Glück am Tage (Neg. / Konj. / Lok. / Akk. / Adv.)

tasya dveṣeṇa saṃyuktaḥ paridahye dhanaṃjaya / ātmano maraṇaṃ jānan vādhrīṇasa iva dvipaḥ / kṛṣṇagrīvo raktaśirāḥ śvetapakṣo vihaṃgamaḥ / sa vai vādhrīṇasaḥ prokto yājñikaiḥ pitṛkarmasu

„Von Hass gegen ihn erfüllt, verzehre ich mich, Dhanañjaya, meinen eigenen Tod ahnend, wie der Vādhrīṇasa-Vogel — schwarzhalsig, rotköpfig, weißflügelig ist dieser Vogel, den die Opferpriester bei den Ahnenriten als den Vādhrīṇasa bezeichnen.“

Wort für Wort
tasya dveṣeṇa saṃyuktaḥ
von Hass gegen ihn erfüllt (Gen. / Instr. / Nom.)
paridahye dhanaṃjaya
verzehre ich mich, Dhanañjaya (1.Sg.Präs.Med. / Vok.)
ātmanaḥ maraṇam jānan
meinen eigenen Tod ahnend (Gen. / Akk. / Part.Präs.)
vādhrīṇasaḥ iva dvipaḥ
wie der Vādhrīṇasa[-Vogel] (Nom. / Partikel / Nom.)
kṛṣṇagrīvaḥ raktaśirāḥ
schwarzhalsig, rotköpfig (Nom. / Nom.)
śvetapakṣaḥ vihaṃgamaḥ
weißflügelig, ein Vogel (Nom. / Nom.)
saḥ vai vādhrīṇasaḥ proktaḥ
der wird fürwahr Vādhrīṇasa genannt (Nom. / Partikel / Nom. / Nom. Part.Perf.Pass.)
yājñikaiḥ pitṛkarmasu
von den Opferpriestern bei den Ahnenriten (Instr. Pl. / Lok. Pl.)

Der Haupttext liest „dvipaḥ“ (Elefant), doch der Apparat (0650) beschreibt eindeutig einen Vogel („vihaṃgamaḥ“); übersetzt nach dem Sinn des Apparats als Unglücksvogel Vādhrīṇasa, dessen Erscheinen als Vorzeichen des eigenen Todes gilt.

yasyāyam agamat kālaś cintayānasya me vibho / kathaṃ śakyo mayā karṇo yuddhe kṣapayituṃ bhavet

„Während ich, o Herr, unablässig darüber nachsann, dessen Zeit nun gekommen ist — wie könnte es mir möglich sein, Karṇa im Kampf zu vernichten?“

Wort für Wort
yasya ayam agamat kālaḥ
dessen Zeit nun gekommen ist (Gen. / Nom. / 3.Sg.Aor. / Nom.)
cintayānasya me vibho
während ich nachsann, o Herr (Gen. Part. / Gen. / Vok.)
katham śakyaḥ mayā karṇaḥ
wie wäre es mir möglich, Karṇa (Adv. / Nom. / Instr. / Nom.)
yuddhe kṣapayitum bhavet
im Kampf zu vernichten (Lok. / Inf. / 3.Sg.Opt.)

jāgrat svapaṃś ca kaunteya karṇam eva sadā hy aham / paśyāmi tatra tatraiva karṇabhūtam idaṃ jagat

„Wachend und schlafend, Sohn der Kuntī, sehe ich fürwahr stets nur Karṇa; überall, allerorten, sehe ich diese Welt wie zu Karṇa geworden.“

Wort für Wort
jāgrat svapan ca kaunteya
wachend und schlafend, Sohn der Kuntī (Part. / Part. / Konj. / Vok.)
karṇam eva sadā hi aham
fürwahr stets nur Karṇa ich (Akk. / Partikel / Adv. / Partikel / Nom.)
paśyāmi tatra tatra eva
ich sehe überall, allerorten (1.Sg.Präs. / Adv. / Adv. / Partikel)
karṇabhūtam idam jagat
diese Welt wie zu Karṇa geworden (Akk. / Akk. / Akk.)

yatra yatra hi gacchāmi karṇād bhīto dhanaṃjaya / tatra tatra hi paśyāmi karṇam evāgrataḥ sthitam

„Wohin immer ich auch gehe, aus Furcht vor Karṇa, Dhanañjaya, dort und da sehe ich stets Karṇa vor mir stehen.“

Wort für Wort
yatra yatra hi gacchāmi
wohin immer ich auch gehe (Adv. / Adv. / Partikel / 1.Sg.Präs.)
karṇāt bhītaḥ dhanaṃjaya
aus Furcht vor Karṇa, Dhanañjaya (Abl. / Nom. Part. / Vok.)
tatra tatra hi paśyāmi
dort und da sehe ich stets (Adv. / Adv. / Partikel / 1.Sg.Präs.)
karṇam eva agrataḥ sthitam
Karṇa allein vor mir stehend (Akk. / Partikel / Adv. / Akk. Part.)

so 'haṃ tenaiva vīreṇa samareṣv apalāyinā / sahayaḥ sarathaḥ pārtha jitvā jīvan visarjitaḥ

„Ich selbst wurde von eben jenem Helden, der in den Schlachten niemals floh, samt meinen Pferden und meinem Wagen besiegt — und lebend wieder freigelassen, o Pārtha.“

Wort für Wort
saḥ aham tena eva vīreṇa
ich selbst von eben jenem Helden (Nom. / Nom. / Instr. / Partikel / Instr.)
samareṣu apalāyinā
der in den Schlachten niemals floh (Lok. Pl. / Instr.)
sahayaḥ sarathaḥ pārtha
samt Pferden und Wagen, o Pārtha (Nom. / Nom. / Vok.)
jitvā jīvan visarjitaḥ
besiegt und lebend freigelassen (Ger. / Part.Präs. / Nom. Part.Perf.Pass.)

ko nu me jīvitenārtho rājyenārtho 'tha vā punaḥ / mamaivaṃ dhikkṛtasyeha karṇenāhavaśobhinā

„Welchen Sinn hat denn für mich noch das Leben, oder auch welchen Sinn das Königtum, da ich hier so von Karṇa, der im Kampf erstrahlt, geschmäht worden bin?“

Wort für Wort
kaḥ nu me jīvitena arthaḥ
welchen Sinn hat für mich denn das Leben (Nom. / Partikel / Instr. / Nom.)
rājyena arthaḥ atha vā punaḥ
oder auch wiederum welchen Sinn das Königtum (Instr. / Nom. / Konj. / Partikel / Adv.)
mama evam dhikkṛtasya iha
da ich hier so geschmäht worden bin (Gen. / Adv. / Gen. Part.Perf. / Adv.)
karṇena āhavaśobhinā
von Karṇa, der im Kampf erstrahlt (Instr. / Instr.)

na prāptapūrvaṃ yad bhīṣmāt kṛpād droṇāc ca saṃyuge / tat prāptam adya me yuddhe sūtaputrān mahārathāt

„Was ich zuvor niemals von Bhīṣma, Kṛpa und Droṇa im Kampf erfahren hatte — das habe ich heute im Kampf von dem großen Wagenkämpfer, dem Sohn des Wagenlenkers, erfahren.“

Wort für Wort
na prāptapūrvam yat bhīṣmāt
was zuvor niemals erfahren war, von Bhīṣma (Neg. / Nom. / Nom. / Abl.)
kṛpāt droṇāt ca saṃyuge
von Kṛpa und Droṇa im Kampf (Abl. / Abl. / Konj. / Lok.)
tat prāptam adya me yuddhe
das habe ich heute im Kampf erfahren (Nom. / Nom. / Adv. / Instr. / Lok.)
sūtaputrāt mahārathāt
von dem großen Wagenkämpfer, dem Sohn des Wagenlenkers (Abl. / Abl.)

tat tvā pṛcchāmi kaunteya yathā hy akuśalas tathā / tan mamācakṣva kārtsnyena yathā karṇas tvayā hataḥ

„Darum frage ich dich, Sohn der Kuntī, so unkundig, wie ich fürwahr bin: Erzähle mir das vollständig, wie Karṇa von dir erschlagen wurde.“

Wort für Wort
tat tvā pṛcchāmi kaunteya
darum frage ich dich, Sohn der Kuntī (Akk. / Akk. / 1.Sg.Präs. / Vok.)
yathā hi akuśalaḥ tathā
so unkundig, wie ich fürwahr bin (Adv. / Partikel / Nom. / Adv.)
tat mama ācakṣva kārtsnyena
erzähle mir das vollständig (Akk. / Dat. / 2.Sg.Imp. / Instr.)
yathā karṇaḥ tvayā hataḥ
wie Karṇa von dir erschlagen wurde (Adv. / Nom. / Instr. / Nom.)

śakravīryasamo yuddhe yamatulyaparākramaḥ / rāmatulyas tathāstre yaḥ sa kathaṃ vai niṣūditaḥ

„Er, der an Kraft im Kampf dem Śakra glich, an Kühnheit dem Yama gleichkam, und ebenso in der Waffenkunst dem Rāma glich — wie wurde er denn vernichtet?“

Wort für Wort
śakravīryasamaḥ yuddhe
an Kraft im Kampf dem Śakra gleich (Nom. / Lok.)
yamatulyaparākramaḥ
an Kühnheit dem Yama gleichkommend (Nom.)
rāmatulyaḥ tathā astre
und ebenso in der Waffenkunst dem Rāma gleich (Nom. / Adv. / Lok.)
yaḥ saḥ katham vai niṣūditaḥ
er, wie wurde er denn vernichtet (Nom. / Nom. / Adv. / Partikel / Nom. Part.Perf.Pass.)

mahārathaḥ samākhyātaḥ sarvayuddhaviśāradaḥ / dhanurdharāṇāṃ pravaraḥ sarveṣām ekapūruṣaḥ / pūjito dhṛtarāṣṭreṇa saputreṇa viśāṃ pate / sadā tvadarthaṃ rādheyaḥ sa kathaṃ nihatas tvayā

„Als großer Wagenkämpfer gerühmt, in jeglichem Kampf bewandert, der Erste der Bogenschützen, unter allen ein Mann für sich allein, geehrt von Dhṛtarāṣṭra samt seinen Söhnen, o Herr der Völker, stets deinetwegen — der Sohn der Rādhā, wie wurde er von dir erschlagen?“

Wort für Wort
mahārathaḥ samākhyātaḥ
als großer Wagenkämpfer gerühmt (Nom. / Nom.)
sarvayuddhaviśāradaḥ
in jeglichem Kampf bewandert (Nom.)
dhanurdharāṇām pravaraḥ
der Erste der Bogenschützen (Gen. Pl. / Nom.)
sarveṣām ekapūruṣaḥ
unter allen ein Mann für sich allein (Gen. Pl. / Nom.)
pūjitaḥ dhṛtarāṣṭreṇa
geehrt von Dhṛtarāṣṭra (Nom. / Instr.)
saputreṇa viśām pate
samt seinen Söhnen, o Herr der Völker (Instr. / Gen. Pl. / Vok.)
sadā tvadartham rādheyaḥ
stets deinetwegen, der Sohn der Rādhā (Adv. / Akk. / Nom.)
saḥ katham nihataḥ tvayā
wie wurde er von dir erschlagen (Nom. / Adv. / Nom. / Instr.)

dhṛtarāṣṭro hi yodheṣu sarveṣv eva sadārjuna / tava mṛtyuṃ raṇe karṇaṃ manyate puruṣarṣabhaḥ / sa tvayā puruṣavyāghra kathaṃ yuddhe niṣūditaḥ / taṃ mamācakṣva bībhatso yathā karṇo hatas tvayā

„Denn Dhṛtarāṣṭra, der Bulle unter den Männern, hält Karṇa unter allen Kriegern stets für deinen Tod im Kampf, Arjuna. Wie wurde er, o Tiger unter den Männern, von dir im Kampf vernichtet? Erzähle mir das, Bībhatsu, wie Karṇa von dir erschlagen wurde.“

Wort für Wort
dhṛtarāṣṭraḥ hi yodheṣu
denn Dhṛtarāṣṭra, unter den Kriegern (Nom. / Partikel / Lok. Pl.)
sarveṣu eva sadā arjuna
unter allen stets, Arjuna (Lok. Pl. / Partikel / Adv. / Vok.)
tava mṛtyum raṇe karṇam
dich, deinen Tod im Kampf, Karṇa (Gen. / Akk. / Lok. / Akk.)
manyate puruṣarṣabhaḥ
hält dafür, der Bulle unter den Männern (3.Sg.Präs.Med. / Nom.)
saḥ tvayā puruṣavyāghra
er von dir, o Tiger unter den Männern (Nom. / Instr. / Vok.)
katham yuddhe niṣūditaḥ
wie wurde er im Kampf vernichtet (Adv. / Lok. / Nom.)
tam mama ācakṣva bībhatso
erzähle mir das, Bībhatsu (Akk. / Dat. / 2.Sg.Imp. / Vok.)
yathā karṇaḥ hataḥ tvayā
wie Karṇa von dir erschlagen wurde (Adv. / Nom. / Nom. / Instr.)

sotsedham asya ca śiraḥ paśyatāṃ suhṛdāṃ hṛtam / tvayā puruṣaśārdūla śārdūlena yathā ruroḥ

„Wurde sein stolz erhobenes Haupt vor den Augen seiner Freunde von dir abgeschlagen, o Tiger unter den Männern, wie das Haupt einer Antilope von einem Tiger?“

Wort für Wort
sotsedham asya ca śiraḥ
sein stolz erhobenes Haupt (Akk. / Gen. / Konj. / Akk.)
paśyatām suhṛdām hṛtam
vor den Augen der Freunde abgeschlagen (Gen. Part. / Gen. Pl. / Akk.)
tvayā puruṣaśārdūla
von dir, o Tiger unter den Männern (Instr. / Vok.)
śārdūlena yathā ruroḥ
wie das Haupt einer Antilope von einem Tiger (Instr. / Adv. / Gen.)

yaḥ paryupāsīt pradiśo diśaś ca; tvāṃ sūtaputraḥ samare parīpsan / ditsuḥ karṇaḥ samare hastipūgaṃ; sa hīdānīṃ kaṅkapatraiḥ sutīkṣṇaiḥ / ditsan nṛṇāṃ śakaṭaṃ ratnapūrṇaṃ; kathaṃ tvayāsau nihato 'dya karṇaḥ

„Er, der Sohn des Wagenlenkers, der die Zwischenrichtungen und Himmelsrichtungen umlagerte, während er dich im Kampf zu erreichen suchte — Karṇa, der im Kampf eine Schar von Elefanten verschenken wollte, er, der jetzt von scharfen, reiherbefiederten Pfeilen getroffen liegt —, der den Männern einen mit Juwelen gefüllten Wagen schenken wollte: wie wurde dieser Karṇa heute von dir erschlagen?“

Wort für Wort
yaḥ paryupāsīt pradiśaḥ diśaḥ ca
er, der die Zwischenrichtungen und Richtungen umlagerte (Nom. / 3.Sg.Impf. / Akk. Pl. / Akk. Pl. / Konj.)
tvām sūtaputraḥ samare parīpsan
dich, der Sohn des Wagenlenkers, im Kampf zu erreichen suchend (Akk. / Nom. / Lok. / Part.Präs.)
ditsuḥ karṇaḥ samare hastipūgam
Karṇa, der im Kampf eine Elefantenschar verschenken wollte (Nom. Des. / Nom. / Lok. / Akk.)
saḥ hi idānīm kaṅkapatraiḥ sutīkṣṇaiḥ
er jetzt fürwahr mit scharfen, reiherbefiederten Pfeilen (Nom. / Partikel / Adv. / Instr. Pl. / Instr. Pl.)
ditsan nṛṇām śakaṭam ratnapūrṇam
der den Männern einen juwelengefüllten Wagen schenken wollte (Part.Präs.Des. / Gen. Pl. / Akk. / Akk.)
katham tvayā asau nihataḥ adya karṇaḥ
wie wurde dieser Karṇa heute von dir erschlagen (Adv. / Instr. / Nom. / Nom. / Adv. / Nom.)

Der Satzbau ist im Apparat (0651) elliptisch komprimiert; die Ergänzung „von Pfeilen getroffen liegt“ folgt dem Sinnzusammenhang der Frage nach Karṇas Tod.

tvayā raṇe nihataḥ sūtaputraḥ; kaccic chete bhūmitale durātmā / kaccit priyaṃ me paramaṃ tvayādya; kṛtaṃ raṇe sūtaputraṃ nihatya

„Wurde der Sohn des Wagenlenkers von dir im Kampf erschlagen? Liegt der Bösgesinnte etwa auf dem Erdboden? Hast du mir heute, indem du den Sohn des Wagenlenkers im Kampf erschlugst, etwa die höchste Freude bereitet?“

Wort für Wort
tvayā raṇe nihataḥ sūtaputraḥ
wurde von dir im Kampf der Sohn des Wagenlenkers erschlagen (Instr. / Lok. / Nom. / Nom.)
kaccit śete bhūmitale durātmā
liegt der Bösgesinnte etwa auf dem Erdboden (Frage / 3.Sg.Präs.Med. / Lok. / Nom.)
kaccit priyam me paramam tvayā adya
hast du mir heute etwa die höchste Freude (Frage / Akk. / Dat. / Akk. / Instr. / Adv.)
kṛtam raṇe sūtaputram nihatya
bereitet, im Kampf den Sohn des Wagenlenkers erschlagen habend (Nom. / Lok. / Akk. / Ger.)

yaḥ sarvataḥ paryapatat tvadarthe; madānvito garvitaḥ sūtaputraḥ / sa śūramānī samare sametya; kaccit tvayā nihataḥ saṃyuge 'dya

„Er, der Sohn des Wagenlenkers, der, von Rausch erfüllt und hochmütig, überallhin deinetwegen stürmte — wurde er, der sich für einen Helden hielt, nachdem er im Kampf mit dir zusammengetroffen war, heute im Kampfe von dir erschlagen?“

Wort für Wort
yaḥ sarvataḥ paryapatat tvadarthe
der überallhin deinetwegen stürmte (Nom. / Adv. / 3.Sg.Impf. / Akk.)
madānvitaḥ garvitaḥ sūtaputraḥ
von Rausch erfüllt und hochmütig, der Sohn des Wagenlenkers (Nom. / Nom. / Nom.)
saḥ śūramānī samare sametya
er, der sich für einen Helden hielt, im Kampf zusammengetroffen (Nom. / Nom. / Lok. / Ger.)
kaccit tvayā nihataḥ saṃyuge adya
wurde er etwa von dir im Kampf heute erschlagen (Frage / Instr. / Nom. / Lok. / Adv.)

raukmaṃ rathaṃ hastivaraiś ca yuktaṃ; rathaṃ ditsur yaḥ parebhyas tvadarthe / sadā raṇe spardhate yaḥ sa pāpaḥ; kaccit tvayā nihatas tāta yuddhe

„Er, der einen goldenen, mit erlesenen Elefanten bespannten Wagen den Feinden deinetwegen schenken wollte, jener Böse, der stets im Kampf wetteifert — wurde er, mein Lieber, von dir im Kampf erschlagen?“

Wort für Wort
raukmam ratham hastivaraiḥ ca yuktam
einen goldenen, mit erlesenen Elefanten bespannten Wagen (Akk. / Akk. / Instr. Pl. / Konj. / Akk.)
ratham ditsuḥ yaḥ parebhyaḥ tvadarthe
der einen Wagen den Feinden deinetwegen schenken wollte (Akk. / Nom. Des. / Nom. / Dat. Pl. / Akk.)
sadā raṇe spardhate yaḥ saḥ pāpaḥ
der stets im Kampf wetteifert, jener Böse (Adv. / Lok. / 3.Sg.Präs.Med. / Nom. / Nom. / Nom.)
kaccit tvayā nihataḥ tāta yuddhe
wurde er, mein Lieber, von dir im Kampf erschlagen (Frage / Instr. / Nom. / Vok. / Lok.)

yo 'sau nityaṃ śūramadena matto; vikatthate saṃsadi kauravāṇām / priyo 'tyarthaṃ tasya suyodhanasya; kaccit sa pāpo nihatas tvayādya

„Er, der stets, vom Rausch der Heldenschaft berauscht, in der Versammlung der Kauravas prahlt, dem Suyodhana über die Maßen lieb — wurde jener Böse heute von dir erschlagen?“

Wort für Wort
yaḥ asau nityam śūramadena mattaḥ
er, der stets, vom Rausch der Heldenschaft berauscht (Nom. / Nom. / Adv. / Instr. / Nom.)
vikatthate saṃsadi kauravāṇām
prahlt in der Versammlung der Kauravas (3.Sg.Präs.Med. / Lok. / Gen. Pl.)
priyaḥ atyartham tasya suyodhanasya
über die Maßen lieb jenem Suyodhana (Nom. / Adv. / Gen. / Gen.)
kaccit saḥ pāpaḥ nihataḥ tvayā adya
wurde jener Böse heute von dir erschlagen (Frage / Nom. / Nom. / Nom. / Instr. / Adv.)

kaccit samāgamya dhanuḥpramuktais; tvatpreṣitair lohitārthair vihaṃgaiḥ / śete 'dya pāpaḥ sa vibhinnagātraḥ; kaccid bhagno dhārtarāṣṭrasya bāhuḥ

„Ist der Böse, nachdem er mit den vom Bogen entlassenen, nach Blut dürstenden Vögeln, die du entsandt hast, zusammengetroffen ist, heute mit zerfleischtem Leib daliegend? Ist der Arm des Dhārtarāṣṭra-Sohnes etwa zerbrochen?“

Wort für Wort
kaccit samāgamya dhanuḥpramuktaiḥ
ist er, zusammengetroffen mit den vom Bogen entlassenen (Frage / Ger. / Instr. Pl.)
tvatpreṣitaiḥ lohitārthaiḥ vihaṃgaiḥ
den von dir entsandten, nach Blut dürstenden Vögeln (Instr. Pl. / Instr. Pl. / Instr. Pl.)
śete adya pāpaḥ saḥ vibhinnagātraḥ
liegt heute der Böse mit zerfleischtem Leib da (3.Sg.Präs.Med. / Adv. / Nom. / Nom. / Nom.)
kaccit bhagnaḥ dhārtarāṣṭrasya bāhuḥ
ist der Arm des Dhārtarāṣṭra-Sohnes etwa zerbrochen (Frage / Nom. / Gen. / Nom.)

„Vögel“ (vihaṃgāḥ) ist ein poetisches Bild für die abgeschossenen Pfeile.

yo 'sau sadā ślāghate rājamadhye; duryodhanaṃ harṣayan darpapūrṇaḥ / ahaṃ hantā phalgunasyeti mohāt; kaccid dhatas tasya na vai tathā rathaḥ / kaccid vaco 'sya vitathaṃ tvayā kṛtaṃ; yat tat priyām avadat tāta karṇaḥ / sabhāmadhye rūkṣam anekarūpaṃ; dhik pāṇḍavān apatis tvaṃ hi kṛṣṇe / kaccid dhruvaṃ śatrur ayaṃ mahātmā; hy adhārayad dvādaśa yaḥ samāstu / karṇo vrataṃ ghoram amitrasāho; duryodhanasyārthaniviṣṭabuddhiḥ

„Er, der, von Stolz erfüllt, stets inmitten der Königsversammlung prahlt und Duryodhana erfreut, indem er in Verblendung sagt: ‚Ich bin der Bezwinger Phalgunas‘ — wurde sein Wagen, mein Lieber, tatsächlich nicht so unversehrt gelassen? Hast du seine Worte zunichtegemacht, die er zu meiner geliebten Kṛṣṇā sprach, jenes harte, vielfach schändliche Wort inmitten der Versammlung: ‚Schande über die Pāṇḍavas — du bist ohne Ehemann, Kṛṣṇā!‘ Hat dieser hochgesinnte Feind wahrhaftig fest das furchtbare Gelübde durchgehalten, das er zwölf Jahre lang hielt, o Karṇa, der Feindebezwinger, dessen Sinn einzig auf Duryodhanas Wohl gerichtet war?“

Wort für Wort
yaḥ asau sadā ślāghate rājamadhye
er, der stets inmitten der Königsversammlung prahlt (Nom. / Nom. / Adv. / 3.Sg.Präs.Med. / Lok.)
duryodhanam harṣayan darpapūrṇaḥ
Duryodhana erfreuend, von Stolz erfüllt (Akk. / Part.Präs. / Nom.)
aham hantā phalgunasya iti mohāt
ich bin der Bezwinger Phalgunas — so sprach er in Verblendung (Nom. / Nom. / Gen. / Zitatpartikel / Abl.)
kaccit hataḥ tasya na vai tathā rathaḥ
wurde sein Wagen fürwahr nicht so unversehrt gelassen (Frage / Nom. / Gen. / Neg. / Partikel / Adv. / Nom.)
kaccit vacaḥ asya vitatham tvayā kṛtam
hast du seine Worte zunichtegemacht (Frage / Akk. / Gen. / Akk. / Instr. / Akk.)
yat tat priyām avadat tāta karṇaḥ
die er zu der Geliebten sprach, mein Lieber, Karṇa (Akk. / Akk. / Akk. / 3.Sg.Impf. / Vok. / Nom.)
sabhāmadhye rūkṣam anekarūpam
inmitten der Versammlung, jenes harte, vielfach schändliche Wort (Lok. / Akk. / Akk.)
dhik pāṇḍavān apatiḥ tvam hi kṛṣṇe
Schande über die Pāṇḍavas — du bist ohne Ehemann, fürwahr, Kṛṣṇā (Interjektion / Akk. Pl. / Nom. / Nom. / Partikel / Vok.)
kaccit dhruvam śatruḥ ayam mahātmā
hat dieser hochgesinnte Feind wahrhaftig fest (Frage / Adv. / Nom. / Nom. / Nom.)
hi adhārayat dvādaśa yaḥ samāḥ tu
fürwahr durchgehalten, der zwölf Jahre lang (Partikel / 3.Sg.Impf. / Zahlwort / Nom. / Akk. Pl. / Partikel)
karṇaḥ vratam ghoram amitrasāhaḥ
Karṇa, das furchtbare Gelübde, der Feindebezwinger (Nom. / Akk. / Akk. / Nom.)
duryodhanasyārthaniviṣṭabuddhiḥ
dessen Sinn einzig auf Duryodhanas Wohl gerichtet war (Nom.)

Apparat 0652: Bezug auf Karṇas Beschimpfung Draupadīs während des Würfelspiels in der Versammlungshalle sowie auf sein zwölfjähriges Gelübde, Duryodhana zu dienen; der Satzbau des Apparats ist stark elliptisch und wurde für die Übersetzung sinngemäß zusammengefügt.

nāhaṃ pādau dhāvayiṣye kadā cid; yāvat sthitaḥ pārtha ity alpabuddhiḥ / vrataṃ tasyaitat sarvadā śakrasūno; kaccit tvayā nihataḥ so 'dya karṇaḥ / pādau na dhāve yāvad ahaṃ na hanmi; dhanaṃjayaṃ samareṣūgravegam / kaccid raṇe phalguna taṃ nihatya; kaccid vrataṃ tasya bhagnaṃ tvayādya

„‚Niemals werde ich meine Füße waschen, solange Pārtha noch lebt‘ — so sprach der Kleingeistige; das war stets sein Gelübde, Sohn Śakras. Wurde dieser Karṇa heute von dir erschlagen? ‚Ich werde meine Füße nicht waschen, bis ich den von furchtbarer Wucht in den Schlachten, Dhanañjaya, nicht erschlagen habe‘ — hast du ihn im Kampf, Phalguna, erschlagen? Ist sein Gelübde heute von dir zerbrochen worden?“

Wort für Wort
na aham pādau dhāvayiṣye kadā cit
niemals werde ich die Füße waschen (Neg. / Nom. / Akk. Du. / 1.Sg.Fut. / Adv.)
yāvat sthitaḥ pārtha iti alpabuddhiḥ
solange Pārtha lebt — so sprach der Kleingeistige (Konj. / Nom. / Nom. / Zitatpartikel / Nom.)
vratam tasya etat sarvadā śakrasūno
das war stets sein Gelübde, Sohn Śakras (Nom. / Gen. / Nom. / Adv. / Vok.)
kaccit tvayā nihataḥ saḥ adya karṇaḥ
wurde dieser Karṇa heute von dir erschlagen (Frage / Instr. / Nom. / Nom. / Adv. / Nom.)
pādau na dhāve yāvat aham na hanmi
ich werde die Füße nicht waschen, bis ich nicht erschlage (Akk. Du. / Neg. / 1.Sg.Präs. / Konj. / Nom. / Neg. / 1.Sg.Präs.)
dhanaṃjayam samareṣu ugravegam
Dhanañjaya, von furchtbarer Wucht in den Schlachten (Akk. / Lok. Pl. / Akk.)
kaccit raṇe phalguna tam nihatya
hast du ihn im Kampf, Phalguna, erschlagen (Frage / Lok. / Vok. / Akk. / Ger.)
kaccit vratam tasya bhagnam tvayā adya
ist sein Gelübde heute von dir zerbrochen worden (Frage / Nom. / Gen. / Nom. / Instr. / Adv.)

yo 'sau kṛṣṇām abravīd duṣṭabuddhiḥ; karṇaḥ sabhāyāṃ kuruvīramadhye / kiṃ pāṇḍavāṃs tvaṃ na jahāsi kṛṣṇe; sudurbalān patitān hīnasattvān

„Er, Karṇa, der Bösgesinnte, der zu Kṛṣṇā in der Versammlungshalle, inmitten der Kuru-Helden, sprach: ‚Warum, Kṛṣṇā, verlässt du nicht die Pāṇḍavas — die überaus Schwachen, Gefallenen, an Kraft Verlorenen?‘“

Wort für Wort
yaḥ asau kṛṣṇām abravīt duṣṭabuddhiḥ
er, der Bösgesinnte, der zu Kṛṣṇā sprach (Nom. / Nom. / Akk. / 3.Sg.Impf. / Nom.)
karṇaḥ sabhāyām kuruvīramadhye
Karṇa, in der Versammlungshalle, inmitten der Kuru-Helden (Nom. / Lok. / Lok.)
kim pāṇḍavān tvam na jahāsi kṛṣṇe
warum verlässt du, Kṛṣṇā, die Pāṇḍavas nicht (Frage / Akk. Pl. / Nom. / Neg. / 2.Sg.Präs. / Vok.)
sudurbalān patitān hīnasattvān
die überaus Schwachen, Gefallenen, an Kraft Verlorenen (Akk. Pl. / Akk. Pl. / Akk. Pl.)

yat tat karṇaḥ pratyajānāt tvadarthe; mahābalaḥ saṃyuge śatruhantā / nāhatvāhaṃ saha kṛṣṇena pārtham; ihopayāteti sa pāpabuddhiḥ / kaccic chete śarasaṃbhinnagātraḥ

„Jenes Gelübde, das Karṇa, der Mächtige, der Feindevernichter, dir zum Trotz im Kampf ablegte: ‚Solange ich nicht den Pārtha samt Kṛṣṇa erschlagen habe, werde ich nicht hierher zurückkehren‘ — so sprach er, der Bösgesinnte —, liegt er nun mit von Pfeilen zerrissenem Leib da?“

Wort für Wort
yat tat karṇaḥ pratyajānāt tvadarthe
jenes Gelübde, das Karṇa dir zum Trotz ablegte (Akk. / Akk. / Nom. / 3.Sg.Impf. / Akk.)
mahābalaḥ saṃyuge śatruhantā
der Mächtige, im Kampf der Feindevernichter (Nom. / Lok. / Nom.)
na ahatvā aham saha kṛṣṇena pārtham
solange ich nicht den Pārtha samt Kṛṣṇa erschlagen habe (Neg. / Ger. / Nom. / Präp. / Instr. / Akk.)
iha upayāta iti saḥ pāpabuddhiḥ
werde ich hierher zurückkehren — so sprach der Bösgesinnte (Adv. / Nom.Part. / Zitatpartikel / Nom. / Nom.)
kaccit śete śarasaṃbhinnagātraḥ
liegt er nun mit von Pfeilen zerrissenem Leib da (Frage / 3.Sg.Präs.Med. / Nom.)

kaccit saṃgrāme vidito vā tadāyaṃ; samāgamaḥ sṛñjayakauravāṇām / yatrāvasthām īdṛśīṃ prāpito 'haṃ; kaccit tvayā so 'dya hataḥ sametya

„Ist ihm nun jene Schlacht bekannt geworden, jenes Zusammentreffen der Sṛñjayas und Kauravas, in dem ich in einen solchen Zustand versetzt wurde? Wurde er, nachdem er mit dir zusammengetroffen war, heute von dir erschlagen?“

Wort für Wort
kaccit saṃgrāme viditaḥ vā tadā ayam
ist ihm nun jene Schlacht bekannt geworden (Frage / Lok. / Nom. / Konj. / Adv. / Nom.)
samāgamaḥ sṛñjayakauravāṇām
das Zusammentreffen der Sṛñjayas und Kauravas (Nom. / Gen. Pl.)
yatra avasthām īdṛśīm prāpitaḥ aham
in der ich in einen solchen Zustand versetzt wurde (Adv. / Akk. / Akk. / Nom. / Nom.)
kaccit tvayā saḥ adya hataḥ sametya
wurde er heute, nachdem er zusammengetroffen war, von dir erschlagen (Frage / Instr. / Nom. / Adv. / Nom. / Ger.)

kaccit tvayā tasya sumandabuddher; gāṇḍīvamuktair viśikhair jvaladbhiḥ / sakuṇḍalaṃ bhānumad uttamāṅgaṃ; kāyāt prakṛttaṃ yudhi savyasācin

„Wurde von dir, o Linkshändiger, mit den vom Gāṇḍīva entsandten, lodernden Pfeilen jenem Schwachsinnigen das mit Ohrringen geschmückte, strahlende Haupt vom Rumpf im Kampf abgetrennt?“

Wort für Wort
kaccit tvayā tasya sumandabuddheḥ
wurde von dir jenem Schwachsinnigen (Frage / Instr. / Gen. / Gen.)
gāṇḍīvamuktaiḥ viśikhaiḥ jvaladbhiḥ
mit den vom Gāṇḍīva entsandten, lodernden Pfeilen (Instr. Pl. / Instr. Pl. / Instr. Pl.)
sakuṇḍalam bhānumat uttamāṅgam
das mit Ohrringen geschmückte, strahlende Haupt (Akk. / Akk. / Akk.)
kāyāt prakṛttam yudhi savyasācin
vom Rumpf im Kampf abgetrennt, o Linkshändiger (Abl. / Akk. / Lok. / Vok.)

yat tan mayā bāṇasamarpitena; dhyāto 'si karṇasya vadhāya vīra / tan me tvayā kaccid amogham adya; dhyātaṃ kṛtaṃ karṇanipātanena

„Jenes, worin du von mir, dem mit dem Pfeil Begabten, zu Karṇas Vernichtung ersonnen wurdest, o Held — ist jenes mein Sinnen heute von dir durch Karṇas Fall unfehlbar wahr gemacht worden?“

Wort für Wort
yat tat mayā bāṇasamarpitena
jenes, worin von mir, dem mit dem Pfeil Begabten (Akk. / Akk. / Instr. / Instr.)
dhyātaḥ asi karṇasya vadhāya vīra
wurdest du ersonnen zu Karṇas Vernichtung, o Held (Nom. / 2.Sg.Präs. / Gen. / Dat. / Vok.)
tat me tvayā kaccit amogham adya
ist jenes mein Sinnen heute von dir unfehlbar (Nom. / Gen. / Instr. / Frage / Nom. / Adv.)
dhyātam kṛtam karṇanipātanena
wahr gemacht worden durch Karṇas Fall (Nom. / Nom. / Instr.)

yad darpapūrṇaḥ sa suyodhano 'smān; avekṣate karṇasamāśrayeṇa / kaccit tvayā so 'dya samāśrayo 'sya; bhagnaḥ parākramya suyodhanasya

„Dass jener von Stolz erfüllte Suyodhana uns geringschätzt im Vertrauen auf den Rückhalt Karṇas — ist dieser Rückhalt Suyodhanas heute von dir, nachdem du deine Kraft entfaltet hast, gebrochen worden?“

Wort für Wort
yat darpapūrṇaḥ saḥ suyodhanaḥ asmān
dass jener von Stolz erfüllte Suyodhana uns (Konj. / Nom. / Nom. / Nom. / Akk.)
avekṣate karṇasamāśrayeṇa
geringschätzt im Vertrauen auf den Rückhalt Karṇas (3.Sg.Präs.Med. / Instr.)
kaccit tvayā saḥ adya samāśrayaḥ asya
ist dieser Rückhalt heute von dir (Frage / Instr. / Nom. / Adv. / Nom. / Gen.)
bhagnaḥ parākramya suyodhanasya
gebrochen worden, nachdem du deine Kraft entfaltet hast, Suyodhanas (Nom. / Ger. / Gen.)

yo naḥ purā ṣaṇḍhatilān avocat; sabhāmadhye pārthivānāṃ samakṣam / sa durmatiḥ kaccit upetya saṃkhye; tvayā hataḥ sūtaputro 'tyamarṣī

„Er, der uns einst ‚Eunuchen-Sesamkörner‘ nannte, inmitten der Versammlung, vor den Augen der Fürsten — wurde jener Übelgesinnte, der Sohn des Wagenlenkers, überaus Unduldsame, nachdem er im Kampf herangekommen war, von dir erschlagen?“

Wort für Wort
yaḥ naḥ purā ṣaṇḍhatilān avocat
er, der uns einst Eunuchen-Sesamkörner nannte (Nom. / Akk. / Adv. / Akk. Pl. / 3.Sg.Impf.)
sabhāmadhye pārthivānām samakṣam
inmitten der Versammlung, vor den Augen der Fürsten (Lok. / Gen. Pl. / Adv.)
saḥ durmatiḥ kaccit upetya saṃkhye
jener Übelgesinnte, herangekommen im Kampf (Nom. / Nom. / Frage / Ger. / Lok.)
tvayā hataḥ sūtaputraḥ atyamarṣī
von dir erschlagen, der überaus unduldsame Sohn des Wagenlenkers (Instr. / Nom. / Nom. / Nom.)

„ṣaṇḍhatilān“ = wörtl. „Eunuchen-Sesamkörner“, eine spöttische Wendung für wertlose, unmännliche Wesen — Karṇas Verhöhnung der Pāṇḍavas.

yaḥ sūtaputraḥ prahasan durātmā; purābravīn nirjitāṃ saubalena / svayaṃ prasahyānaya yājñasenīm; apīha kaccit sa hatas tvayādya

„Der Sohn des Wagenlenkers, der böse Gesinnte, der einst lachend sprach: ‚Bring du selbst mit Gewalt die von Saubala Besiegte, die Yājñasenī, herbei!‘ — wurde auch er heute hier von dir erschlagen?“

Wort für Wort
yaḥ sūtaputraḥ prahasan durātmā
der Sohn des Wagenlenkers, der böse Gesinnte, lachend (Nom. / Nom. / Part.Präs. / Nom.)
purā abravīt nirjitām saubalena
der einst sprach: die von Saubala Besiegte (Adv. / 3.Sg.Impf. / Akk. / Instr.)
svayam prasahya ānaya yājñasenīm
bring du selbst mit Gewalt die Yājñasenī herbei (Adv. / Ger. / 2.Sg.Imp. / Akk.)
api iha kaccit saḥ hataḥ tvayā adya
wurde auch er heute hier von dir erschlagen (Partikel / Adv. / Frage / Nom. / Nom. / Instr. / Adv.)

yaḥ prāhiṇot sūtaputro durātmā; kṛṣṇāṃ jitāṃ saubalenānayeti / sa mandabuddhir nihataḥ prasahya; vaikartanas tv adya kaccin mahātman

„Der Sohn des Wagenlenkers, der Bösgesinnte, der die Aufforderung sandte: ‚Führe die von Saubala besiegte Kṛṣṇā herbei!‘ — wurde jener Schwachsinnige, der Vaikartana, heute mit Gewalt erschlagen, o Hochgesinnter?“

Wort für Wort
yaḥ prāhiṇot sūtaputraḥ durātmā
der Sohn des Wagenlenkers, der Bösgesinnte, sandte (Nom. / 3.Sg.Impf. / Nom. / Nom.)
kṛṣṇām jitām saubalena ānaya iti
führe die von Saubala besiegte Kṛṣṇā herbei — so sprach er (Akk. / Akk. / Instr. / 2.Sg.Imp. / Zitatpartikel)
saḥ mandabuddhiḥ nihataḥ prasahya
wurde jener Schwachsinnige mit Gewalt erschlagen (Nom. / Nom. / Nom. / Adv.)
vaikartanaḥ tu adya kaccit mahātman
der Vaikartana heute, o Hochgesinnter (Nom. / Partikel / Adv. / Frage / Vok.)

anavāpyāṃ prāptum icchann acintyaṃ; śiśur yathā candramasaṃ grahītum / sa pāpātmā sa tu no vidviṣāṇaḥ; kaccit karṇo nihato vā tvayā dhik / asmin saṃgrāme bhīmarūpe tvayādya; vrataṃ tu bhagnaṃ sūtaputrasya pārtha

„Wie ein Kind wünscht, den Mond zu ergreifen, das Unerreichbare, Unfassbare zu erlangen — so strebte jener böse Seele, unser Hasser: Wurde Karṇa etwa von dir erschlagen — schmachvoll für ihn — in dieser furchtbar gestalteten Schlacht heute? Wurde das Gelübde des Sohnes des Wagenlenkers zerbrochen, Pārtha?“

Wort für Wort
anavāpyām prāptum icchan acintyam
das unerreichbare, unfassbare zu erlangen wünschend (Akk. / Inf. / Part.Präs. / Akk.)
śiśuḥ yathā candramasam grahītum
wie ein Kind, den Mond zu ergreifen (Nom. / Adv. / Akk. / Inf.)
saḥ pāpātmā saḥ tu naḥ vidviṣāṇaḥ
jener böse Seele, unser Hasser (Nom. / Nom. / Nom. / Partikel / Akk. / Nom.)
kaccit karṇaḥ nihataḥ vā tvayā dhik
wurde Karṇa etwa von dir erschlagen — schmachvoll (Frage / Nom. / Nom. / Konj. / Instr. / Interjektion)
asmin saṃgrāme bhīmarūpe tvayā adya
in dieser furchtbar gestalteten Schlacht heute von dir (Lok. / Lok. / Lok. / Instr. / Adv.)
vratam tu bhagnam sūtaputrasya pārtha
das Gelübde des Sohnes des Wagenlenkers zerbrochen, Pārtha (Nom. / Partikel / Nom. / Gen. / Vok.)

kaccit pāpaṃ vacanaṃ dyūtakāle; yac cāpy asau samitau vāsudevam / tadoktavān paruṣaṃ so 'tikāmam; hitaṃ caran yaḥ satataṃ kurūṇām / kaccit sa karṇo nihato 'dya saṃkhe; yo dhārtarāṣṭraṃ paripālayan raṇe / ekaḥ sadā śoṣayan māmakaṃ balaṃ

„Wurde jenes böse Wort beim Würfelspiel gerächt — jenes harte, überaus begehrliche Wort, das er, Vāsudeva, damals in der Versammlung sprach? Wurde jener Karṇa, der stets zum Wohl der Kurus handelte, heute im Kampf erschlagen — er, der, den Dhārtarāṣṭra im Kampf beschützend, allein stets mein Heer erschöpfte?“

Wort für Wort
kaccit pāpam vacanam dyūtakāle
wurde jenes böse Wort beim Würfelspiel gerächt (Frage / Akk. / Akk. / Lok.)
yat ca api asau samitau vāsudevam
das er auch in der Versammlung zu Vāsudeva (Akk. / Konj. / Partikel / Nom. / Lok. / Akk.)
tat uktavān paruṣam saḥ atikāmam
sprach er, jenes harte, überaus begehrliche Wort (Akk. / Nom. Part.Perf. / Akk. / Nom. / Akk.)
hitam caran yaḥ satatam kurūṇām
der stets zum Wohl der Kurus handelte (Akk. / Part.Präs. / Nom. / Adv. / Gen. Pl.)
kaccit saḥ karṇaḥ nihataḥ adya saṃkhe
wurde jener Karṇa heute im Kampf erschlagen (Frage / Nom. / Nom. / Nom. / Adv. / Lok.)
yaḥ dhārtarāṣṭram paripālayan raṇe
der, den Dhārtarāṣṭra im Kampf beschützend (Nom. / Akk. / Part.Präs. / Lok.)
ekaḥ sadā śoṣayan māmakam balam
allein stets mein Heer erschöpfend (Nom. / Adv. / Part.Präs. / Akk. / Akk.)

sa pāñcālān kekayāṃś caiva sarvān; śriyaṃ diditsan dhārtarāṣṭrīṃ sa karṇaḥ / kaccin mahyaṃ pratyavadhīs tvam adya; atho bhāsāś ca sṛgālāś ca gṛdhrā; hatasya māṃsāny uddharanti sma kāyāt

„Jener Karṇa, der wünschte, allen Pāñcālas und Kekayas zu schaden und dem Dhārtarāṣṭra das Glück zu verschaffen — hast du ihn mir heute vergolten? Ziehen nun schon die Geier, die Schakale und die Aasgeier das Fleisch von dem Leib des Erschlagenen fort?“

Wort für Wort
saḥ pāñcālān kekayān ca eva sarvān
jener allen Pāñcālas und Kekayas [zu schaden wünschte] (Nom. / Akk. Pl. / Akk. Pl. / Konj. / Partikel / Akk. Pl.)
śriyam diditsan dhārtarāṣṭrīm saḥ karṇaḥ
das Glück des Dhārtarāṣṭra zu verschaffen wünschend, jener Karṇa (Akk. / Part.Präs.Des. / Akk. / Nom. / Nom.)
kaccit mahyam pratyavadhīḥ tvam adya
hast du ihn mir heute vergolten (Frage / Dat. / 2.Sg.Aor. / Nom. / Adv.)
atho bhāsāḥ ca sṛgālāḥ ca gṛdhrāḥ
und nun die Geier, die Schakale und die Aasgeier (Konj. / Nom. Pl. / Konj. / Nom. Pl. / Konj. / Nom. Pl.)
hatasya māṃsāni uddharanti sma kāyāt
ziehen das Fleisch vom Leib des Erschlagenen fort (Gen. / Akk. Pl. / 3.Pl.Präs. / Partikel / Abl.)

yaḥ śastrabhṛc chreṣṭhatamaṃ pṛthivyāṃ; pitāmahaṃ vyākṣipad alpacetāḥ / saṃkhyāyamāno 'rdharathaḥ sa kaccit; tvayā hato 'dyādhirathir durātmā / yat tat tvayā saṃśrutaṃ me kirīṭin; sabhāmadhye dvairatheneha bhūyaḥ / ahaṃ karṇaṃ sūdayiṣye saputraṃ; tat karma kṛtvā hy anṛṇo 'si kaccit

„Er, der Kleingeistige, der den Großvater, den besten Waffenträger auf Erden, beschimpfte, jener nur als Halb-Wagenkämpfer gezählte — wurde jener Sohn des Adhiratha, der Bösgesinnte, heute von dir erschlagen? Was du mir damals gelobt hast, o Diademträger, inmitten der Versammlung, wiederum im Zweikampf hier: ‚Ich werde Karṇa samt seinem Sohn vernichten‘ — bist du nun, da du diese Tat vollbracht hast, deiner Schuld ledig?“

Wort für Wort
yaḥ śastrabhṛt śreṣṭhatamam pṛthivyām
der den besten Waffenträger auf Erden (Nom. / Akk. / Akk. / Lok.)
pitāmaham vyākṣipat alpacetāḥ
beschimpfte den Großvater, der Kleingeistige (Akk. / 3.Sg.Impf. / Nom.)
saṃkhyāyamānaḥ ardharathaḥ saḥ kaccit
jener nur als Halb-Wagenkämpfer gezählte (Nom. Part. / Nom. / Nom. / Frage)
tvayā hataḥ adya ādhirathiḥ durātmā
wurde heute von dir der Sohn des Adhiratha, der Bösgesinnte, erschlagen (Instr. / Nom. / Adv. / Nom. / Nom.)
yat tat tvayā saṃśrutam me kirīṭin
was du mir damals gelobt hast, o Diademträger (Akk. / Akk. / Instr. / Nom. / Gen. / Vok.)
sabhāmadhye dvairathena iha bhūyaḥ
inmitten der Versammlung, im Zweikampf hier, wiederum (Lok. / Instr. / Adv. / Adv.)
aham karṇam sūdayiṣye saputram
ich werde Karṇa samt seinem Sohn vernichten (Nom. / Akk. / 1.Sg.Fut. / Akk.)
tat karma kṛtvā hi anṛṇaḥ asi kaccit
bist du, da du diese Tat vollbracht hast, fürwahr etwa deiner Schuld ledig (Akk. / Akk. / Ger. / Partikel / Nom. / 2.Sg.Präs. / Frage)

amarṣaṇaṃ nikṛtisamīraṇeritaṃ; hṛdi śritaṃ jvalanam imaṃ sadā mama / hato mayā so 'dya sametya pāpadhīr; iti bruvan praśamaya me 'dya phalguna / bravīhi me durlabham etad adya; kathaṃ tvayā nihataḥ sūtaputraḥ / anudhyāye tvāṃ satataṃ pravīra; vṛtre hate 'sau bhagavān ivendraḥ

„Dieses unduldsame, vom Wind der Hinterlist angefachte Feuer, das stets in meinem Herzen wohnt — lösche es heute für mich, Phalguna, indem du sprichst: ‚Er, der Bösgesinnte, wurde heute von mir, nachdem ich ihm begegnet war, erschlagen‘. Sag mir dies heute, das schwer zu Erlangende — wie wurde der Sohn des Wagenlenkers von dir erschlagen? Ich sinne stets an dich, großer Held, wie an den erhabenen Indra, als Vṛtra erschlagen wurde.“

Wort für Wort
amarṣaṇam nikṛtisamīraṇeritam
dieses unduldsame, vom Wind der Hinterlist angefachte (Akk. / Akk.)
hṛdi śritam jvalanam imam sadā mama
in meinem Herzen wohnende Feuer, stets, mein (Lok. / Akk. / Akk. / Akk. / Adv. / Gen.)
hataḥ mayā saḥ adya sametya pāpadhīḥ
er, der Bösgesinnte, wurde heute von mir, nachdem ich ihm begegnet war, erschlagen (Nom. / Instr. / Nom. / Adv. / Ger. / Nom.)
iti bruvan praśamaya me adya phalguna
so sprechend, lösche es heute für mich, Phalguna (Zitatpartikel / Part.Präs. / 2.Sg.Imp. / Dat. / Adv. / Vok.)
bravīhi me durlabham etat adya
sag mir dies heute, das schwer zu Erlangende (2.Sg.Imp. / Dat. / Akk. / Akk. / Adv.)
katham tvayā nihataḥ sūtaputraḥ
wie wurde der Sohn des Wagenlenkers von dir erschlagen (Adv. / Instr. / Nom. / Nom.)
anudhyāye tvām satatam pravīra
ich sinne stets an dich, großer Held (1.Sg.Präs.Med. / Akk. / Adv. / Vok.)
vṛtre hate asau bhagavān iva indraḥ
wie an den erhabenen Indra, als Vṛtra erschlagen wurde (Lok. / Lok. / Nom. / Nom. / Partikel / Nom.)

Dieses Kapitel in der Leseansicht