Quellen der Menschheit

Mahābhārata · Karṇaparva

Kapitel 53: sarvasainyasaṃkulaṃ yuddham Das allgemeine Getümmel der Heere

dhṛtarāṣṭra uvāca / mahābhaye pāṇḍavasṛñjayānāṃ mahābhaye māmakānām agādhe / dhanaṃjaye tāta raṇāya yāte babhūva tad yuddham atho nu kīdṛk

Dhṛtarāṣṭra sprach: In der unergründlichen, großen Gefahr der Pāṇḍavas und Sṛñjayas, in der großen Gefahr der Meinen, als Dhanaṃjaya zur Schlacht gezogen war, mein Kind – wie war da jener Kampf?

Wort für Wort
dhṛtarāṣṭraḥ uvāca
Dhṛtarāṣṭra sprach (Nom. / 3.Sg.Perf.)
mahābhaye pāṇḍavasṛñjayānām mahābhaye māmakānām agādhe
in der unergründlichen, großen Gefahr der Pāṇḍavas und Sṛñjayas, in der großen Gefahr der Meinen (Lok. / Gen.Pl. / Lok. / Gen.Pl. / Lok.)
dhanaṃjaye tāta raṇāya yāte babhūva tat yuddham atho nu kīdṛk
als Dhanaṃjaya zur Schlacht gezogen war, mein Kind – wie war da jener Kampf (Lok.Abs. / Vok. / Dat. / Lok.Abs. / 3.Sg.Perf. / Nom. / Nom. / Adv. / Partikel / Nom.)

saṃjaya uvāca / teṣām anīkāni bṛhaddhvajāni raṇe samṛddhāni samāgatāni / garjanti bherīninadonmukhāni meghair yathā meghagaṇās tapānte / bherīninādair mukharāṇy agarjan meghā yathā prāvṛṣi mārutās tāḥ

Saṃjaya sprach: Ihre hochbebannerten Heerscharen, im Kampf prächtig ausgerüstet, zusammengekommen, dröhnten, dem Klang der Kesselpauken zugewandt, wie Wolkenmassen am Ende der Sommerhitze donnern; von Paukenschlägen widerhallend brüllten sie, wie vom Wind getriebene Wolken in der Regenzeit.

Wort für Wort
saṃjayaḥ uvāca
Saṃjaya sprach (Nom. / 3.Sg.Perf.)
teṣām anīkāni bṛhaddhvajāni raṇe samṛddhāni samāgatāni
ihre hochbebannerten Heerscharen, im Kampf prächtig ausgerüstet, zusammengekommen (Gen.Pl. / Nom.Pl. / Nom.Pl. / Lok. / Nom.Pl. / Nom.Pl.)
garjanti bherīninadonmukhāni meghaiḥ yathā meghagaṇāḥ tapānte
dröhnten, dem Klang der Kesselpauken zugewandt, wie Wolkenmassen am Ende der Sommerhitze donnern (3.Pl.Präs. / Nom.Pl. / Instr.Pl. / Partikel / Nom.Pl. / Lok.)
bherīninādaiḥ mukharāṇi agarjan meghāḥ yathā prāvṛṣi mārutāḥ tāḥ
von Paukenschlägen widerhallend brüllten sie, wie vom Wind getriebene Wolken in der Regenzeit (Instr.Pl. / Nom.Pl. / 3.Pl.Impf. / Nom.Pl. / Partikel / Lok. / Nom.Pl. / Nom.Pl.)

mahāgajābhrākulam astratoyaṃ vāditranemītalaśabdavac ca / hiraṇyacitrāyudhavaidyutaṃ ca mahārathair āvṛtaśabdavac ca

Von großen Elefanten wie Wolken erfüllt, mit Waffen als Regen, mit dem Klang von Musikinstrumenten, Radfelgen und Handschlägen wie Donnergetöse; mit goldbesetzten, bunten, blitzgleichen Waffen und mit dem Getöse, das von den großen Wagenkämpfern ringsum widerhallte, glich jenes Heer einer Gewitterwolke.

Wort für Wort
mahāgajābhrākulam astratoyam vāditranemītalaśabdavat ca
von großen Elefanten wie Wolken erfüllt, mit Waffen als Regen, mit dem Klang von Musikinstrumenten, Radfelgen und Handschlägen (Nom. / Nom. / Nom. / Konj.)
hiraṇyacitrāyudhavaidyutam ca mahārathaiḥ āvṛtaśabdavat ca
mit goldbesetzten, bunten, blitzgleichen Waffen, und mit dem Getöse, das von den großen Wagenkämpfern ringsum widerhallte (Nom. / Konj. / Instr.Pl. / Nom. / Konj.)

tad bhīmavegaṃ rudhiraughavāhi khaḍgākulaṃ kṣatriyajīvavāhi / anārtavaṃ krūram aniṣṭavarṣaṃ babhūva tat saṃharaṇaṃ prajānām / ekaṃ rathaṃ saṃparivārya mṛtyuṃ nayanty aneke ca rathāḥ sametāḥ / ekas tathaikaṃ rathinaṃ rathāgryāṃs tathā rathaś cāpi rathān anekān / rathaṃ sasūtaṃ sahayaṃ ca kaṃ cit kaś cid rathī mṛtyuvaśaṃ nināya / nināya cāpy ekagajena kaś cid rathān bahūn mṛtyuvaśe tathāśvān

Jenes von schrecklicher Wucht, Ströme von Blut mit sich führend, von Schwertern erfüllt, das Leben der Kṣatriyas fortreißend, zur Unzeit, grausam, unheilvollen Regen bringend – so war jenes Vernichtungswerk der Geschöpfe. Manch einen Wagen umringend, führten viele versammelte Wagen ihn dem Tod entgegen; ebenso führte ein einzelner Wagenkämpfer einen einzelnen anderen, einen der vordersten der Wagenkämpfer, dem Tod zu, und ebenso ein Wagen viele andere Wagen. Manch einen Wagen samt Wagenlenker und Pferden führte ein gewisser Wagenkämpfer der Todesmacht zu; und manch einer führte mit einem einzigen Elefanten viele Wagen und ebenso Pferde der Todesmacht zu.

Wort für Wort
tat bhīmavegam rudhiraughavāhi khaḍgākulam kṣatriyajīvavāhi
jenes von schrecklicher Wucht, Ströme von Blut mit sich führend, von Schwertern erfüllt, das Leben der Kṣatriyas fortreißend (Nom. / Nom. / Nom. / Nom. / Nom.)
anārtavam krūram aniṣṭavarṣam babhūva tat saṃharaṇam prajānām
zur Unzeit, grausam, unheilvollen Regen bringend – so war jenes Vernichtungswerk der Geschöpfe (Nom. / Nom. / Nom. / 3.Sg.Perf. / Nom. / Nom. / Gen.Pl.)
ekam ratham saṃparivārya mṛtyum nayanti aneke ca rathāḥ sametāḥ
manch einen Wagen umringend, führten viele versammelte Wagen ihn dem Tod entgegen (Akk. / Akk. / Ger. / Akk. / 3.Pl.Präs. / Nom.Pl. / Konj. / Nom.Pl. / Nom.Pl.)
ekaḥ tathā ekam rathinam rathāgryān tathā rathaḥ ca api rathān anekān
ebenso führte ein einzelner Wagenkämpfer einen einzelnen anderen, einen der vordersten, dem Tod zu, und ebenso ein Wagen viele andere Wagen (Nom. / Adv. / Akk. / Akk. / Akk.Pl. / Adv. / Nom. / Konj. / Akk.Pl. / Akk.Pl.)
ratham sasūtam sahayam ca kam cit kaḥ cit rathī mṛtyuvaśam nināya
manch einen Wagen samt Wagenlenker und Pferden führte ein gewisser Wagenkämpfer der Todesmacht zu (Akk. / Akk. / Akk. / Konj. / Akk. / Nom. / Nom. / Nom. / Akk. / 3.Sg.Perf.)
nināya ca api ekagajena kaḥ cit rathān bahūn mṛtyuvaśe tathā aśvān
und manch einer führte mit einem einzigen Elefanten viele Wagen und ebenso Pferde der Todesmacht zu (3.Sg.Perf. / Konj. / Partikel / Instr. / Nom. / Nom. / Akk.Pl. / Akk.Pl. / Lok. / Adv. / Akk.Pl.)

rathān sasūtān sahayān gajāṃś ca sarvān arīn mṛtyuvaśaṃ śaraughaiḥ / ninye hayāṃś caiva tathā sasādīn padātisaṃghāṃś ca tathaiva pārthaḥ / nināya pārtho balagarvitākṣo yathāntakaḥ sarvaharo mahaujāḥ

Wagen samt Wagenlenkern und Pferden, und Elefanten, alle Feinde führte Pārtha mit Pfeilfluten der Todesmacht zu, ebenso Pferde samt Reitern und Scharen von Fußsoldaten; Pārtha, dessen Augen vor Kraft stolz glänzten, führte sie zu, wie der alles raubende Antaka, von gewaltiger Kraft.

Wort für Wort
rathān sasūtān sahayān gajān ca sarvān arīn mṛtyuvaśam śaraughaiḥ
Wagen samt Wagenlenkern und Pferden, und Elefanten, alle Feinde führte er mit Pfeilfluten der Todesmacht zu (Akk.Pl. / Akk.Pl. / Akk.Pl. / Akk.Pl. / Konj. / Akk.Pl. / Akk.Pl. / Akk. / Instr.Pl.)
ninye hayān ca eva tathā sasādīn padātisaṃghān ca tathā eva pārthaḥ
ebenso führte Pārtha Pferde samt Reitern und Scharen von Fußsoldaten zu (3.Sg.Perf.Med. / Akk.Pl. / Konj. / Partikel / Adv. / Akk.Pl. / Akk.Pl. / Konj. / Adv. / Partikel / Nom.)
nināya pārthaḥ balagarvitākṣaḥ yathā antakaḥ sarvaharaḥ mahaujāḥ
Pārtha, dessen Augen vor Kraft stolz glänzten, führte sie zu, wie der alles raubende Antaka, von gewaltiger Kraft (3.Sg.Perf. / Nom. / Nom. / Partikel / Nom. / Nom. / Nom.)

kṛpaḥ śikhaṇḍī ca raṇe sametau duryodhanaṃ sātyakir abhyagacchata / śrutaśravā droṇasutena sārdhaṃ yudhāmanyuś citrasenena cāpi

Kṛpa und Śikhaṇḍin trafen im Kampf zusammen; Sātyaki griff Duryodhana an; Śrutaśravas kämpfte zusammen mit dem Sohn Droṇas, und ebenso Yudhāmanyu mit Citrasena.

Wort für Wort
kṛpaḥ śikhaṇḍī ca raṇe sametau duryodhanam sātyakiḥ abhyagacchata
Kṛpa und Śikhaṇḍin trafen im Kampf zusammen; Sātyaki griff Duryodhana an (Nom. / Nom. / Konj. / Lok. / Nom.Dual / Akk. / Nom. / 3.Sg.Impf.)
śrutaśravāḥ droṇasutena sārdham yudhāmanyuḥ citrasenena ca api
Śrutaśravas kämpfte zusammen mit dem Sohn Droṇas, und ebenso Yudhāmanyu mit Citrasena (Nom. / Instr. / Postp. / Nom. / Instr. / Konj. / Partikel)

karṇasya putras tu rathī suṣeṇaṃ samāgataḥ sṛñjayāṃś cottamaujāḥ / gāndhārarājaṃ sahadevaḥ kṣudhārto maharṣabhaṃ siṃha ivābhyadhāvat

Karṇas Sohn aber, der Wagenkämpfer Suṣeṇa, geriet mit den Sṛñjayas und mit Uttamaujas in Kampf; Sahadeva, kampfbegierig, stürmte auf den König der Gāndhāras los, wie ein Löwe auf einen großen Stier.

Wort für Wort
karṇasya putraḥ tu rathī suṣeṇam samāgataḥ sṛñjayān ca uttamaujāḥ
Karṇas Sohn aber, der Wagenkämpfer Suṣeṇa, geriet mit den Sṛñjayas und mit Uttamaujas in Kampf (Gen. / Nom. / Partikel / Nom. / Nom. / Nom. / Akk.Pl. / Konj. / Nom.)
gāndhārarājam sahadevaḥ kṣudhārtaḥ maharṣabham siṃhaḥ iva abhyadhāvat
Sahadeva, kampfbegierig, stürmte auf den König der Gāndhāras los, wie ein Löwe auf einen großen Stier (Akk. / Nom. / Nom. / Akk. / Nom. / Partikel / 3.Sg.Impf.)

Suṣeṇa ist hier als Name für Karṇas Sohn zu verstehen, der später in diesem Kapitel (Vers 10-11) von Uttamaujas erschlagen wird.

śatānīko nākuliḥ karṇaputraṃ yuvā yuvānaṃ vṛṣasenaṃ śaraughaiḥ / samārdayat karṇasutaś ca vīraḥ pāñcāleyaṃ śaravarṣair anekaiḥ

Śatānīka, Nakulas Sohn, der Jüngling, bedrängte den jungen Karṇasohn Vṛṣasena mit Pfeilfluten; und der heldenhafte Sohn Karṇas bedrängte seinerseits den Pāñcāla-Sprössling mit vielfachen Pfeilregen.

Wort für Wort
śatānīkaḥ nākuliḥ karṇaputram yuvā yuvānam vṛṣasenam śaraughaiḥ
Śatānīka, Nakulas Sohn, der Jüngling, bedrängte den jungen Karṇasohn Vṛṣasena mit Pfeilfluten (Nom. / Nom. / Akk. / Nom. / Akk. / Akk. / Instr.Pl.)
samārdayat karṇasutaḥ ca vīraḥ pāñcāleyam śaravarṣaiḥ anekaiḥ
und der heldenhafte Sohn Karṇas bedrängte den Pāñcāla-Sprössling mit vielfachen Pfeilregen (3.Sg.Impf. / Nom. / Konj. / Nom. / Akk. / Instr.Pl. / Instr.Pl.)

ratharṣabhaḥ kṛtavarmāṇam ārcchan mādrīputro nakulaś citrayodhī / pāñcālānām adhipo yājñaseniḥ senāpatiṃ karṇam ārcchat sasainyam

Der Wagenstier, Mādrīs Sohn Nakula, kunstvoll kämpfend, griff Kṛtavarman an; der Herrscher der Pāñcālas, der Sohn des Yajñasena, griff den Heerführer Karṇa samt seinem Heer an.

Wort für Wort
ratharṣabhaḥ kṛtavarmāṇam ārcchat mādrīputraḥ nakulaḥ citrayodhī
der Wagenstier, Mādrīs Sohn Nakula, kunstvoll kämpfend, griff Kṛtavarman an (Nom. / Akk. / 3.Sg.Impf. / Nom. / Nom. / Nom.)
pāñcālānām adhipaḥ yājñaseniḥ senāpatim karṇam ārcchat sasainyam
der Herrscher der Pāñcālas, der Sohn des Yajñasena, griff den Heerführer Karṇa samt seinem Heer an (Gen.Pl. / Nom. / Nom. / Akk. / Akk. / 3.Sg.Impf. / Akk.)

duḥśāsano bhārata bhāratī ca saṃśaptakānāṃ pṛtanā samṛddhā / bhīmaṃ raṇe śastrabhṛtāṃ variṣṭhaṃ tadā samārcchat tam asahyavegam / vyāttānanaḥ krūra ivāntakābhaḥ samāsadad bhārata bhīmasenam

Duḥśāsana, Bhārata, und das mächtige Heer der Todgeweihten griffen damals Bhīma an, den Vorzüglichsten der Waffenträger im Kampf, ihn von unerträglicher Wucht; mit aufgerissenem Rachen, grausam, dem Antaka gleich, näherte er sich, Bhārata, Bhīmasena.

Wort für Wort
duḥśāsanaḥ bhārata bhāratī ca saṃśaptakānām pṛtanā samṛddhā
Duḥśāsana, Bhārata, und das mächtige Heer der Todgeweihten (Nom. / Vok. / Nom. / Konj. / Gen.Pl. / Nom. / Nom.)
bhīmam raṇe śastrabhṛtām variṣṭham tadā samārcchat tam asahyavegam
griffen damals Bhīma an, den Vorzüglichsten der Waffenträger im Kampf, ihn von unerträglicher Wucht (Akk. / Lok. / Gen.Pl. / Akk. / Adv. / 3.Sg.Impf. / Akk. / Akk.)
vyāttānanaḥ krūraḥ iva antakābhaḥ samāsadat bhārata bhīmasenam
mit aufgerissenem Rachen, grausam, dem Antaka gleich, näherte er sich, Bhārata, Bhīmasena (Nom. / Nom. / Partikel / Nom. / 3.Sg.Impf. / Vok. / Akk.)

karṇātmajaṃ tatra jaghāna śūras tathācchinac cottamaujāḥ prasahya / tasyottamāṅgaṃ nipapāta bhūmau ninādayad gāṃ ninadena khaṃ ca

Dort erschlug der Held Uttamaujas Karṇas Sohn und schlug ihm gewaltsam das Haupt ab; sein Haupt fiel zu Boden, die Erde und den Himmel mit seinem Getöse erfüllend.

Wort für Wort
karṇātmajam tatra jaghāna śūraḥ tathā acchinat ca uttamaujāḥ prasahya
dort erschlug der Held Uttamaujas Karṇas Sohn und schlug ihm gewaltsam das Haupt ab (Akk. / Adv. / 3.Sg.Perf. / Nom. / Adv. / 3.Sg.Impf. / Konj. / Nom. / Ger.)
tasya uttamāṅgam nipapāta bhūmau ninādayat gām ninadena kham ca
sein Haupt fiel zu Boden, die Erde und den Himmel mit seinem Getöse erfüllend (Gen. / Akk. / 3.Sg.Perf. / Lok. / Nom.Part. / Akk. / Instr. / Akk. / Konj.)

suṣeṇaśīrṣaṃ patitaṃ pṛthivyāṃ vilokya karṇo 'tha tadārtarūpaḥ / krodhād dhayāṃs tasya rathaṃ dhvajaṃ ca bāṇaiḥ sudhārair niśitair nyakṛntat

Als er Suṣeṇas Haupt zur Erde gefallen sah, wurde Karṇa da von Schmerz ergriffen; vor Zorn zerschnitt er dessen Pferde, Wagen und Banner mit sehr scharfen, geschärften Pfeilen.

Wort für Wort
suṣeṇaśīrṣam patitam pṛthivyām vilokya karṇaḥ atha tadārtarūpaḥ
als er Suṣeṇas Haupt zur Erde gefallen sah, wurde Karṇa da von Schmerz ergriffen (Akk. / Akk. / Lok. / Ger. / Nom. / Adv. / Nom.)
krodhāt hayān tasya ratham dhvajam ca bāṇaiḥ sudhāraiḥ niśitaiḥ nyakṛntat
vor Zorn zerschnitt er dessen Pferde, Wagen und Banner mit sehr scharfen, geschärften Pfeilen (Abl. / Akk.Pl. / Gen. / Akk. / Akk. / Konj. / Instr.Pl. / Instr.Pl. / Instr.Pl. / 3.Sg.Impf.)

sa tūttamaujā niśitaiḥ pṛṣatkair vivyādha khaḍgena ca bhāsvareṇa / pārṣṇiṃ hayāṃś caiva kṛpasya hatvā śikhaṇḍivāhaṃ sa tato 'bhyarohat / pāñcālarājasya sutas tarasvī cakre śikhaṇḍī virathaṃ kṛpaṃ vai

Er aber, Uttamaujas, durchbohrte Karṇa mit scharfen Pfeilen und mit dem glänzenden Schwert; nachdem er Kṛpas Wagenhüter und Pferde erschlagen hatte, bestieg er darauf Śikhaṇḍins Wagen. Der kraftvolle Sohn des Pāñcāla-Königs, Śikhaṇḍin, machte darauf Kṛpa wagenlos.

Wort für Wort
saḥ tu uttamaujāḥ niśitaiḥ pṛṣatkaiḥ vivyādha khaḍgena ca bhāsvareṇa
er aber, Uttamaujas, durchbohrte mit scharfen Pfeilen und mit dem glänzenden Schwert (Nom. / Partikel / Nom. / Instr.Pl. / Instr.Pl. / 3.Sg.Perf. / Instr. / Konj. / Instr.)
pārṣṇim hayān ca eva kṛpasya hatvā śikhaṇḍivāham saḥ tataḥ abhyarohat
nachdem er Kṛpas Wagenhüter und Pferde erschlagen hatte, bestieg er darauf Śikhaṇḍins Wagen (Akk. / Akk.Pl. / Konj. / Partikel / Gen. / Ger. / Akk. / Nom. / Adv. / 3.Sg.Impf.)
pāñcālarājasya sutaḥ tarasvī cakre śikhaṇḍī viratham kṛpam vai
der kraftvolle Sohn des Pāñcāla-Königs, Śikhaṇḍin, machte Kṛpa wagenlos (Gen. / Nom. / Nom. / 3.Sg.Perf. / Nom. / Akk. / Akk. / Partikel)

'Pārṣṇim' (wörtlich 'Ferse') bezeichnet hier vermutlich den rückwärtigen Wagenbegleiter bzw. Wagenhüter (pārṣṇigrāha) des Kṛpa; die genaue Bezugsstruktur dieses knappen Verses bleibt etwas unsicher.

kṛpaṃ tu dṛṣṭvā virathaṃ rathastho naicchac charais tāḍayituṃ śikhaṇḍī / taṃ drauṇir āvārya rathaṃ kṛpaṃ sma samujjahre paṅkagatāṃ yathā gām

Als Śikhaṇḍin aber, selbst auf seinem Wagen stehend, Kṛpa wagenlos sah, wollte er ihn nicht mit Pfeilen treffen; da hielt Drauṇi ab und zog Kṛpa auf seinen Wagen, wie man eine im Sumpf versunkene Kuh herauszieht.

Wort für Wort
kṛpam tu dṛṣṭvā viratham rathasthaḥ na aicchat śaraiḥ tāḍayitum śikhaṇḍī
als Śikhaṇḍin aber, selbst auf seinem Wagen stehend, Kṛpa wagenlos sah, wollte er ihn nicht mit Pfeilen treffen (Akk. / Partikel / Ger. / Akk. / Nom. / Neg. / 3.Sg.Impf. / Instr.Pl. / Inf. / Nom.)
tam drauṇiḥ āvārya ratham kṛpam sma samujjahre paṅkagatām yathā gām
da hielt Drauṇi ab und zog Kṛpa auf seinen Wagen, wie man eine im Sumpf versunkene Kuh herauszieht (Akk. / Nom. / Ger. / Akk. / Akk. / Partikel / 3.Sg.Perf.Med. / Akk. / Partikel / Akk.)

hiraṇyavarmā niśitaiḥ pṛṣatkais tavātmajānām anilātmajo vai / atāpayat sainyam atīva bhīmaḥ kāle śucau madhyagato yathārkaḥ

Er, goldgepanzert, mit scharfen Pfeilen, der Sohn des Windes, versengte über die Maßen furchtbar das Heer deiner Söhne, wie zur heißen Jahreszeit die Sonne, in der Mitte des Himmels stehend.

Wort für Wort
hiraṇyavarmā niśitaiḥ pṛṣatkaiḥ tava ātmajānām anilātmajaḥ vai
er, goldgepanzert, mit scharfen Pfeilen, der Sohn des Windes, deiner Söhne (Nom. / Instr.Pl. / Instr.Pl. / Gen. / Gen.Pl. / Nom. / Partikel)
atāpayat sainyam atīva bhīmaḥ kāle śucau madhyagataḥ yathā arkaḥ
versengte über die Maßen furchtbar das Heer, wie zur heißen Jahreszeit die Sonne, in der Mitte des Himmels stehend (3.Sg.Impf. / Akk. / Adv. / Nom. / Lok. / Lok. / Nom. / Partikel / Nom.)

Dieses Kapitel in der Leseansicht