Quellen der Menschheit

Ṛgveda · Maṇḍala 7

Kapitel 37: ṛgvede 7.37 · ā vo vāhiṣṭho vahatu stavadhyai ratho vājā ṛbhukṣaṇo amṛktaḥ Anruf an die Ṛbhus und Indra bei der Somafeier

Die Verse 1-3 richten sich an die Ṛbhus (Vāja, Ṛbhukṣan) beim Mittagsopfer-Trank, die Verse 4-7 an Indra, mit der Bitte um Reichtum und langes Leben. Vers 5, 6 und 7 sind syntaktisch und lexikalisch schwierig (viveṣaḥ, vāsayasi, asvaveśa). Vers 8 bildet mit dem abgekürzten, nach dem Padapāṭha ergänzten Refrain den Schluss.

ā vo vāhiṣṭho vahatu stavadhyai ratho vājā ṛbhukṣaṇo amṛktaḥ / abhi tripṛṣṭhaiḥ savaneṣu somairmade suśiprā mahabhiḥ pṛṇadhvam

Zu euch soll der beste Fahrer [der Wagen] herfahren, damit ihr gepriesen werdet, der Wagen, ihr Vājas und Ṛbhukṣans, unverletzt; erfüllt euch bei den Somakeltern mit den dreirückigen Somatränken, im Rausch, ihr Schönlippigen, mit [euren] Größen. [Anm.: tripṛṣṭha ‚dreirückig‘ wörtlich, wohl auf dreifach gemischten oder dreifach gepressten Soma bezogen; unsicher.]

Wort für Wort
ā
hin, herbei
vaḥ
euch (Akk. Pl.)
vāhiṣṭhaḥ
bester Fahrer (Nom. Sg.)
vahatu
soll fahren, bringen (3. Sg. Imp.)
stavadhyai
damit (ihr) gepriesen werdet (Inf. Dat.)
rathaḥ
Wagen (Nom. Sg.)
vājāḥ
Vājas (Vok. Pl.)
ṛbhukṣaṇaḥ
Ṛbhukṣans (Vok. Pl.)
amṛktaḥ
unverletzt, unbeschädigt (Nom. Sg.)
abhi
hin, zu
tri-pṛṣṭhaiḥ
mit dreirückigen, dreifachen (Instr. Pl.)
savaneṣu
bei den Somakeltern, Pressungen (Lok. Pl.)
somaiḥ
mit Somatränken (Instr. Pl.)
made
im Rausch (Lok. Sg.)
su-śiprāḥ
schönlippig (Vok. Pl.)
maha-bhiḥ
mit Größen, Herrlichkeiten (Instr. Pl.)
pṛṇadhvam
erfüllt euch, sättigt euch (2. Pl. Imp. Med.)

yūyaṃ ha ratnaṃ maghavatsu dhattha svardṛśa ṛbhukṣaṇo amṛktam / saṃ yajñeṣu svadhāvantaḥ pibadhvaṃ vi no rādhāṃsi matibhirdayadhvam

Ihr legt das Kleinod bei den Gabenherren nieder, ihr Sonnenschauenden, Ṛbhukṣans, das unverletzte; trinkt zusammen bei den Weihehandlungen, ihr Eigenkraftbesitzenden; verteilt uns nach euren Gedanken die Erfolgsgaben.

Wort für Wort
yūyam
ihr (Nom. Pl.)
ha
ja, fürwahr
ratnam
Kleinod, Schatz (Akk. Sg.)
maghavat-su
bei den Gabenherren (Lok. Pl.)
dhattha
ihr legt, setzt (2. Pl. Perf.)
svaḥ-dṛśaḥ
die Sonne schauend (Vok. Pl.)
ṛbhukṣaṇaḥ
Ṛbhukṣans (Vok. Pl.)
amṛktam
unverletzt (Akk. Sg. n.)
sam
zusammen
yajñeṣu
bei den Weihehandlungen (Lok. Pl.)
svadhāvantaḥ
Eigenkraft besitzend (Vok. Pl.)
pibadhvam
trinkt (2. Pl. Imp. Med.)
vi
auseinander
naḥ
uns (Dat. Pl.)
rādhāṃsi
Erfolgsgaben, Gaben des Gelingens (Akk. Pl.)
mati-bhiḥ
mit Gedanken (Instr. Pl.)
dayadhvam
teilt zu (2. Pl. Imp. Med.)

uvocitha hi maghavan deṣṇaṃ maho arbhasya vasuno vibhāge / ubhā te pūrṇā vasunā gabhastī na sūnṛtā ni yamate vasavyā

Du hast ja, Freigebiger, die Gabe zugesagt bei der Verteilung des großen und des kleinen Gutes. Deine beiden Arme sind voll von Gut; nicht hemmt sich die gütige Rede, die güterreiche [?]. [Anm.: ni yamate und na sūnṛtā unsicher; ‚na‘ auch als Vergleichspartikel möglich.]

Wort für Wort
uvocitha
du hast gesprochen, zugesagt (2. Sg. Perf.)
hi
ja, denn
magha-van
Freigebiger (Vok. Sg.)
deṣṇam
Gabe, Geschenk (Akk. Sg.)
mahaḥ
des großen (Gen. Sg.)
arbhasya
des kleinen (Gen. Sg.)
vasunaḥ
des Gutes (Gen. Sg.)
vi-bhāge
bei der Verteilung (Lok. Sg.)
ubhā
beide (Nom. Du. f.)
te
deine (Gen. Sg.)
pūrṇā
voll (Nom. Du.)
vasunā
von Gut (Instr. Sg.)
gabhastī iti
Arme (Nom. Du.)
na
nicht
sūnṛtā
gütige, wahrhaftige Rede (Nom. Sg.)
ni
nieder, hemmend
yamate
hemmt sich, hält sich zurück (3. Sg. Med.) [?]
vasavyā
güterreich (Nom. Sg.) [?]

tvamindra svayaśā ṛbhukṣā vājo na sādhurastameṣy ṛkvā / vayaṃ nu te dāśvāṃsaḥ syāma brahma kṛṇvanto harivo vasiṣṭhāḥ

Du, Indra, selbst ruhmreich, Ṛbhukṣan, wirksam wie Vāja, gehst als Sänger heim; wir wollen dir Gebende sein, wir Vasiṣṭhas, die ein Gebetswort (brahma) machen, o Falbenherr.

Wort für Wort
tvam
du (Nom. Sg.)
indra
Indra (Vok. Sg.)
sva-yaśāḥ
selbst ruhmreich (Nom. Sg.)
ṛbhukṣāḥ
Ṛbhukṣan (Nom. Sg.)
vājaḥ
Vāja, Kraft (Nom. Sg.)
na
wie
sādhuḥ
wirksam, zielführend (Nom. Sg.)
astam
Heim, Zuhause (Akk. Sg.)
eṣi
du gehst (2. Sg.)
ṛkvā
als Sänger, lobsingend (Nom. Sg.)
vayam
wir (Nom. Pl.)
nu
nun
te
dir (Dat. Sg.)
dāśvāṃsaḥ
Gebende (Nom. Pl. Part. Perf.)
syāma
wir wollen sein (1. Pl. Opt.)
brahma
Gebetswort, Formel (Akk. Sg.)
kṛṇvantaḥ
machend (Part. Nom. Pl.)
hari-vaḥ
Falbenherr (Vok. Sg.)
vasiṣṭhāḥ
Vasiṣṭhas (Nom. Pl.)

sanitāsi pravato dāśuṣe cid yābhirviveṣo haryaśva dhībhiḥ / vavanmā nu te yujyābhirūtī kadā na indra rāya ā daśasyeḥ

Du bist ein Gewinner von den Höhen [Abhängen] her, auch für den Gebenden; mit denen du dich [mit] den Gedanken mühst [?], o Falbenross-Besitzer; wir haben mit deinen zugehörigen Hilfen gewonnen [?]. Wann, Indra, wirst du uns Reichtümer zuteilen? [Anm.: viveṣaḥ und vavanma unsicher.]

Wort für Wort
sanitā
Gewinner, Erwerber (Nom. Sg.)
asi
du bist (2. Sg.)
pra-vataḥ
von der Höhe, dem Abhang (Abl. Sg.)
dāśuṣe
dem Gebenden (Dat. Sg.)
cit
auch, sogar
yābhiḥ
mit denen (Instr. Pl. f.)
viveṣaḥ
du hast gewirkt, dich gemüht (2. Sg. Perf.) [?]
hari-aśva
Falbenross-Besitzer (Vok. Sg.)
dhībhiḥ
mit Gedanken (Instr. Pl.)
vavanma
wir haben gewonnen (1. Pl. Perf.) [?]
nu
nun
te
deinen (Gen. Sg.)
yujyābhiḥ
zugehörig, verbunden (Instr. Pl. f.)
ūtī
mit Hilfe (Instr. Sg.)
kadā
wann
naḥ
uns (Dat. Pl.)
indra
Indra (Vok. Sg.)
rāyaḥ
Reichtümer (Akk. Pl.)
ā
hin
daśasyeḥ
du wirst zuteilen (2. Sg. Opt./Konj.)

vāsayasīva vedhasastvaṃ naḥ kadā na indra vacaso bubodhaḥ / astaṃ tātyā dhiyā rayiṃ suvīraṃ pṛkṣo no arvā nyuhīta vājī

Als ließest du [uns] heimisch werden [?], [achte auf] uns, die Verehrer [?]; wann, Indra, wirst du auf unsere Rede achten? Mit fortgesetztem Gedanken [bringen wir] das Heim [und] Reichtum mit guten Söhnen; Stärkungen soll uns das Ross, der Renner, herabbringen [?]. [Anm.: Vers sehr unsicher; vāsayasi iva, astam, ni uhīta unklar.]

Wort für Wort
vāsayasi-iva
du lässt wohnen, kleidest [?] (2. Sg.) + gleichsam
vedhasaḥ
der Verehrer, Dichter (Gen./Akk. Pl.) [?]
tvam
du (Nom. Sg.)
naḥ
uns (Akk./Gen. Pl.)
kadā
wann
naḥ
uns (Gen. Pl.)
indra
Indra (Vok. Sg.)
vacasaḥ
der Rede, des Wortes (Gen. Sg.)
bubodhaḥ
du wirst achten, aufmerken (2. Sg. Perf. Konj.)
astam
Heim, Zuhause (Akk. Sg.)
tātyā
mit fortgesetztem, sich erstreckendem (Instr. Sg.) [?]
dhiyā
mit Gedanken (Instr. Sg.)
rayim
Reichtum (Akk. Sg.)
su-vīram
mit guten Söhnen, reich an Helden (Akk. Sg.)
pṛkṣaḥ
Stärkungen, Nahrung (Akk. Pl.)
naḥ
uns (Dat. Pl.)
arvā
Ross (Nom. Sg.)
ni
nieder, herab
uhīta
soll bringen (3. Sg. Aor. Opt. Med.) [?]
vājī
Renner, Kraftvoller (Nom. Sg.)

abhi yaṃ devī nir{ṛ}tiścidīśe nakṣanta indraṃ śaradaḥsupṛkṣaḥ / upa tribandhurjaradaṣṭimetyasvaveśaṃ yaṃ kṛṇavanta martāḥ

Über den sogar die Göttin Nirṛti Macht hat [?]; zu Indra gelangen die wohlgenährten Herbste [Jahre] [?]. Der Dreiverwandte [?] kommt heran zum Greisenalter, den die Sterblichen zu ihrem Rosswohnsitz [?] machen. [Anm.: Vers sehr dunkel; tribandhu, jaradaṣṭi und asvaveśa unsicher.]

Wort für Wort
abhi
über, hin
yam
den, welchen (Akk. Sg. m.)
devī
Göttin (Nom. Sg.)
niḥ-ṛtiḥ
Nirṛti, Auflösung (Nom. Sg.)
cit
sogar
īśe
sie ist Herrin, hat Macht (3. Sg. Med.)
nakṣante
sie erreichen (3. Pl. Med.)
indram
Indra (Akk. Sg.)
śaradaḥ
Herbste, Jahre (Nom. Pl.)
su-pṛkṣaḥ
wohlgenährt (Nom. Pl.)
upa
hin, heran
tri-bandhuḥ
dreiverwandt, dreigebunden [?] (Nom. Sg.)
jarat-aṣṭim
Greisenalter (Akk. Sg.) [?]
eti
er kommt (3. Sg.)
asvaveśam
Rosswohnsitz, -zugang [?] (Akk. Sg.)
yam
den (Akk. Sg. m.)
kṛṇavanta
sie machen (3. Pl. Med.)
martāḥ
Sterbliche (Nom. Pl.)

ā no rādhāṃsi savitaḥ stavadhyā ā rāyo yantu parvatasyarātau / sadā no divyaḥ pāyuḥ siṣaktu yūyaṃ pāta ...

Zu uns sollen die Erfolgsgaben kommen, o Savitṛ, damit [du] gepriesen wirst; Reichtümer sollen kommen in der Gabe des Berges. Immer soll uns der himmlische Hüter folgen. Ihr aber schützt uns stets mit Segensgaben. [Anm.: Refrain im Saṃhitā-Text abgekürzt, nach dem Padapāṭha ergänzt.]

Wort für Wort
ā
hin, herbei
naḥ
zu uns, uns (Dat./Akk. Pl.)
rādhāṃsi
Erfolgsgaben (Nom. Pl.)
savitariti
Savitṛ (Vok. Sg.)
stavadhyai
zum Preisen, damit (du) gepriesen wirst (Inf.)
ā
hin, herbei
rāyaḥ
Reichtümer (Nom. Pl.)
yantu
sollen gehen, kommen (3. Pl. Imp.)
parvatasya
des Berges (Gen. Sg.)
rātau
in der Gabe (Lok. Sg.)
sadā
immer
naḥ
uns (Dat. Pl.)
divyaḥ
himmlisch (Nom. Sg.)
pāyuḥ
Hüter (Nom. Sg.)
sisaktu
soll folgen, anhängen (3. Sg. Imp.)
yūyam
ihr (Nom. Pl.)
pāta
schützt (2. Pl. Imp.)
svasti-bhiḥ
mit Segensgaben, mit Wohlergehen (Instr. Pl.)
sadā
stets
naḥ
uns (Akk. Pl.)

Interaktive Leseansicht des ganzen Werks