Quellen der Menschheit

Ṛgveda · Maṇḍala 10

Kapitel 12: ṛgvede 10.12 · dyāvā ha kṣāmā prathame ṛtenābhiśrāve bhavataḥsatyavācā Lied an Agni und Himmel-Erde

Rufer-Lied auf Agni und die Welten; die Verse 3, 5 und 6 enthalten Bildrede und verderbte oder unklare Stellen. Vers 9 wiederholt 10.11.9.

dyāvā ha kṣāmā prathame ṛtenābhiśrāve bhavataḥsatyavācā / devo yan martān yajathāya kṛṇvan sīdaddhotā pratyaṃ svamasuṃ yan

Himmel und Erde, die beiden ersten, werden durch die Wahrheit vernehmbar (berühmt), wahrhaft redend, / wenn der Gott die Sterblichen zur Verehrung bereitet, als Rufer sich niedersetzt und zurück zu seinem eigenen Lebensgeist geht. [Anm.: abhiśrāve ist als 'zum Vernommenwerden' gedeutet; plausibel.]

Wort für Wort
dyāvā
Himmel und Erde (Nom. Dual)
ha
ja, fürwahr
kṣāmā
Erde (Nom. Dual)
prathame iti
die beiden ersten (Nom. Dual)
ṛtena
durch Wahrheit, Ordnung (Instr. Sg.)
abhi-śrāve
zum Vernommenwerden, zum Ruhm (Dat. Sg.)
bhavataḥ
sie werden (3. Dual)
satya-vācā
wahrhaft redend (Nom. Dual)
devaḥ
Gott (Nom. Sg.)
yat
wenn
martān
Sterbliche (Akk. Pl.)
yajathāya
zur Verehrung, Weihehandlung (Dat. Sg.)
kṛṇvan
machend (Part. Nom. Sg.)
sīdat
er setzt sich (3. Sg. Impf.)
hotā
Rufer (Nom. Sg.)
pratyaṅ
zurückgewendet (Nom. Sg.)
svam
seinen (Akk. Sg.)
asum
Lebensgeist (Akk. Sg.)
yan
gehend (3. Sg. Aor. Inj. / Part.) [?]

devo devān paribhūr{ṛ}tena vahā no havyaṃ prathamaścikitvān / dhūmaketuḥ samidhā bhāṛjīko mandro hotā nityovācā yajīyān

Der Gott, die Götter überwältigend durch die Wahrheit, fahre uns die Gabe herbei, der erste, kundige; / mit Rauchbanner, mit Brennholz, leuchtend-strahlend, erfreuend, der Rufer, beständig, mit der Rede der bessere Verehrer.

Wort für Wort
devaḥ
Gott (Nom. Sg.)
devān
Götter (Akk. Pl.)
pari-bhūḥ
überwältigend, umfassend (Nom. Sg.)
ṛtena
durch die Wahrheit (Instr. Sg.)
vaha
fahre (2. Sg. Imp.)
naḥ
uns (Dat.)
havyam
Darzubringendes, Gabe (Akk. Sg.)
prathamaḥ
erster (Nom. Sg.)
cikitvān
kundig, erkennend (Part. Perf. Nom. Sg.)
dhūma-ketuḥ
Rauch als Banner habend (Nom. Sg.)
sam-idhā
mit Brennholz (Instr. Sg.)
bhāḥ-ṛjīkaḥ
leuchtend-strahlend (Nom. Sg.)
mandraḥ
erfreuend (Nom. Sg.)
hotā
Rufer (Nom. Sg.)
nityaḥ
beständig (Nom. Sg.)
vācā
durch Rede (Instr. Sg.)
yajīyān
besserer Verehrer (Nom. Sg.)

svāvṛg devasyāmṛtaṃ yadī gorato jātāso dhārayantaurvī / viśve devā anu tat te yajurgurduhe yadenīdivyaṃ ghṛtaṃ vāḥ

Selbstwendend [?] ist des Gottes Unsterbliches; wenn von der Kuh her Geborene die beiden Weiten halten, / (folgen) alle Götter dem nach: dein Opferspruch ist gegangen; sie melkt, wenn die Bunte himmlisches Wasser (Schmalz) [?] (gibt). [Anm.: Bildrede (Kuh/Bunte) unklar, spekulativ; goḥ kann Kuh oder Lichtkuh/Rede meinen.] [?]

Wort für Wort
svāvṛk
selbstwendend [?] (Nom. Sg.)
devasya
des Gottes (Gen. Sg.)
amṛtam
Unsterbliches (Nom. Sg. n.)
yadi
wenn
goḥ
der Kuh (Gen. Sg.)
ataḥ
von da (Abl.)
jātāsaḥ
Geborene (Nom. Pl.)
dhārayante
sie halten (3. Pl. Med.)
urvī iti
die beiden weiten (Akk. Dual)
viśve
alle (Nom. Pl.)
devāḥ
Götter (Nom. Pl.)
anu
nach, entlang
tat
dies (Akk. Sg. n.)
te
dein (Gen. Sg.)
yajuḥ
Opferspruch, Yajus (Nom. Sg.)
guḥ
er ist gegangen (3. Sg. Aor.) [?]
duhe
sie melkt (3. Sg. Med.)
yat
wenn
enī
die Bunte (Nom. Sg. f.)
divyam
himmlisch (Akk. Sg. n.)
ghṛtam
Schmalz (Akk. Sg.)
vārit ivāḥ
Wasser (Akk. Pl.; PP 'vārit ivāḥ' Trennfehler)

arcāmi vāṃ vardhāyāpo ghṛtasnū dyāvābhūmī śṛṇutaṃrodasī me / ahā yad dyāvo 'sunītimayan madhvā no atrapitarā śiśītām

Ich preise euch zur Stärkung, ihr Schmalztriefenden, Himmel und Erde; hört mich, ihr beiden Welten. / Wenn die Tage die Lebensleitung gegangen sind, mögt ihr Eltern uns hier mit Honig laben. [Anm.: apaḥ (Werke/Wasser) und asunīti (Lebensleitung) unsicher.] [?]

Wort für Wort
arcāmi
ich preise (1. Sg.)
vām
euch beide (Akk. Dual)
vardhāya
zur Stärkung (Dat. Inf.)
apaḥ
Werke, Wasser [?] (Akk. Pl.)
ghṛtasnūitighṛta-snū
schmalztriefend (Vok. Dual)
dyāvābhūmī iti
Himmel und Erde (Vok. Dual)
śṛṇutam
hört (2. Dual Imp.)
rodasī iti
ihr beiden Welten (Vok. Dual)
me
mich (Gen./Dat.)
ahā
Tage (Akk. Pl.)
yat
wenn
dyāvaḥ
Himmel, Tage (Nom. Pl.)
asu-nītim
Lebensleitung [?] (Akk. Sg.)
ayan
sie gingen (3. Pl. Aor.)
madhvā
mit Honig (Instr. Sg.)
naḥ
uns (Dat.)
atra
hier
pitarā
Eltern (Vok. Dual)
śiśītām
ihr mögt laben, schärfen (2. Dual Imp. Med.)

kiṃ svin no rājā jagṛhe kadasyāti vrataṃ cakṛmā ko viveda / mitraścid dhi ṣmā juhurāṇo devāñchloko nayātāmapi vājo asti

Was hat uns der König ergriffen? Was haben wir gegen sein Gesetz verfehlt? Wer weiß es? / Auch Mitra geht, schwankend (krumm) [?], zu den Göttern; der Ruf … nicht (wie) die beiden Gehenden; doch ist Kraft da. [Anm.: zweite Hälfte sehr unsicher, Text vermutlich verderbt.] [?]

Wort für Wort
kim
was (Akk. Sg.)
svit
wohl
naḥ
uns (Akk.)
rājā
König (Nom. Sg.)
jagṛhe
hat ergriffen (3. Sg. Perf. Med.)
kat
was
asya
seines (Gen. Sg.)
ati
über, wider
vratam
Gesetz, Gebot (Akk. Sg.)
cakṛma
wir haben getan, verfehlt (1. Pl. Perf.)
kaḥ
wer
vi
auseinander
veda
er weiß (3. Sg. Perf.)
mi traḥ
Mitra (Nom. Sg.)
cit
selbst
hi
denn
sma
fürwahr (Partikel; PP 'mi traḥ' Trennfehler)
juhurāṇaḥ
schwankend, sich krümmend [?] (Nom. Sg.)
devān
Götter (Akk. Pl.)
ślokaḥ
Ruf, Lobruf (Nom. Sg.)
na
nicht, wie
yātām
die beiden Gehenden (Akk./Nom. Dual) [?]
api
auch
vājaḥ
Kraft (Nom. Sg.)
asti
ist (3. Sg.)

durmantvatrāmṛtasya nāma salakṣmā yad viṣurūpābhavāti / yamasya yo manavate sumantvagne tam ṛṣva pāhyaprayuchan

Bösgesinntheit ist hier des Unsterblichen Name, wenn die Gleichgezeichnete (Verwandte) zur Andersgestaltigen wird [?]. / Wer an Yama in guter Gesinnung denkt, den schütze, Agni, du Erhabener, unablässig. [Anm.: Anspielung auf 10.10.2; Sinn 'Name' unsicher.] [?]

Wort für Wort
duḥ-mantu
böse Gesinnung (Nom. Sg.)
atra
hier
amṛtasya
des Unsterblichen (Gen. Sg.)
nāma
Name (Nom. Sg.)
sa-lakṣmā
gleichgezeichnet, verwandt (Nom. Sg. f.)
yat
wenn
viṣu-rūpā
verschiedengestaltig, fremd (Nom. Sg. f.)
bhavāti
sie wird (3. Sg. Konj.)
yamasya
des Yama (Gen. Sg.)
yaḥ
wer
manavate
er denkt (3. Sg. Med.)
su-mantu
gute Gesinnung, wohlgesinnt (Nom. Sg.)
agne
Agni (Vok. Sg.)
tam
ihn (Akk. Sg.)
ṛṣva
Erhabener, Schöner (Vok. Sg.)
pāhi
schütze (2. Sg. Imp.)
apra-yucchan
unablässig, nicht nachlässig (Part. Nom. Sg.)

yasmin devā vidathe mādayante vivasvataḥ sadane dhārayante / sūrye jyotiradadhurmāsyaktūn pari dyotaniṃ caratoajasrā

In dem die Götter bei der Versammlungsfeier sich berauschen, in Vivasvats Sitz (Halt) haben, / in der Sonne das Licht, im Mond die Nächte gesetzt haben: um den Leuchtenden herum laufen die beiden Unermüdlichen.

Wort für Wort
yasmin
in dem (Lok. Sg.)
devāḥ
Götter (Nom. Pl.)
vidathe
bei der Versammlungsfeier (Lok. Sg.)
mādayante
sie berauschen sich (3. Pl. Med.)
vivasvataḥ
des Vivasvat (Gen. Sg.)
sadane
am Sitz (Lok. Sg.)
dhārayante
sie halten (3. Pl. Med.)
sūrye
in der Sonne (Lok. Sg.)
jyotiḥ
Licht (Akk. Sg.)
adadhuḥ
sie setzten (3. Pl. Aor.)
māsi
im Mond (Lok. Sg.)
aktūn
Nächte, Dunkelheiten (Akk. Pl.)
pari
herum
dyotanim
Leuchtenden (Akk. Sg.)
carataḥ
sie beide laufen (3. Dual)
ajasrā
unermüdlich (Nom. Dual)

yasmin devā manmani saṃcarantyapīcye na vayamasya vidma / mitro no atrāditiranāgān savitā devo varuṇāya vocat

In dem die Götter im Denken (Gedanken) zusammengehen, im Verborgenen, dessen sind wir nicht kundig. / Mitra, Aditi, der schuldlose Savitṛ, der Gott, sollen es hier dem Varuṇa sagen. [Anm.: manmani ist als Lokativ 'im Denken' gelesen; apīcye 'im Verborgenen' plausibel.]

Wort für Wort
yasmin
in dem (Lok. Sg.)
devāḥ
Götter (Nom. Pl.)
manmani
im Denken (Lok. Sg.)
sam-caranti
sie gehen zusammen (3. Pl.)
apīcye
im Verborgenen (Lok. Sg.)
na
nicht
vayam
wir (Nom. Pl.)
asya
dessen (Gen. Sg.)
vidma
wir kennen (1. Pl. Perf.)
mitraḥ
Mitra (Nom. Sg.)
naḥ
uns (Dat.)
atra
hier
aditiḥ
Aditi (Nom. Sg.)
anāgān
schuldlos (Nom. Sg.)
savitā
Savitṛ (Nom. Sg.)
devaḥ
Gott (Nom. Sg.)
varuṇāya
dem Varuṇa (Dat. Sg.)
vocat
er/sie möge sagen (3. Sg. Aor. Inj./Konj.)

śrudhī no agne sadane sadhasthe yukṣvā ... [Anm.: Saṃhitā-Text und Padapāṭha der Quelle stimmen an dieser Stelle nicht überein (verschoben oder gekürzt). Padapāṭha: śrudhi naḥ agne sadane sadha-sthe yukṣva ratham amṛtasya dravitnum ā naḥ vaha rodasī iti devaputreitideva-putre mākiḥ devānām apa bhūḥ iha syāḥ]

Höre uns, Agni, am Sitz, am gemeinsamen Ort; schirre den Wagen an, den raschen des Unsterblichen. / Bring uns die beiden Welten herbei, die Göttersöhne [?]; niemals sollst du hier von den Göttern getrennt sein. [Anm.: In der Quelle ist der Saṃhitā-Text abgekürzt; wie 10.11.9.]

Wort für Wort
śrudhi
höre (2. Sg. Imp.)
naḥ
uns (Dat.)
agne
Agni (Vok. Sg.)
sadane
am Sitz (Lok. Sg.)
sadha-sthe
am gemeinsamen Ort (Lok. Sg.)
yukṣva
schirre an (2. Sg. Imp. Med.)
ratham
Wagen (Akk. Sg.)
amṛtasya
des Unsterblichen (Gen. Sg.)
dravitnum
rasch, eilend (Akk. Sg.)
ā
herzu
naḥ
uns (Dat.)
vaha
fahre (2. Sg. Imp.)
rodasī iti
die beiden Welten (Akk. Dual)
devaputreitideva-putre
Götter-Söhne, Götterkinder [?] (Akk. Dual)
mākiḥ
niemals
devānām
der Götter (Gen. Pl.)
apa
fern, getrennt
bhūḥ
du sollst sein (2. Sg. Aor. Inj.)
iha
hier
syāḥ
du mögest sein (2. Sg. Opt.)

Interaktive Leseansicht des ganzen Werks