Quellen der Menschheit

Ṛgveda · Maṇḍala 10

Kapitel 129: ṛgvede 10.129 · nāsadāsīn no sadāsīt tadānīṃ nāsīd rajo no vyomāparo yat Lied vom Anfang: Nicht-Sein, Sein und die Grenzen des Wissens

Kosmogonisches Rätsellied: vor der Welt weder Seiendes noch Nichtseiendes, das Eine atmet windlos aus eigener Kraft; Verlangen (kāma) als erster Same des Geistes; am Ende die offene Frage, ob selbst der Aufseher im höchsten Raum es weiß. Schwierig: avarīvaḥ (1d), ābhu/tucchya (3), pratīṣyā (4), die Fragen in 5; Lesart als kosmisch-mythologisch/philosophisch fest, alles Weitere spekulativ.

nāsadāsīn no sadāsīt tadānīṃ nāsīd rajo no vyomāparo yat / kimāvarīvaḥ kuha kasya śarmannambhaḥ kimāsīd gahanaṃ gabhīram

Nicht war das Nichtseiende, nicht war das Seiende damals; nicht war der Dunstraum, nicht der Himmelsraum darüber. Was bedeckte/regte sich [?]? Wo? In wessen Schutz? War Wasser da, tief, unergründlich?

Wort für Wort
na
nicht
asat
Nichtseiendes (Nom. Sg.)
āsīt
war (Impf. 3. Sg.)
no iti
auch nicht
sat
Seiendes (Nom. Sg.)
āsīt
war (Impf. 3. Sg.)
tadānīm
damals
na
nicht
āsīt
war (Impf. 3. Sg.)
rajaḥ
Dunstraum/Luftraum (Nom. Sg.)
no iti
auch nicht
vi-oma
Himmelsraum (Nom. Sg.)
paraḥ
darüber/jenseits (Nom. Sg.)
yat
was/der (Relativ)
kim
was (Nom. Sg. n.)
ā
hin (Präverb)
avarīvariti
bedeckte/regte sich (Impf. 3. Sg.) [?]
kuha
wo
kasya
wessen (Gen. Sg.)
śarman
im Schutz (Lok. Sg.)
ambhaḥ
Wasser (Nom. Sg.)
kim
was/ob (Fragepartikel)
āsīt
war (Impf. 3. Sg.)
gahanam
abgründig (Nom. Sg.)
gabhīram
tief (Nom. Sg.)

na mṛtyurāsīdamṛtaṃ na tarhi na rātryā ahna āsītpraketaḥ / ānīdavātaṃ svadhayā tadekaṃ tasmāddhānyan na paraḥ kiṃ canāsa

Nicht war Tod, nicht Unsterbliches damals; nicht war ein Zeichen von Nacht und Tag. Es atmete windlos aus eigener Kraft, das Eine; außer ihm war fürwahr nichts anderes, nichts darüber hinaus.

Wort für Wort
na
nicht
mṛtyuḥ
Tod (Nom. Sg.)
āsīt
war (Impf. 3. Sg.)
amṛtam
Unsterbliches (Nom. Sg.)
na
nicht
tarhi
damals
na
nicht
rātryāḥ
der Nacht (Gen. Sg.)
ahnaḥ
des Tages (Gen. Sg.)
āsīt
war (Impf. 3. Sg.)
pra-ketaḥ
Kennzeichen/Zeichen (Nom. Sg.)
ānīt
atmete (Impf. 3. Sg.)
avātam
windlos (Adv.)
svadhayā
durch Eigenkraft/Eigenart (Instr. Sg.)
tat
das (Nom. Sg. n.)
ekam
eines/das Eine (Nom. Sg.)
tasmāt
als das (Abl. Sg.)
ha
fürwahr (Partikel)
anyat
anderes (Nom. Sg.)
na
nicht
paraḥ
darüber hinaus/jenseits (Adv.)
kim
irgendetwas (Nom. Sg.)
cana
auch nur (Partikel)
āsa
war (Perf. 3. Sg.)

tama āsīt tamasā gūḷamagre 'praketaṃ salilaṃ sarvamāidam / tuchyenābhvapihitaṃ yadāsīt tapasastanmahinājāyataikam

Finsternis war, von Finsternis verborgen, am Anfang; unkenntlich war dies alles, Wasser. Das Werdende, von Leere Zugedecktes, das Eine, wurde durch die Macht der Glut (tapas) geboren. [Anm.: ā in Pāda b als Partikel unsicher; tapas ‚Glut, Hitze‘ wörtlich, Deutung als Askese/Meditation spekulativ.]

Wort für Wort
tamaḥ
Finsternis (Nom. Sg.)
āsīt
war (Impf. 3. Sg.)
tamasā
von Finsternis (Instr. Sg.)
gūḷham
verborgen (Nom. Sg. n.)
agre
am Anfang (Lok. Sg.)
apra-ketam
unkenntlich/ohne Zeichen (Nom. Sg. n.)
salilam
Wasser/Flut (Nom. Sg.)
sarvam
alles (Nom. Sg.)
āḥ
ja/wahrlich (Partikel) [?]
idam
dies (Nom. Sg. n.)
tucchyena
von Leerem/Nichtigem (Instr. Sg.)
ābhu
das Werdende/Entstehende (Nom. Sg.)
api-hitam
zugedeckt (Nom. Sg. n.)
yat
was (Nom. Sg. n.)
āsīt
war (Impf. 3. Sg.)
tapasaḥ
der Glut/Hitze (Gen. Sg.)
tat
jenes (Nom. Sg. n.)
mahinā
durch die Macht/Größe (Instr. Sg.)
ajāyata
wurde geboren (Aor. Med. 3. Sg.)
ekam
das Eine (Nom. Sg.)

kāmastadagre samavartatādhi manaso retaḥ prathamaṃ yadāsīt / sato bandhumasati niravindan hṛdi pratīṣyākavayo manīṣā

Verlangen (kāma) entfaltete sich darüber am Anfang, das der erste Same des Geistes war. Die Seher fanden im Herzen durch Nachsinnen/Plan [?] die Verknüpfung des Seienden im Nichtseienden.

Wort für Wort
kāmaḥ
Verlangen/Begehren (Nom. Sg.)
tat
das/damals (Nom. Sg. n.)
agre
am Anfang (Lok. Sg.)
sam
zusammen (Präverb)
avartata
entfaltete sich/kam ins Sein (Impf. Med. 3. Sg.)
adhi
darüber/hinzu (Präp./Adv.)
manasaḥ
des Geistes (Gen. Sg.)
retaḥ
Same (Nom. Sg.)
prathamam
erster (Nom. Sg.)
yat
was (Nom. Sg. n.)
āsīt
war (Impf. 3. Sg.)
sataḥ
des Seienden (Gen. Sg.)
bandhum
Verbindung/Band (Akk. Sg.)
asati
im Nichtseienden (Lok. Sg.)
niḥ
heraus (Präverb)
avindan
fanden (Impf. 3. Pl.)
hṛdi
im Herzen (Lok. Sg.)
pratīṣyā
durch Antrieb/Plan/Nachsinnen (Instr. Sg.) [?]
kavayaḥ
Seher (Nom. Pl.)
manīṣā
durch Gedanken/Einsicht (Instr. Sg.)

tiraścīno vitato raśmireṣāmadhaḥ svidāsī ' ' 't / retodhāāsan mahimāna āsan svadhā avastāt prayatiḥ parastāt

Quer ausgespannt war ihr Strahl (Messschnur?) [?]: War da ein Unten? War da ein Oben? Samenspender waren da, Größen waren da; Eigenkraft unten, Darreichung/Antrieb oben.

Wort für Wort
tiraścīnaḥ
quer gerichtet (Nom. Sg.)
vi-tataḥ
ausgespannt (Nom. Sg.)
raśmiḥ
Strahl/Schnur (Nom. Sg.)
eṣām
dieser (Gen. Pl.)
adhaḥ
unten (Adv.)
svit
wohl (Fragepartikel)
āsī3t
war (Impf. 3. Sg., Frage)
upari
oben (Adv.)
svit
wohl (Fragepartikel)
āsī3t
war (Impf. 3. Sg., Frage)
retaḥ-dhāḥ
Samenspender (Nom. Pl.)
āsan
waren (Impf. 3. Pl.)
mahimānaḥ
Größen/Mächte (Nom. Pl.)
āsan
waren (Impf. 3. Pl.)
svadhā
Eigenkraft/Selbstsetzung (Nom. Sg.)
avastāt
unten (Adv.)
pra-yatiḥ
Darreichung/Antrieb (Nom. Sg.)
parastāt
oben/jenseits (Adv.)

ko addhā veda ka iha pra vocat kuta ājātā kuta iyaṃvisṛṣṭiḥ / arvāg devā asya visarjanenāthā ko veda yataābabhūva

Wer weiß es wirklich, wer könnte es hier verkünden: woher diese Entfaltung kam, woher diese Schöpfung? Die Götter sind erst diesseits der Entlassung dieser (Welt); wer also weiß, woher sie entstanden ist?

Wort für Wort
kaḥ
wer (Nom. Sg.)
addhā
wirklich/sicher (Adv.)
veda
weiß (Perf. 3. Sg.)
kaḥ
wer (Nom. Sg.)
iha
hier
pra
hin/heraus (Präverb)
vocat
könnte sagen (Aor. Opt. 3. Sg.)
kutaḥ
woher
ājātā
hergekommen/entstanden (Nom. Sg. f.)
kutaḥ
woher
iyam
diese (Nom. Sg. f.)
vi-sṛṣṭiḥ
Ausströmung/Schöpfung (Nom. Sg.)
arvāk
diesseits (Adv.)
devāḥ
Götter (Nom. Pl.)
asya
dieser (Gen. Sg.)
vi-sarjanena
durch die Entlassung/Hervorbringung (Instr. Sg.)
atha
dann/also
kaḥ
wer (Nom. Sg.)
veda
weiß (Perf. 3. Sg.)
yataḥ
woher
ābabhūva
ist entstanden (Perf. 3. Sg.)

iyaṃ visṛṣṭiryata ābabhūva yadi vā dadhe yadi vā na / yo asyādhyakṣaḥ parame vyoman so aṅga veda yadi vā naveda

Woher diese Schöpfung entstanden ist, ob sie sie hervorgebracht [oder gehalten] hat oder nicht: Der ihr Aufseher im höchsten Himmelsraum ist, der weiß es wohl, oder er weiß es auch nicht. [Anm.: dadhe ‚hat gesetzt/gemacht‘, Subjekt offen.]

Wort für Wort
iyam
diese (Nom. Sg. f.)
vi-sṛṣṭiḥ
Schöpfung/Entlassung (Nom. Sg.)
yataḥ
woher
ābabhūva
ist entstanden (Perf. 3. Sg.)
yadi
ob
vā
oder
dadhe
hat gesetzt/gemacht (Perf. Med. 3. Sg.)
yadi
ob
vā
oder
na
nicht
yaḥ
der (Nom. Sg.)
asya
dieser (Gen. Sg. f.)
adhi-akṣaḥ
Aufseher (Nom. Sg.)
parame
im höchsten (Lok. Sg.)
vi-oman
Himmelsraum (Lok. Sg.)
saḥ
der (Nom. Sg.)
aṅga
ja/fürwahr (Partikel)
veda
weiß (Perf. 3. Sg.)
yadi
ob
vā
oder
na
nicht
veda
weiß (Perf. 3. Sg.)

Interaktive Leseansicht des ganzen Werks