Mahābhārata · Udyogaparva
Kapitel 155: Rukmipratyākhyānam
Rukmins Ankunft und Zurückweisung
Vaiśaṃpāyana erzählt die Vorgeschichte Rukmins, des Sohnes von König Bhīṣmaka aus Vidarbha und Bruders Rukmiṇīs: seine Ausbildung bei einem Kiṃpuruṣa-Meister, der Erwerb des göttlichen Vijaya-Bogens (neben Gāṇḍīva und Śārṅga einer der drei göttlichen Bögen), seine einstige vergebliche Verfolgung Kṛṣṇas nach dessen Entführung Rukmiṇīs und die daraus folgende Gründung der Stadt Bhojakaṭa an der Stätte seiner Niederlage. Mit einer ganzen Akṣauhiṇī zieht Rukmin zu den Pāṇḍavas und bietet Arjuna überheblich seine Waffenhilfe an, falls dieser Angst habe. Arjuna weist das Angebot lachend zurück und zählt seine eigenen früheren Kämpfe auf (gegen Gandharvas bei der Ghoṣa-Fahrt, im Khāṇḍava-Wald, gegen die Nivātakavacas und Kālakeyas, gegen die Kurus in Virāṭas Stadt), bei denen er sich stets auf Götter, Lehrer und Kṛṣṇa gestützt habe, und erklärt, keine Hilfe zu benötigen. Rukmin zieht darauf zu Duryodhana und wird auch dort, vom ebenso stolzen Gegenüber, zurückgewiesen - so bleiben er und Balarāma als einzige dem Krieg fern. Die Pāṇḍavas setzen ihre Beratung fort.
vaiśaṃpāyana uvāca etasminn eva kāle tu bhīṣmakasya mahātmanaḥ hiraṇyalomno nṛpateḥ sākṣād indrasakhasya vai
Vaiśaṃpāyana sprach: Zu eben dieser Zeit aber, des hochgesinnten Bhīṣmaka, des Königs mit den goldenen Haaren, der leibhaftig ein Freund Indras war,
Wort für Wort vaiśaṃpāyanaḥ uvāca Vaiśaṃpāyana sprach (Nom. Sg. + Perf. 3. Sg.) etasmin eva kāle zu eben dieser Zeit (Loc. Sg.) tu aber (Partikel) bhīṣmakasya des Bhīṣmaka (Gen. Sg.) mahātmanaḥ des hochgesinnten (Gen. Sg.) hiraṇyalomnaḥ mit den goldenen Haaren (Gen. Sg. Bahuvrīhi) nṛpateḥ des Königs (Gen. Sg.) sākṣāt leibhaftig (Adv.) indrasakhasya Freund Indras (Gen. Sg.) vai wahrlich (Partikel) āhṛtīnām adhipater bhojasyātiyaśasvinaḥ dākṣiṇātyapateḥ putro dikṣu rukmīti viśrutaḥ
des Herrschers der Āhṛtis, des überaus ruhmreichen Bhoja, des Herrn des Südens - dessen Sohn, in allen Himmelsrichtungen als Rukmin bekannt,
Wort für Wort āhṛtīnām der Āhṛtis (Gen. Pl.) adhipateḥ des Herrschers (Gen. Sg.) bhojasya des Bhoja (Gen. Sg.) atiyaśasvinaḥ überaus ruhmreich (Gen. Sg.) dākṣiṇātyapateḥ des Herrn des Südens (Gen. Sg.) putraḥ Sohn (Nom. Sg.) dikṣu in den Himmelsrichtungen (Loc. Pl.) rukmī Rukmin (Nom. Sg.) iti so (Partikel) viśrutaḥ bekannt (Nom. Sg.) yaḥ kiṃpuruṣasiṃhasya gandhamādanavāsinaḥ śiṣyaḥ kṛtsnaṃ dhanurvedaṃ catuṣpādam avāptavān
der, ein Schüler des Löwen unter den Kiṃpuruṣas, der auf dem Gandhamādana wohnte, die gesamte vierteilige Bogenkunst-Wissenschaft erlangt hatte,
Wort für Wort yaḥ der (Nom. Sg.) kiṃpuruṣasiṃhasya des Löwen unter den Kiṃpuruṣas (Gen. Sg.) gandhamādanavāsinaḥ der auf dem Gandhamādana wohnte (Gen. Sg. Bahuvrīhi) śiṣyaḥ Schüler (Nom. Sg.) kṛtsnam die gesamte (Akk. Sg.) dhanurvedam Bogenkunst-Wissenschaft (Akk. Sg.) catuṣpādam vierteilig (Akk. Sg.) avāptavān erlangt hatte (Nom. Sg. Perf. Part.) yo māhendraṃ dhanur lebhe tulyaṃ gāṇḍīvatejasā śārṅgeṇa ca mahābāhuḥ saṃmitaṃ divyam akṣayam
der den Māhendra-Bogen erlangte, an Glanz dem Gāṇḍīva gleich, dem Śārṅga ebenbürtig, göttlich und unerschöpflich, der Großarmige.
Wort für Wort yaḥ der (Nom. Sg.) māhendram den Māhendra- (Akk. Sg.) dhanuḥ Bogen (Akk. Sg.) lebhe erlangte (Perf. Med. 3. Sg.) tulyam gleich (Akk. Sg.) gāṇḍīvatejasā an Glanz dem Gāṇḍīva (Instr. Sg.) śārṅgeṇa dem Śārṅga (Instr. Sg.) ca und (Partikel) mahābāhuḥ der Großarmige (Nom. Sg.) saṃmitam ebenbürtig (Akk. Sg.) divyam göttlich (Akk. Sg.) akṣayam unerschöpflich (Akk. Sg.) trīṇy evaitāni divyāni dhanūṃṣi divicāriṇām vāruṇaṃ gāṇḍivaṃ tatra māhendraṃ vijayaṃ dhanuḥ
Diese drei göttlichen Bögen der Himmelswandler gibt es: den Vāruṇa-Bogen, das ist Gāṇḍīva; den Māhendra-Bogen, das ist der Vijaya-Bogen;
Wort für Wort trīṇi drei (Nom. Pl.) eva gerade (Partikel) etāni diese (Nom. Pl.) divyāni göttliche (Nom. Pl.) dhanūṃṣi Bögen (Nom. Pl.) divicāriṇām der Himmelswandler (Gen. Pl.) vāruṇam der Vāruṇa- (Nom. Sg.) gāṇḍivam Gāṇḍīva (Nom. Sg.) tatra dabei (Adv.) māhendram der Māhendra- (Nom. Sg.) vijayam Vijaya (Nom. Sg.) dhanuḥ Bogen (Nom. Sg.) śārṅgaṃ tu vaiṣṇavaṃ prāhur divyaṃ tejomayaṃ dhanuḥ dhārayām āsa yat kṛṣṇaḥ parasenābhayāvaham
den Śārṅga-Bogen aber nennt man den Bogen Viṣṇus, göttlich und glanzerfüllt, den Kṛṣṇa trug - Furcht bringend für feindliche Heere.
Wort für Wort śārṅgam der Śārṅga- (Nom. Sg.) tu aber (Partikel) vaiṣṇavam den Viṣṇus (Akk. Sg.) prāhuḥ man nennt (Perf. 3. Pl.) divyam göttlich (Akk. Sg.) tejomayam glanzerfüllt (Akk. Sg.) dhanuḥ Bogen (Akk. Sg.) dhārayām āsa trug (Perf. periphr. 3. Sg.) yat den (Akk. Sg.) kṛṣṇaḥ Kṛṣṇa (Nom. Sg.) parasenābhayāvaham Furcht bringend für feindliche Heere (Akk. Sg. Bahuvrīhi) gāṇḍīvaṃ pāvakāl lebhe khāṇḍave pākaśāsaniḥ drumād rukmī mahātejā vijayaṃ pratyapadyata
Gāṇḍīva erlangte der Sohn des Pākaśāsana von Agni im Khāṇḍava-Wald; Rukmin, von großem Glanz, erhielt den Vijaya-Bogen von einem Baum-Geist.
Wort für Wort gāṇḍīvam Gāṇḍīva (Akk. Sg.) pāvakāt von Agni (Abl. Sg.) lebhe erlangte (Perf. Med. 3. Sg.) khāṇḍave im Khāṇḍava-Wald (Loc. Sg.) pākaśāsaniḥ der Sohn des Pākaśāsana, Arjuna (Nom. Sg.) drumāt von einem Baum-Geist (Abl. Sg.) rukmī Rukmin (Nom. Sg.) mahātejāḥ von großem Glanz (Nom. Sg.) vijayam den Vijaya-Bogen (Akk. Sg.) pratyapadyata erhielt (Impf. Med. 3. Sg.) [?] 'pākaśāsaniḥ' (wörtl. 'Sohn des Pākaśāsana', Indras) bezeichnet Arjuna; 'drumāt' (wörtl. 'von einem Baum') bezeichnet vermutlich einen Baumgeist oder eine mit einem Baum verbundene Gottheit, die im Text nicht näher erläutert wird.
saṃchidya mauravān pāśān nihatya muram ojasā nirjitya narakaṃ bhaumam āhṛtya maṇikuṇḍale
Nachdem er die Fesseln Muras zerschnitten, Mura mit Kraft erschlagen, Naraka, den Sohn der Erde, bezwungen und die beiden Juwelenohrringe geraubt hatte,
Wort für Wort saṃchidya nachdem er zerschnitten hatte (Absol.) mauravān Muras (Akk. Pl.) pāśān Fesseln (Akk. Pl.) nihatya nachdem er erschlagen hatte (Absol.) muram Mura (Akk. Sg.) ojasā mit Kraft (Instr. Sg.) nirjitya nachdem er bezwungen hatte (Absol.) narakam Naraka (Akk. Sg.) bhaumam den Sohn der Erde (Akk. Sg.) āhṛtya nachdem er geraubt hatte (Absol.) maṇikuṇḍale die beiden Juwelenohrringe (Akk. Dual) ṣoḍaśa strīsahasrāṇi ratnāni vividhāni ca pratipede hṛṣīkeśaḥ śārṅgaṃ ca dhanur uttamam
erhielt Hṛṣīkeśa sechzehntausend Frauen und mancherlei Juwelen, sowie den vorzüglichen Śārṅga-Bogen.
Wort für Wort ṣoḍaśa strīsahasrāṇi sechzehntausend Frauen (Akk. Pl.) ratnāni Juwelen (Akk. Pl.) vividhāni mancherlei (Akk. Pl.) ca und (Partikel) pratipede erhielt (Perf. Med. 3. Sg.) hṛṣīkeśaḥ Hṛṣīkeśa, Kṛṣṇa (Nom. Sg.) śārṅgam den Śārṅga- (Akk. Sg.) ca und (Partikel) dhanuḥ Bogen (Akk. Sg.) uttamam vorzüglich (Akk. Sg.) rukmī tu vijayaṃ labdhvā dhanur meghasamasvanam vibhīṣayann iva jagat pāṇḍavān abhyavartata
Rukmin aber, nachdem er den Vijaya-Bogen erlangt hatte, dessen Klang dem Donnergrollen der Wolken glich, näherte sich, gleichsam die Welt einschüchternd, den Pāṇḍavas.
Wort für Wort rukmī Rukmin (Nom. Sg.) tu aber (Partikel) vijayam den Vijaya- (Akk. Sg.) labdhvā nachdem er erlangt hatte (Absol.) dhanuḥ Bogen (Akk. Sg.) meghasamasvanam mit dem Klang der Wolken (Akk. Sg. Bahuvrīhi) vibhīṣayan iva gleichsam einschüchternd (Nom. Sg. Präs. Part. + Partikel) jagat die Welt (Akk. Sg.) pāṇḍavān den Pāṇḍavas (Akk. Pl.) abhyavartata näherte sich (Impf. Med. 3. Sg.) nāmṛṣyata purā yo 'sau svabāhubaladarpitaḥ rukmiṇyā haraṇaṃ vīro vāsudevena dhīmatā
Jener, der einst - stolz auf die Kraft seiner eigenen Arme - der Held, den Raub Rukmiṇīs durch den weisen Vāsudeva nicht ertragen hatte,
Wort für Wort na nicht (Neg.) amṛṣyata ertrug (Impf. Med. 3. Sg.) purā einst (Adv.) yaḥ der (Nom. Sg.) asau jener (Nom. Sg.) svabāhubaladarpitaḥ stolz auf die Kraft seiner eigenen Arme (Nom. Sg. Bahuvrīhi) rukmiṇyāḥ Rukmiṇīs (Gen. Sg.) haraṇam den Raub (Akk. Sg.) vīraḥ der Held (Nom. Sg.) vāsudevena durch Vāsudeva (Instr. Sg.) dhīmatā den weisen (Instr. Sg.) kṛtvā pratijñāṃ nāhatvā nivartiṣyāmi keśavam tato 'nvadhāvad vārṣṇeyaṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam
und das Gelübde abgelegt hatte: ‚Ohne ihn erschlagen zu haben, werde ich nicht umkehren‘ - da verfolgte er den Vārṣṇeya, den Besten aller Waffenträger,
Wort für Wort kṛtvā nachdem er abgelegt hatte (Absol.) pratijñām das Gelübde (Akk. Sg.) na nicht (Neg.) ahatvā ohne erschlagen zu haben (Absol.) nivartiṣyāmi werde ich umkehren (Fut. 1. Sg.) keśavam Keśava (Akk. Sg.) tataḥ daraufhin (Adv.) anvadhāvat verfolgte (Impf. 3. Sg.) vārṣṇeyam den Vārṣṇeya, Kṛṣṇa (Akk. Sg.) sarvaśastrabhṛtām aller Waffenträger (Gen. Pl.) varam den Besten (Akk. Sg.) senayā caturaṅgiṇyā mahatyā dūrapātayā vicitrāyudhavarmiṇyā gaṅgayeva pravṛddhayā
mit einem vierteiligen Heer, gewaltig, weitschießend, mit bunten Waffen und Panzern versehen, angeschwollen wie die Gaṅgā.
Wort für Wort senayā mit einem Heer (Instr. Sg.) caturaṅgiṇyā vierteilig (Instr. Sg. Bahuvrīhi) mahatyā gewaltig (Instr. Sg.) dūrapātayā weitschießend (Instr. Sg. Bahuvrīhi) vicitrāyudhavarmiṇyā mit bunten Waffen und Panzern versehen (Instr. Sg. Bahuvrīhi) gaṅgayā iva wie die Gaṅgā (Instr. Sg. + Partikel) pravṛddhayā angeschwollen (Instr. Sg.) sa samāsādya vārṣṇeyaṃ yogānām īśvaraṃ prabhum vyaṃsito vrīḍito rājann ājagāma sa kuṇḍinam
Nachdem er sich dem Vārṣṇeya genähert hatte, dem Herrn und Gebieter der Yoga-Kräfte, wurde er entkräftet und beschämt, o König, und kehrte nach Kuṇḍina zurück.
Wort für Wort saḥ er (Nom. Sg.) samāsādya nachdem er sich genähert hatte (Absol.) vārṣṇeyam den Vārṣṇeya (Akk. Sg.) yogānām der Yoga-Kräfte (Gen. Pl.) īśvaram den Herrn (Akk. Sg.) prabhum den Gebieter (Akk. Sg.) vyaṃsitaḥ entkräftet, gedemütigt (Nom. Sg. Past Part.) vrīḍitaḥ beschämt (Nom. Sg. Past Part.) rājan o König (Vok. Sg.) ājagāma kehrte zurück (Perf. 3. Sg.) saḥ er (Nom. Sg.) kuṇḍinam nach Kuṇḍina (Akk. Sg.) yatraiva kṛṣṇena raṇe nirjitaḥ paravīrahā tatra bhojakaṭaṃ nāma cakre nagaram uttamam
Eben dort, wo er, der Bezwinger feindlicher Helden, von Kṛṣṇa im Kampf besiegt worden war, dort errichtete er die vorzügliche Stadt namens Bhojakaṭa.
Wort für Wort yatra eva eben dort, wo (Adv.) kṛṣṇena von Kṛṣṇa (Instr. Sg.) raṇe im Kampf (Loc. Sg.) nirjitaḥ besiegt (Nom. Sg. Past Part.) paravīrahā der Bezwinger feindlicher Helden (Nom. Sg.) tatra dort (Adv.) bhojakaṭam nāma namens Bhojakaṭa (Akk. Sg.) cakre errichtete (Perf. Med. 3. Sg.) nagaram Stadt (Akk. Sg.) uttamam vorzüglich (Akk. Sg.) sainyena mahatā tena prabhūtagajavājinā puraṃ tad bhuvi vikhyātaṃ nāmnā bhojakaṭaṃ nṛpa
Mit jenem gewaltigen Heer, reich an Elefanten und Pferden, wurde jene Stadt auf Erden berühmt, mit dem Namen Bhojakaṭa, o Herrscher.
Wort für Wort sainyena mit dem Heer (Instr. Sg.) mahatā gewaltig (Instr. Sg.) tena jenem (Instr. Sg.) prabhūtagajavājinā reich an Elefanten und Pferden (Instr. Sg. Bahuvrīhi) puram die Stadt (Nom. Sg.) tat jene (Nom. Sg.) bhuvi auf Erden (Loc. Sg.) vikhyātam berühmt (Nom. Sg.) nāmnā mit Namen (Instr. Sg.) bhojakaṭam Bhojakaṭa (Nom. Sg.) nṛpa o Herrscher (Vok. Sg.) sa bhojarājaḥ sainyena mahatā parivāritaḥ akṣauhiṇyā mahāvīryaḥ pāṇḍavān samupāgamat
Jener Bhoja-König, von großer Tapferkeit, umgeben von einem gewaltigen Heer, einer ganzen Akṣauhiṇī, kam zu den Pāṇḍavas.
Wort für Wort saḥ jener (Nom. Sg.) bhojarājaḥ der Bhoja-König (Nom. Sg.) sainyena vom Heer (Instr. Sg.) mahatā gewaltig (Instr. Sg.) parivāritaḥ umgeben (Nom. Sg. Past Part.) akṣauhiṇyā von einer Akṣauhiṇī (Instr. Sg.) mahāvīryaḥ von großer Tapferkeit (Nom. Sg.) pāṇḍavān zu den Pāṇḍavas (Akk. Pl.) samupāgamat kam (Impf. 3. Sg.) tataḥ sa kavacī khaḍgī śarī dhanvī talī rathī dhvajenādityavarṇena praviveśa mahācamūm
Da betrat er, gepanzert, mit Schwert, mit Pfeilen, mit Bogen, mit Handschützer, auf dem Wagen, mit einem Banner von der Farbe der Sonne, das große Heerlager.
Wort für Wort tataḥ daraufhin (Adv.) saḥ er (Nom. Sg.) kavacī gepanzert (Nom. Sg. Bahuvrīhi) khaḍgī mit Schwert (Nom. Sg. Bahuvrīhi) śarī mit Pfeilen (Nom. Sg. Bahuvrīhi) dhanvī mit Bogen (Nom. Sg. Bahuvrīhi) talī mit Handschützer (Nom. Sg. Bahuvrīhi) rathī auf dem Wagen (Nom. Sg. Bahuvrīhi) dhvajena mit dem Banner (Instr. Sg.) ādityavarṇena von der Farbe der Sonne (Instr. Sg.) praviveśa betrat (Perf. 3. Sg.) mahācamūm das große Heerlager (Akk. Sg.) viditaḥ pāṇḍaveyānāṃ vāsudevapriyepsayā yudhiṣṭhiras tu taṃ rājā pratyudgamyābhyapūjayat
Bekannt bei den Pāṇḍaveyas aus dem Wunsch, Vāsudeva zu gefallen, ging ihm König Yudhiṣṭhira entgegen und erwies ihm Ehre.
Wort für Wort viditaḥ bekannt (Nom. Sg. Past Part.) pāṇḍaveyānām bei den Pāṇḍaveyas (Gen. Pl.) vāsudevapriyepsayā aus dem Wunsch, Vāsudeva zu gefallen (Instr. Sg.) yudhiṣṭhiraḥ Yudhiṣṭhira (Nom. Sg.) tu aber (Partikel) tam ihm (Akk. Sg.) rājā der König (Nom. Sg.) pratyudgamya nachdem er entgegengegangen war (Absol.) abhyapūjayat erwies Ehre (Impf. 3. Sg.) sa pūjitaḥ pāṇḍusutair yathānyāyaṃ susatkṛtaḥ pratipūjya ca tān sarvān viśrāntaḥ sahasainikaḥ uvāca madhye vīrāṇāṃ kuntīputraṃ dhanaṃjayam
Von den Söhnen des Pāṇḍu geehrt, den Vorschriften gemäß wohl bewirtet, und nachdem er sie alle seinerseits geehrt hatte, ausgeruht mit seinen Kriegern, sprach er inmitten der Helden zum Sohn Kuntīs, Dhanaṃjaya:
Wort für Wort saḥ er (Nom. Sg.) pūjitaḥ geehrt (Nom. Sg. Past Part.) pāṇḍusutaiḥ von den Söhnen des Pāṇḍu (Instr. Pl.) yathānyāyam den Vorschriften gemäß (Adv.) susatkṛtaḥ wohl bewirtet (Nom. Sg. Past Part.) pratipūjya nachdem er geehrt hatte (Absol.) ca und (Partikel) tān sie (Akk. Pl.) sarvān alle (Akk. Pl.) viśrāntaḥ ausgeruht (Nom. Sg. Past Part.) sahasainikaḥ mit seinen Kriegern (Nom. Sg. Bahuvrīhi) uvāca sprach (Perf. 3. Sg.) madhye inmitten (Adv.) vīrāṇām der Helden (Gen. Pl.) kuntīputram zum Sohn Kuntīs (Akk. Sg.) dhanaṃjayam Dhanaṃjaya (Akk. Sg.) sahāyo 'smi sthito yuddhe yadi bhīto 'si pāṇḍava kariṣyāmi raṇe sāhyam asahyaṃ tava śatrubhiḥ
‚Ich stehe bereit als Bundesgenosse im Kampf, falls Ihr Angst habt, Pāṇḍava; ich werde Euch im Kampf einen unerträglichen Beistand gegen Eure Feinde leisten.
Wort für Wort sahāyaḥ Bundesgenosse (Nom. Sg.) asmi ich bin (Präs. 1. Sg.) sthitaḥ bereit stehend (Nom. Sg.) yuddhe im Kampf (Loc. Sg.) yadi falls (Konj.) bhītaḥ ängstlich (Nom. Sg.) asi Ihr seid (Präs. 2. Sg.) pāṇḍava o Pāṇḍava (Vok. Sg.) kariṣyāmi ich werde leisten (Fut. 1. Sg.) raṇe im Kampf (Loc. Sg.) sāhyam Beistand (Akk. Sg.) asahyam unerträglich (Akk. Sg.) tava Euren (Gen. Sg.) śatrubhiḥ gegen die Feinde (Instr. Pl.) na hi me vikrame tulyaḥ pumān astīha kaś cana nihatya samare śatrūṃs tava dāsyāmi phalguna
Denn es gibt keinen Mann, der mir an Tapferkeit gleichkäme, hier auf Erden; nachdem ich die Feinde im Kampf erschlagen habe, werde ich sie Euch übergeben, Phalguna.‘
Wort für Wort na nicht (Neg.) hi denn (Partikel) me mir (Dat./Gen. Sg.) vikrame an Tapferkeit (Loc. Sg.) tulyaḥ gleich (Nom. Sg.) pumān ein Mann (Nom. Sg.) asti gibt es (Präs. 3. Sg.) iha hier (Adv.) kaḥ cana irgendein (Nom. Sg.) nihatya nachdem ich erschlagen habe (Absol.) samare im Kampf (Loc. Sg.) śatrūn die Feinde (Akk. Pl.) tava Euch (Dat./Gen. Sg.) dāsyāmi ich werde übergeben (Fut. 1. Sg.) phalguna o Phalguna (Vok. Sg.) ity ukto dharmarājasya keśavasya ca saṃnidhau śṛṇvatāṃ pārthivendrāṇām anyeṣāṃ caiva sarvaśaḥ
So angesprochen, in Gegenwart des Rechtskönigs und Keśavas, während die Fürstenhäupter und alle anderen ringsum zuhörten,
Wort für Wort iti so (Partikel) uktaḥ angesprochen (Nom. Sg. Past Part.) dharmarājasya des Rechtskönigs (Gen. Sg.) keśavasya Keśavas (Gen. Sg.) ca und (Partikel) saṃnidhau in Gegenwart (Loc. Sg.) śṛṇvatām während sie zuhörten (Gen. Pl. Präs. Part. Abs.) pārthivendrāṇām der Fürstenhäupter (Gen. Pl.) anyeṣām der anderen (Gen. Pl.) ca eva und auch (Partikel) sarvaśaḥ ringsum, gänzlich (Adv.) vāsudevam abhiprekṣya dharmarājaṃ ca pāṇḍavam uvāca dhīmān kaunteyaḥ prahasya sakhipūrvakam
blickte der weise Sohn Kuntīs auf Vāsudeva und den Rechtskönig, den Pāṇḍava, und sprach lachend, in freundschaftlichem Ton:
Wort für Wort vāsudevam Vāsudeva (Akk. Sg.) abhiprekṣya nachdem er geblickt hatte (Absol.) dharmarājam den Rechtskönig (Akk. Sg.) ca und (Partikel) pāṇḍavam den Pāṇḍava (Akk. Sg.) uvāca sprach (Perf. 3. Sg.) dhīmān der weise (Nom. Sg.) kaunteyaḥ der Sohn Kuntīs (Nom. Sg.) prahasya lachend (Absol.) sakhipūrvakam in freundschaftlichem Ton zuerst (Adv.) yudhyamānasya me vīra gandharvaiḥ sumahābalaiḥ sahāyo ghoṣayātrāyāṃ kas tadāsīt sakhā mama
‚Als ich, o Held, gegen die überaus mächtigen Gandharvas bei der Ghoṣa-Fahrt kämpfte, wer war da mein Helfer, mein Freund?
Wort für Wort yudhyamānasya kämpfend (Gen. Sg. Präs. Part.) me meiner (Gen. Sg.) vīra o Held (Vok. Sg.) gandharvaiḥ gegen die Gandharvas (Instr. Pl.) sumahābalaiḥ überaus mächtig (Instr. Pl.) sahāyaḥ Helfer (Nom. Sg.) ghoṣayātrāyām bei der Ghoṣa-Fahrt (Loc. Sg.) kaḥ wer (Nom. Sg.) tadā da (Adv.) āsīt war (Impf. 3. Sg.) sakhā Freund (Nom. Sg.) mama mein (Gen. Sg.) tathā pratibhaye tasmin devadānavasaṃkule khāṇḍave yudhyamānasya kaḥ sahāyas tadābhavat
Ebenso, in jenem furchterregenden, von Göttern und Dānavas erfüllten Khāṇḍava-Wald, als ich kämpfte, wer war da mein Helfer?
Wort für Wort tathā ebenso (Adv.) pratibhaye im furchterregenden (Loc. Sg.) tasmin in jenem (Loc. Sg.) devadānavasaṃkule von Göttern und Dānavas erfüllten (Loc. Sg. Bahuvrīhi) khāṇḍave im Khāṇḍava-Wald (Loc. Sg.) yudhyamānasya kämpfend (Gen. Sg. Präs. Part.) kaḥ wer (Nom. Sg.) sahāyaḥ Helfer (Nom. Sg.) tadā da (Adv.) abhavat war (Impf. 3. Sg.) nivātakavacair yuddhe kālakeyaiś ca dānavaiḥ tatra me yudhyamānasya kaḥ sahāyas tadābhavat
Im Kampf gegen die Nivātakavacas und die Kālakeya-Dānavas, wer war da mein Helfer, als ich dort kämpfte?
Wort für Wort nivātakavacaiḥ gegen die Nivātakavacas (Instr. Pl.) yuddhe im Kampf (Loc. Sg.) kālakeyaiḥ gegen die Kālakeyas (Instr. Pl.) ca und (Partikel) dānavaiḥ Dānavas (Instr. Pl.) tatra dort (Adv.) me meiner (Gen. Sg.) yudhyamānasya kämpfend (Gen. Sg. Präs. Part.) kaḥ wer (Nom. Sg.) sahāyaḥ Helfer (Nom. Sg.) tadā da (Adv.) abhavat war (Impf. 3. Sg.) tathā virāṭanagare kurubhiḥ saha saṃgare yudhyato bahubhis tāta kaḥ sahāyo 'bhavan mama
Ebenso in der Stadt Virāṭas, als ich gegen die vielen Kurus im Kampf antrat, o Bester, wer war da mein Helfer?
Wort für Wort tathā ebenso (Adv.) virāṭanagare in der Stadt Virāṭas (Loc. Sg.) kurubhiḥ mit den Kurus (Instr. Pl.) saha zusammen mit, gegen (Präp.) saṃgare im Kampf (Loc. Sg.) yudhyataḥ kämpfend (Gen. Sg. Präs. Part.) bahubhiḥ mit den vielen (Instr. Pl.) tāta o Bester, Lieber (Vok. Sg.) kaḥ wer (Nom. Sg.) sahāyaḥ Helfer (Nom. Sg.) abhavat war (Impf. 3. Sg.) mama mein (Gen. Sg.) upajīvya raṇe rudraṃ śakraṃ vaiśravaṇaṃ yamam varuṇaṃ pāvakaṃ caiva kṛpaṃ droṇaṃ ca mādhavam
Gestützt im Kampf auf Rudra, Śakra, Vaiśravaṇa, Yama, Varuṇa und Pāvaka, sowie auf Kṛpa, Droṇa und Mādhava,
Wort für Wort upajīvya gestützt auf (Absol.) raṇe im Kampf (Loc. Sg.) rudram Rudra (Akk. Sg.) śakram Śakra (Akk. Sg.) vaiśravaṇam Vaiśravaṇa, Kubera (Akk. Sg.) yamam Yama (Akk. Sg.) varuṇam Varuṇa (Akk. Sg.) pāvakam Pāvaka, Agni (Akk. Sg.) ca eva und auch (Partikel) kṛpam Kṛpa (Akk. Sg.) droṇam Droṇa (Akk. Sg.) ca und (Partikel) mādhavam Mādhava, Kṛṣṇa (Akk. Sg.) dhārayan gāṇḍivaṃ divyaṃ dhanus tejomayaṃ dṛḍham akṣayyaśarasaṃyukto divyāstraparibṛṃhitaḥ
den göttlichen, glanzerfüllten, festen Gāṇḍīva-Bogen tragend, ausgestattet mit unerschöpflichen Pfeilen, gestärkt durch himmlische Waffen,
Wort für Wort dhārayan tragend (Nom. Sg. Präs. Part.) gāṇḍivam den Gāṇḍīva- (Akk. Sg.) divyam göttlichen (Akk. Sg.) dhanuḥ Bogen (Akk. Sg.) tejomayam glanzerfüllten (Akk. Sg.) dṛḍham festen (Akk. Sg.) akṣayyaśarasaṃyuktaḥ ausgestattet mit unerschöpflichen Pfeilen (Nom. Sg. Bahuvrīhi) divyāstraparibṛṃhitaḥ gestärkt durch himmlische Waffen (Nom. Sg. Bahuvrīhi) kauravāṇāṃ kule jātaḥ pāṇḍoḥ putro viśeṣataḥ droṇaṃ vyapadiśañ śiṣyo vāsudevasahāyavān
im Geschlecht der Kauravas geboren, im Besonderen der Sohn des Pāṇḍu, mich auf Droṇa als meinen Lehrer berufend, mit Vāsudeva als Beistand -
Wort für Wort kauravāṇām der Kauravas (Gen. Pl.) kule im Geschlecht (Loc. Sg.) jātaḥ geboren (Nom. Sg. Past Part.) pāṇḍoḥ des Pāṇḍu (Gen. Sg.) putraḥ Sohn (Nom. Sg.) viśeṣataḥ im Besonderen (Adv.) droṇam auf Droṇa (Akk. Sg.) vyapadiśan sich berufend (Nom. Sg. Präs. Part.) śiṣyaḥ Schüler (Nom. Sg.) vāsudevasahāyavān mit Vāsudeva als Beistand (Nom. Sg. Bahuvrīhi) katham asmadvidho brūyād bhīto 'smīty ayaśaskaram vacanaṃ naraśārdūla vajrāyudham api svayam
wie könnte einer wie ich, o Tiger unter den Männern, das unrühmliche Wort „Ich habe Angst“ sagen - selbst nicht einmal zum Träger der Vajra-Waffe selbst?
Wort für Wort katham wie (Interrog.) asmadvidhaḥ einer wie ich (Nom. Sg.) brūyāt könnte sagen (Opt. 3. Sg.) bhītaḥ ängstlich (Nom. Sg.) asmi ich bin (Präs. 1. Sg.) iti so (Partikel) ayaśaskaram unrühmlich (Akk. Sg.) vacanam Wort (Akk. Sg.) naraśārdūla o Tiger unter den Männern (Vok. Sg.) vajrāyudham zum Träger der Vajra-Waffe (Akk. Sg.) api selbst (Partikel) svayam selbst (Adv.) nāsmi bhīto mahābāho sahāyārthaś ca nāsti me yathākāmaṃ yathāyogaṃ gaccha vānyatra tiṣṭha vā
Ich habe keine Angst, o Großarmiger, und ich habe keinen Bedarf an Hilfe; geht, wie es Euch beliebt und passend erscheint, oder bleibt anderswo.‘
Wort für Wort na nicht (Neg.) asmi ich bin (Präs. 1. Sg.) bhītaḥ ängstlich (Nom. Sg.) mahābāho o Großarmiger (Vok. Sg.) sahāyārthaḥ Bedarf an Hilfe (Nom. Sg.) ca und (Partikel) na asti gibt es nicht (Präs. 3. Sg.) me für mich (Gen./Dat. Sg.) yathākāmam wie es beliebt (Adv.) yathāyogam wie es passt (Adv.) gaccha geht! (Imp. 2. Sg.) vā oder (Partikel) anyatra anderswo (Adv.) tiṣṭha bleibt! (Imp. 2. Sg.) vā oder (Partikel) vinivartya tato rukmī senāṃ sāgarasaṃnibhām duryodhanam upāgacchat tathaiva bharatarṣabha
Da wandte Rukmin sein Heer, das dem Ozean glich, und begab sich ebenso zu Duryodhana, o Stier der Bharatas.
Wort für Wort vinivartya nachdem er gewendet hatte (Absol.) tataḥ daraufhin (Adv.) rukmī Rukmin (Nom. Sg.) senām das Heer (Akk. Sg.) sāgarasaṃnibhām dem Ozean gleichend (Akk. Sg.) duryodhanam zu Duryodhana (Akk. Sg.) upāgacchat begab sich (Impf. 3. Sg.) tathā eva ebenso (Adv.) bharatarṣabha o Stier der Bharatas (Vok. Sg.) tathaiva cābhigamyainam uvāca sa narādhipaḥ pratyākhyātaś ca tenāpi sa tadā śūramāninā
Und ebenso, nachdem er sich ihm genähert hatte, sprach jener Herrscher der Menschen; und er wurde damals auch von jenem, der sich selbst für einen Helden hielt, zurückgewiesen.
Wort für Wort tathā eva ebenso (Adv.) ca und (Partikel) abhigamya nachdem er sich genähert hatte (Absol.) enam ihm (Akk. Sg.) uvāca sprach (Perf. 3. Sg.) saḥ jener (Nom. Sg.) narādhipaḥ der Herrscher der Menschen (Nom. Sg.) pratyākhyātaḥ zurückgewiesen (Nom. Sg. Past Part.) ca und (Partikel) tena von jenem (Instr. Sg.) api auch (Partikel) saḥ er (Nom. Sg.) tadā damals (Adv.) śūramāninā der sich selbst für einen Helden hielt (Instr. Sg. Bahuvrīhi) dvāv eva tu mahārāja tasmād yuddhād vyapeyatuḥ rauhiṇeyaś ca vārṣṇeyo rukmī ca vasudhādhipaḥ
Nur zwei aber, o Großkönig, blieben jenem Krieg fern: der Sohn Rohiṇīs aus dem Vṛṣṇi-Geschlecht und Rukmin, der Herrscher der Erde.
Wort für Wort dvau zwei (Nom. Dual) eva gerade (Partikel) tu aber (Partikel) mahārāja o Großkönig (Vok. Sg.) tasmāt jenem (Abl. Sg.) yuddhāt Krieg (Abl. Sg.) vyapeyatuḥ blieben fern (Perf. 3. Dual) rauhiṇeyaḥ der Sohn Rohiṇīs (Nom. Sg.) ca und (Partikel) vārṣṇeyaḥ aus dem Vṛṣṇi-Geschlecht (Nom. Sg.) rukmī Rukmin (Nom. Sg.) ca und (Partikel) vasudhādhipaḥ der Herrscher der Erde (Nom. Sg.) gate rāme tīrthayātrāṃ bhīṣmakasya sute tathā upāviśan pāṇḍaveyā mantrāya punar eva hi
Nachdem Rāma zur Pilgerfahrt zu den heiligen Furten gegangen war, und ebenso der Sohn Bhīṣmakas, setzten sich die Pāṇḍaveyas wieder zur Beratung nieder.
Wort für Wort gate nachdem gegangen war (Loc. Sg. Abs.) rāme Rāma (Loc. Sg. Abs.) tīrthayātrām zur Pilgerfahrt zu den heiligen Furten (Akk. Sg.) bhīṣmakasya Bhīṣmakas (Gen. Sg.) sute der Sohn (Loc. Sg. Abs.) tathā ebenso (Adv.) upāviśan setzten sich nieder (Impf. 3. Pl.) pāṇḍaveyāḥ die Pāṇḍaveyas (Nom. Pl.) mantrāya zur Beratung (Dat. Sg.) punaḥ eva hi wieder (Adv.) samitir dharmarājasya sā pārthivasamākulā śuśubhe tārakācitrā dyauś candreṇeva bhārata
Jene Versammlung des Rechtskönigs, erfüllt von Fürsten, erstrahlte, wie der von Sternen bunte Himmel mit dem Mond, o Bhārata.
Wort für Wort samitiḥ die Versammlung (Nom. Sg.) dharmarājasya des Rechtskönigs (Gen. Sg.) sā jene (Nom. Sg.) pārthivasamākulā erfüllt von Fürsten (Nom. Sg. Bahuvrīhi) śuśubhe erstrahlte (Perf. Med. 3. Sg.) tārakācitrā bunt von Sternen (Nom. Sg. Bahuvrīhi) dyauḥ der Himmel (Nom. Sg.) candreṇa iva wie mit dem Mond (Instr. Sg. + Partikel) bhārata o Bhārata (Vok. Sg.)
Dieses Kapitel in der Leseansicht
← Kapitel 154 Kapitel 156 →