Quellen der Menschheit

Mahābhārata · Udyogaparva

Kapitel 188: Ambāyā Ātmatyāgaḥ Śivas Verheißung und Ambās Feuertod

Bhīṣma erzählt weiter: Die Asketen versuchen, Ambā von ihrem Vorhaben abzubringen, doch sie erklärt ihnen unbeirrt, dass ihre Weihe allein der Tötung Bhīṣmas gelte. Śiva selbst erscheint ihr und gewährt ihr auf ihre Bitte die Verheißung, dass sie Bhīṣma besiegen werde; auf ihren Einwand, dass ihr dies als Frau nicht möglich sei, verspricht er ihr, dass sie in einem künftigen Leben - als Sohn Drupadas geboren, ein großer, kampferfahrener Wagenkämpfer - schließlich zum Mann werde und sich an alles erinnern werde. Nach diesen Worten verschwindet Śiva. Ambā errichtet daraufhin vor den Augen der Weisen einen Scheiterhaufen und verbrennt sich selbst am Ufer der Yamunā, mit dem Ausruf, dies geschehe zur Tötung Bhīṣmas.

bhīṣma uvāca tatas te tāpasāḥ sarve tapase dhṛtaniścayām dṛṣṭvā nyavartayaṃs tāta kiṃ kāryam iti cābruvan

Bhīṣma sprach weiter: Da hätten all jene Asketen, als sie sie zur Askese fest entschlossen sahen, versucht, sie abzubringen, und gefragt, mein Kind, was zu tun sei.

Wort für Wort
bhīṣmaḥ uvāca
Bhīṣma sprach (Perf.)
tataḥ
dann (Adv.)
te tāpasāḥ sarve
all jene Asketen (Nom. Pl.)
tapase dhṛtaniścayām
zur Askese fest entschlossen (Akk. Sg.)
dṛṣṭvā
als sie sahen (Absolutiv)
nyavartayan
sie versuchten abzubringen (Impf. Kaus. 3.Pl.)
tāta
mein Kind (Vok. Sg.)
kim kāryam
was zu tun sei (Nom. Sg. n.)
iti ca abruvan
und sie fragten so (Impf. 3.Pl.)

tān uvāca tataḥ kanyā tapovṛddhān ṛṣīṃs tadā nirākṛtāsmi bhīṣmeṇa bhraṃśitā patidharmataḥ

Da habe die Jungfrau zu jenen in der Askese ergrauten Weisen gesprochen: sie sei von Bhīṣma zurückgewiesen worden, aus der Pflicht der Ehefrau gestürzt.

Wort für Wort
tān
zu jenen (Akk. Pl.)
uvāca
sie sprach (Perf. 3.Sg.)
tataḥ
dann (Adv.)
kanyā
die Jungfrau (Nom. Sg.)
tapovṛddhān ṛṣīn
zu den in der Askese ergrauten Weisen (Akk. Pl.)
tadā
da (Adv.)
nirākṛtā asmi
ich bin zurückgewiesen (Perf. Pass. 1.Sg.)
bhīṣmeṇa
von Bhīṣma (Instr. Sg.)
bhraṃśitā
gestürzt (PPP Nom.)
patidharmataḥ
aus der Pflicht der Ehefrau (Abl. Sg.)

[?] Ambās Rede an die Asketen sowie das folgende Zwiegespräch mit Śiva (V.002-014) bleiben - wie alle übrige Figurenrede der Ambā-Erzählung - indirekt wiedergegeben, da sie innerhalb von Bhīṣmas fortlaufender Ich-Erzählung liegen.

vadhārthaṃ tasya dīkṣā me na lokārthaṃ tapodhanāḥ nihatya bhīṣmaṃ gaccheyaṃ śāntim ity eva niścayaḥ

Ihre Weihe gelte seiner Tötung, nicht dem Wohl der Welt, Asketen; erst nachdem sie Bhīṣma erschlagen habe, werde sie zum Frieden gehen - dies sei ihr Entschluss.

Wort für Wort
vadhārtham tasya
zu seiner Tötung (Adv.)
dīkṣā me
meine Weihe (Nom. Sg.)
na lokārtham
nicht zum Wohl der Welt (Adv.)
tapodhanāḥ
o Asketen (Vok. Pl.)
nihatya bhīṣmam
nachdem ich Bhīṣma erschlagen habe (Absolutiv)
gaccheyam śāntim
ich werde zum Frieden gehen (Opt. 1.Sg.)
iti eva niścayaḥ
dies ist mein Entschluss (Nom. Sg.)

yatkṛte duḥkhavasatim imāṃ prāptāsmi śāśvatīm patilokād vihīnā ca naiva strī na pumān iha

Um dessentwillen sie in diesen ewigen Zustand des Leidens geraten sei, des Gattenweltlohns beraubt, und hier weder Frau noch Mann sei.

Wort für Wort
yatkṛte
um dessentwillen (Adv.)
duḥkhavasatim imām
diesen Zustand des Leidens (Akk. Sg.)
prāptā asmi
ich bin geraten (Perf. 1.Sg.)
śāśvatīm
ewig (Akk. Sg.)
patilokāt vihīnā
des Gattenweltlohns beraubt (Nom. Sg.)
ca
und (Konj.)
na eva strī
weder Frau (Nom. Sg.)
na pumān
noch Mann (Nom. Sg.)
iha
hier (Adv.)

nāhatvā yudhi gāṅgeyaṃ nivarteyaṃ tapodhanāḥ eṣa me hṛdi saṃkalpo yadartham idam udyatam

Ohne den Sohn der Gaṅgā im Kampf erschlagen zu haben, werde sie sich nicht zurückziehen, Asketen; dies sei ihr im Herzen gefasster Entschluss, weswegen sie dies unternommen habe.

Wort für Wort
na ahatvā
ohne erschlagen zu haben (Absolutiv, negiert)
yudhi
im Kampf (Lok. Sg.)
gāṅgeyam
den Sohn der Gaṅgā (Akk. Sg.)
nivarteyam
ich werde mich zurückziehen (Opt. 1.Sg.)
tapodhanāḥ
o Asketen (Vok. Pl.)
eṣaḥ me hṛdi saṃkalpaḥ
dies mein Entschluss im Herzen (Nom. Sg.)
yadartham
weswegen (Adv.)
idam udyatam
dies unternommen (Nom. Sg.)

strībhāve parinirviṇṇā puṃstvārthe kṛtaniścayā bhīṣme praticikīrṣāmi nāsmi vāryeti vai punaḥ

Des Frauseins überdrüssig, zur Männlichkeit entschlossen, wolle sie an Bhīṣma Vergeltung üben; sie lasse sich fürwahr nicht wieder davon abbringen.

Wort für Wort
strībhāve
des Frauseins (Lok. Sg.)
parinirviṇṇā
überdrüssig (Nom. Sg.)
puṃstvārthe
zur Männlichkeit (Lok. Sg.)
kṛtaniścayā
entschlossen (Nom. Sg.)
bhīṣme
an Bhīṣma (Lok. Sg.)
praticikīrṣāmi
ich will Vergeltung üben (Präs. Desid. 1.Sg.)
na asmi vāryā
ich lasse mich nicht abbringen (Nom. Sg.)
iti vai punaḥ
so fürwahr wieder (Adv.)

tāṃ devo darśayām āsa śūlapāṇir umāpatiḥ madhye teṣāṃ maharṣīṇāṃ svena rūpeṇa bhāminīm

Ihr, der schönen Frau, habe sich der Gott, der Dreizackträger, der Gemahl der Umā, inmitten jener großen Weisen in seiner eigenen Gestalt gezeigt.

Wort für Wort
tām
ihr (Akk. Sg.)
devaḥ
der Gott (Nom. Sg.)
darśayām āsa
er zeigte sich (Perf. periphr. 3.Sg.)
śūlapāṇiḥ
der Dreizackträger (Nom. Sg.)
umāpatiḥ
der Gemahl der Umā (Nom. Sg.)
madhye teṣām maharṣīṇām
inmitten jener großen Weisen (Lok. Sg.)
svena rūpeṇa
in seiner eigenen Gestalt (Instr. Sg.)
bhāminīm
der schönen Frau (Akk. Sg.)

[?] 'Śūlapāṇi' ('der den Dreizack in der Hand hält') und 'Umāpati' ('Gemahl der Umā') sind Beinamen Śivas.

chandyamānā vareṇātha sā vavre matparājayam vadhiṣyasīti tāṃ devaḥ pratyuvāca manasvinīm

Als sie mit einem Wunsch beschenkt werden sollte, habe sie da die Niederlage Bhīṣmas erbeten; der Gott habe der Willensstarken erwidert, sie werde ihn erschlagen.

Wort für Wort
chandyamānā vareṇa
mit einem Wunsch beschenkt werdend (Nom. Sg.)
atha
da (Adv.)
sā vavre
sie erbat (Perf. Med. 3.Sg.)
matparājayam
meine Niederlage (Akk. Sg., d.h. Bhīṣmas)
vadhiṣyasi iti
du wirst töten, so (Fut. 2.Sg.)
tām
ihr (Akk. Sg.)
devaḥ
der Gott (Nom. Sg.)
pratyuvāca
er erwiderte (Perf. 3.Sg.)
manasvinīm
der Willensstarken (Akk. Sg.)

tataḥ sā punar evātha kanyā rudram uvāca ha upapadyet kathaṃ deva striyo mama jayo yudhi strībhāvena ca me gāḍhaṃ manaḥ śāntam umāpate

Dann habe die Jungfrau wiederum zu Rudra gesprochen: wie könne, o Gott, als Frau ihr Sieg im Kampf zustande kommen? Durch ihr Frausein sei ihr Herz zutiefst betrübt, Gemahl der Umā.

Wort für Wort
tataḥ
dann (Adv.)
sā punar eva atha
sie wiederum da (Nom. Sg.)
kanyā
die Jungfrau (Nom. Sg.)
rudram uvāca ha
sie sprach fürwahr zu Rudra (Perf. 3.Sg.)
upapadyet katham
wie könnte zustande kommen (Opt. 3.Sg.)
deva
o Gott (Vok. Sg.)
striyaḥ mama jayaḥ
der Sieg von mir, einer Frau (Nom. Sg.)
yudhi
im Kampf (Lok. Sg.)
strībhāvena
durch das Frausein (Instr. Sg.)
ca me gāḍham manaḥ
und mein zutiefst betrübtes Herz (Nom. Sg.)
śāntam
betrübt/erloschen (Nom. Sg.)
umāpate
o Gemahl der Umā (Vok. Sg.)

pratiśrutaś ca bhūteśa tvayā bhīṣmaparājayaḥ yathā sa satyo bhavati tathā kuru vṛṣadhvaja yathā hanyāṃ samāgamya bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ yudhi

Und die Niederlage Bhīṣmas sei von ihm, dem Herrn der Wesen, versprochen worden; so möge er es einrichten, dass dies wahr werde, Träger des Stierbanners, dass sie, dem Sohn des Śaṃtanu im Kampf begegnend, ihn erschlagen könne.

Wort für Wort
pratiśrutaḥ ca
und versprochen (Nom. Sg.)
bhūteśa
o Herr der Wesen (Vok. Sg.)
tvayā
von dir (Instr. Sg.)
bhīṣmaparājayaḥ
die Niederlage Bhīṣmas (Nom. Sg.)
yathā saḥ satyaḥ bhavati
damit dies wahr werde (Präs. 3.Sg.)
tathā kuru
so richte es ein! (Imp. 2.Sg.)
vṛṣadhvaja
o Träger des Stierbanners (Vok. Sg.)
yathā hanyām
damit ich erschlagen könne (Opt. 1.Sg.)
samāgamya
nachdem ich begegnet bin (Absolutiv)
bhīṣmam śāṃtanavam
den Sohn des Śaṃtanu, Bhīṣma (Akk. Sg.)
yudhi
im Kampf (Lok. Sg.)

tām uvāca mahādevaḥ kanyāṃ kila vṛṣadhvajaḥ na me vāg anṛtaṃ bhadre prāha satyaṃ bhaviṣyati

Zu ihr habe, so heißt es, der große Gott, der Träger des Stierbanners, zur Jungfrau gesprochen: sein Wort sei niemals unwahr, gute Frau; er habe die Wahrheit gesprochen, es werde sich erfüllen.

Wort für Wort
tām
zu ihr (Akk. Sg.)
uvāca
er sprach (Perf. 3.Sg.)
mahādevaḥ
der große Gott (Nom. Sg.)
kanyām
zur Jungfrau (Akk. Sg.)
kila
so heißt es (Partikel)
vṛṣadhvajaḥ
der Träger des Stierbanners (Nom. Sg.)
na me vāk anṛtam
mein Wort ist nicht unwahr (Nom. Sg.)
bhadre
o gute Frau (Vok. Sg.)
prāha
er sprach (Perf. 3.Sg.)
satyam bhaviṣyati
es wird wahr werden (Fut. 3.Sg.)

vadhiṣyasi raṇe bhīṣmaṃ puruṣatvaṃ ca lapsyase smariṣyasi ca tat sarvaṃ deham anyaṃ gatā satī

Sie werde Bhīṣma im Kampf erschlagen und werde die Männlichkeit erlangen; und sie werde sich an all dies erinnern, auch wenn sie, die Tugendhafte, in einen anderen Körper eingegangen sei.

Wort für Wort
vadhiṣyasi
du wirst erschlagen (Fut. 2.Sg.)
raṇe
im Kampf (Lok. Sg.)
bhīṣmam
Bhīṣma (Akk. Sg.)
puruṣatvam ca
und die Männlichkeit (Akk. Sg.)
lapsyase
du wirst erlangen (Fut. Med. 2.Sg.)
smariṣyasi
du wirst dich erinnern (Fut. 2.Sg.)
ca tat sarvam
und an all dies (Akk. Sg.)
deham anyam gatā
in einen anderen Körper eingegangen (Nom. Sg.)
satī
die Tugendhafte (Nom. Sg.)

drupadasya kule jātā bhaviṣyasi mahārathaḥ śīghrāstraś citrayodhī ca bhaviṣyasi susaṃmataḥ

In Drupadas Geschlecht geboren, werde sie ein großer Wagenkämpfer werden, schnell in der Waffenkunst, ein bewunderter, kunstvoller Kämpfer.

Wort für Wort
drupadasya kule
in Drupadas Geschlecht (Lok. Sg.)
jātā
geboren (Nom. Sg.)
bhaviṣyasi
du wirst werden (Fut. 2.Sg.)
mahārathaḥ
ein großer Wagenkämpfer (Nom. Sg.)
śīghrāstraḥ
schnell in der Waffenkunst (Nom. Sg.)
citrayodhī ca
und ein kunstvoller Kämpfer (Nom. Sg.)
bhaviṣyasi
du wirst werden (Fut. 2.Sg.)
susaṃmataḥ
bewundert (Nom. Sg.)

yathoktam eva kalyāṇi sarvam etad bhaviṣyati bhaviṣyasi pumān paścāt kasmāc cit kālaparyayāt

Wie gesagt, Holde, werde sich all dies erfüllen; danach, nach einiger Zeit, werde sie zum Mann werden.

Wort für Wort
yathā uktam eva
wie eben gesagt (Adv.)
kalyāṇi
o Holde (Vok. Sg.)
sarvam etat
all dies (Nom. Sg.)
bhaviṣyati
es wird sich erfüllen (Fut. 3.Sg.)
bhaviṣyasi pumān
du wirst zum Mann werden (Fut. 2.Sg.)
paścāt
danach (Adv.)
kasmāt cit kālaparyayāt
nach einiger Zeit (Abl. Sg.)

evam uktvā mahātejāḥ kapardī vṛṣabhadhvajaḥ paśyatām eva viprāṇāṃ tatraivāntaradhīyata

Nachdem er so gesprochen hatte, sei der glanzvolle, mit geflochtenem Haar geschmückte Träger des Stierbanners vor den Augen der Brahmanen eben dort verschwunden.

Wort für Wort
evam uktvā
nachdem er so gesprochen hatte (Absolutiv)
mahātejāḥ
glanzvoll (Nom. Sg.)
kapardī
mit geflochtenem Haar geschmückt (Nom. Sg.)
vṛṣabhadhvajaḥ
der Träger des Stierbanners (Nom. Sg.)
paśyatām eva viprāṇām
vor den Augen der Brahmanen (Gen. Pl.)
tatra eva
eben dort (Adv.)
antaradhīyata
er verschwand (Impf. Med. 3.Sg.)

tataḥ sā paśyatāṃ teṣāṃ maharṣīṇām aninditā samāhṛtya vanāt tasmāt kāṣṭhāni varavarṇinī

Dann habe sie, die Untadelige, die Schönfarbige, vor den Augen jener großen Weisen, aus jenem Wald Holzscheite zusammengetragen.

Wort für Wort
tataḥ
dann (Adv.)
sā
sie (Nom. Sg.)
paśyatām teṣām maharṣīṇām
vor den Augen jener großen Weisen (Gen. Pl.)
aninditā
die Untadelige (Nom. Sg.)
samāhṛtya
nachdem sie zusammengetragen hatte (Absolutiv)
vanāt tasmāt
aus jenem Wald (Abl. Sg.)
kāṣṭhāni
Holzscheite (Akk. Pl.)
varavarṇinī
die Schönfarbige (Nom. Sg.)

citāṃ kṛtvā sumahatīṃ pradāya ca hutāśanam pradīpte 'gnau mahārāja roṣadīptena cetasā

Nachdem sie einen gewaltigen Scheiterhaufen errichtet und Feuer gelegt hatte, habe sie, o Großkönig, mit von Zorn entflammtem Sinn, als das Feuer loderte,

Wort für Wort
citām kṛtvā
nachdem sie einen Scheiterhaufen errichtet hatte (Absolutiv)
sumahatīm
gewaltig (Akk. Sg.)
pradāya ca hutāśanam
und Feuer gelegt hatte (Absolutiv)
pradīpte agnau
als das Feuer loderte (Lok. abs.)
mahārāja
o Großkönig (Vok. Sg.)
roṣadīptena cetasā
mit von Zorn entflammtem Sinn (Instr. Sg.)

uktvā bhīṣmavadhāyeti praviveśa hutāśanam jyeṣṭhā kāśisutā rājan yamunām abhito nadīm

gesagt: für Bhīṣmas Tötung - und sei in das Feuer eingegangen, die älteste Kāśi-Tochter, o König, unweit des Flusses Yamunā.“

Wort für Wort
uktvā
nachdem sie gesagt hatte (Absolutiv)
bhīṣmavadhāya iti
für Bhīṣmas Tötung, so (Dat. Sg.)
praviveśa
sie ging hinein (Perf. 3.Sg.)
hutāśanam
in das Feuer (Akk. Sg.)
jyeṣṭhā kāśisutā
die älteste Kāśi-Tochter (Nom. Sg.)
rājan
o König (Vok. Sg.)
yamunām abhitaḥ nadīm
unweit des Flusses Yamunā (Adv. + Akk.)

Dieses Kapitel in der Leseansicht