Quellen der Menschheit

Mahābhārata · Udyogaparva

Kapitel 178: Rāmabhīṣmasaṃvādaḥ Die Begegnung von Bhīṣma und Rāma; Bhīṣmas Herausforderung

Bhīṣma erzählt weiter: Er selbst zieht Rāma entgegen, der ihm die Rücknahme Ambās aufträgt. Bhīṣma weigert sich standhaft mit Verweis auf sein Kṣatriya-Gelübde, woraufhin Rāma ihm mit dem Tod droht. Nach vergeblichem Bitten stellt Bhīṣma die Machtfrage: Rāma sei zwar sein einstiger Waffenlehrer, doch da er sich als Kämpfer verhalte, dürfe man ihn im Kampf bekämpfen, ohne sich der Brahmanentötung schuldig zu machen; als Kṣatriya werde er daher gegen ihn kämpfen. Beide vereinbaren ein Duell auf dem Kurukṣetra; Bhīṣma schließt mit einer trotzigen Herausforderung, seinen Lehrer den eigenen, bislang unbesiegten Hochmut zu nehmen. (Die gesamte Rede - einschließlich der von Bhīṣma selbst zitierten eigenen einstigen Herausforderungsworte an Rāma - bleibt, als Teil seiner eigenen, seit Kap.170 offenen Erzählung, indirekt wiedergegeben.)

bhīṣma uvāca tatas tṛtīye divase same deśe vyavasthitaḥ preṣayām āsa me rājan prāpto 'smīti mahāvrataḥ

Am dritten Tag darauf, an einem ebenen Ort weilend, ließ er, der Mann von großem Gelübde, mir, o König, ausrichten, er sei angekommen.

Wort für Wort
bhīṣmaḥ uvāca
Bhīṣma sprach (Perf.)
tataḥ
dann (Adv.)
tṛtīye divase
am dritten Tag (Lok. Sg.)
same deśe
an ebenem Ort (Lok. Sg.)
vyavasthitaḥ
weilend (PPP Nom.)
preṣayām āsa
er ließ ausrichten (Perf. periphr. 3.Sg.)
me
mir (Dat. Sg.)
rājan
o König (Vok. Sg.)
prāptaḥ asmi
ich bin angekommen (PPP + bin, Zitat)
iti
so (Zitatpartikel)
mahāvrataḥ
der Mann von großem Gelübde (Nom. Sg.)

tam āgatam ahaṃ śrutvā viṣayāntaṃ mahābalam abhyagacchaṃ javenāśu prītyā tejonidhiṃ prabhum

Als er hörte, dass er, der Mächtige, an der Grenze des Reiches angekommen sei, eilte er rasch und voller Freude zu dem Gebieter, dem Hort des Glanzes.

Wort für Wort
tam
ihn (Akk. Sg.)
āgatam
angekommen (PPP Akk.)
aham
ich (Nom. Sg.)
śrutvā
nachdem gehört (Absolutiv)
viṣayāntam
an der Grenze des Reiches (Akk. Sg.)
mahābalam
den Mächtigen (Akk. Sg.)
abhyagaccham
ich ging hin (Impf. 1.Sg.)
javena āśu
rasch mit Eile (Instr. Sg.)
prītyā
mit Freude (Instr. Sg.)
tejonidhim
den Hort des Glanzes (Akk. Sg.)
prabhum
den Gebieter (Akk. Sg.)

gāṃ puraskṛtya rājendra brāhmaṇaiḥ parivāritaḥ ṛtvigbhir devakalpaiś ca tathaiva ca purohitaiḥ

Eine Kuh als Ehrengabe vorausschickend, o Herr der Könige, umgeben von Brahmanen, von gottgleichen Opferpriestern und ebenso von Hauspriestern, näherte er sich ihm.

Wort für Wort
gām
eine Kuh (Akk. Sg.)
puraskṛtya
nachdem vorausgeschickt (Absolutiv)
rājendra
Herr der Könige (Vok. Sg.)
brāhmaṇaiḥ
von Brahmanen (Instr. Pl.)
parivāritaḥ
umgeben (PPP Nom.)
ṛtvigbhiḥ
von Opferpriestern (Instr. Pl.)
devakalpaiḥ
gottgleichen (Instr. Pl.)
ca
und (Konj.)
tathaiva ca
und ebenso (Adv.)
purohitaiḥ
von Hauspriestern (Instr. Pl.)

sa mām abhigataṃ dṛṣṭvā jāmadagnyaḥ pratāpavān pratijagrāha tāṃ pūjāṃ vacanaṃ cedam abravīt

Als er, der glanzvolle Sohn des Jamadagni, ihn herankommen sah, nahm er jene Ehrengabe an und sprach folgendes Wort.

Wort für Wort
saḥ
er (Nom. Sg.)
mām
mich (Akk. Sg.)
abhigatam
herangekommen (PPP Akk.)
dṛṣṭvā
nachdem gesehen (Absolutiv)
jāmadagnyaḥ
der Sohn des Jamadagni (Nom. Sg.)
pratāpavān
glanzvoll (Nom. Sg.)
pratijagrāha
er nahm an (Perf. 3.Sg.)
tām pūjām
jene Ehrengabe (Akk. Sg.)
vacanam
Wort (Akk. Sg. n.)
ca idam
und dieses (Akk. Sg. n.)
abravīt
er sprach (Impf. 3.Sg.)

bhīṣma kāṃ buddhim āsthāya kāśirājasutā tvayā akāmeyam ihānītā punaś caiva visarjitā

Er fragte Bhīṣma, mit welcher Absicht er die unwillige Tochter des Königs von Kāśi hierher gebracht und dann wieder verstoßen habe.

Wort für Wort
bhīṣma
o Bhīṣma (Vok. Sg.)
kām buddhim
mit welcher Absicht (Akk. Sg.)
āsthāya
nachdem gefasst (Absolutiv)
kāśirājasutā
die Tochter des Königs von Kāśi (Nom. Sg.)
tvayā
von dir (Instr. Sg.)
akāmā
die Unwillige (Nom. Sg. f.)
iha
hierher (Adv.)
ānītā
gebracht (PPP Nom.)
punaḥ
wieder (Adv.)
ca eva
und auch (Konj.)
visarjitā
verstoßen (PPP Nom.)

vibhraṃśitā tvayā hīyaṃ dharmāvāpteḥ parāvarāt parāmṛṣṭāṃ tvayā hīmāṃ ko hi gantum ihārhati

Sie sei durch ihn gestürzt worden, um jede Möglichkeit rechtschaffenen Erwerbs gebracht, sowohl höheren als auch niederen Ranges; denn wer wäre bereit, sie, von ihm berührt, zur Frau zu nehmen?

Wort für Wort
vibhraṃśitā
gestürzt (PPP Nom.)
tvayā
von dir (Instr. Sg.)
hi
denn (Partikel)
iyam
diese (Nom. Sg.)
dharmāvāpteḥ
von der Erlangung des Rechts (Abl. Sg.)
parāvarāt
vom höheren wie niederen (Abl. Sg.)
parāmṛṣṭām
berührte (Akk. Sg. f.)
tvayā
von dir (Instr. Sg.)
hi
denn (Partikel)
imām
diese (Akk. Sg. f.)
kaḥ
wer (Nom. Sg.)
gantum
sich zu nähern (Inf.)
iha
hier (Adv.)
arhati
er wäre bereit (Präs. 3.Sg.)

pratyākhyātā hi śālvena tvayā nīteti bhārata tasmād imāṃ manniyogāt pratigṛhṇīṣva bhārata

Denn sie sei von Śālva zurückgewiesen worden mit den Worten, sie sei von ihm entführt worden, Bhārata; deshalb solle er sie auf sein Geheiß hin annehmen.

Wort für Wort
pratyākhyātā
zurückgewiesen (PPP Nom.)
hi
denn (Partikel)
śālvena
von Śālva (Instr. Sg.)
tvayā
von dir (Instr. Sg.)
nītā
entführt (PPP Nom.)
iti
so (Zitatpartikel)
bhārata
o Bhārata (Vok. Sg.)
tasmāt
deshalb (Adv.)
imām
diese (Akk. Sg. f.)
manniyogāt
auf mein Geheiß (Abl. Sg.)
pratigṛhṇīṣva
nimm an! (Imp. Med. 2.Sg.)
bhārata
o Bhārata (Vok. Sg.)

svadharmaṃ puruṣavyāghra rājaputrī labhatv iyam na yuktam avamāno 'yaṃ kartuṃ rājñā tvayānagha

Diese Königstochter solle ihre eigentliche Bestimmung erlangen, Tiger unter den Männern; es zieme sich nicht für einen König wie ihn, Schuldloser, diese Schmach zu verursachen.

Wort für Wort
svadharmam
ihre eigene Bestimmung (Akk. Sg.)
puruṣavyāghra
Tiger unter den Männern (Vok. Sg.)
rājaputrī
Königstochter (Nom. Sg.)
labhatu
sie möge erlangen (Imp. 3.Sg.)
iyam
diese (Nom. Sg.)
na yuktam
nicht angemessen (Nom. Sg. n.)
avamānaḥ
Schmach (Nom. Sg.)
ayam
dies (Nom. Sg.)
kartum
zu tun (Inf.)
rājñā
als König (Instr. Sg.)
tvayā
von dir (Instr. Sg.)
anagha
Schuldloser (Vok. Sg.)

tatas taṃ nātimanasaṃ samudīkṣyāham abruvam nāham enāṃ punar dadyāṃ bhrātre brahman kathaṃ cana

Da ich sah, dass sein Sinn nicht ganz gefasst war, erwiderte ich ihm, ich werde sie unter keinen Umständen wieder meinem Bruder geben, Brahmane.

Wort für Wort
tataḥ
dann (Adv.)
tam
ihn (Akk. Sg.)
na atimanasam
dessen Sinn nicht ganz gefasst (Akk. Sg.)
samudīkṣya
nachdem betrachtet (Absolutiv)
aham
ich (Nom. Sg.)
abruvam
ich sagte (Impf. 1.Sg.)
na
nicht (Negationspartikel)
aham
ich (Nom. Sg.)
enām
sie (Akk. Sg. f.)
punar
wieder (Adv.)
dadyām
ich möge geben (Opt. 1.Sg.)
bhrātre
dem Bruder (Dat. Sg.)
brahman
Brahmane (Vok. Sg.)
kathaṃ cana
unter keinen Umständen (Adv.)

śālvasyāham iti prāha purā mām iha bhārgava mayā caivābhyanujñātā gatā saubhapuraṃ prati

Sie habe ihm zuvor hier gesagt, sie gehöre zu Śālva, Bhārgava; und mit meiner Erlaubnis sei sie zur Stadt Saubha gegangen.

Wort für Wort
śālvasya
zu Śālva gehörig (Gen. Sg.)
aham
ich (Nom. Sg.)
iti
so (Zitatpartikel)
prāha
sie sagte (Perf. 3.Sg.)
purā
zuvor (Adv.)
mām
mir (Akk. Sg.)
iha
hier (Adv.)
bhārgava
Bhārgava (Vok. Sg.)
mayā
von mir (Instr. Sg.)
ca eva
und auch (Konj.)
abhyanujñātā
erlaubt (PPP Nom.)
gatā
gegangen (PPP Nom.)
saubhapuram prati
zur Stadt Saubha hin (Akk. Sg.)

na bhayān nāpy anukrośān na lobhān nārthakāmyayā kṣatradharmam ahaṃ jahyām iti me vratam āhitam

Weder aus Furcht noch aus Mitleid, weder aus Gier noch aus Verlangen nach Gewinn werde ich die Pflicht eines Kṣatriya aufgeben - dies sei mein festes Gelübde.

Wort für Wort
na bhayāt
nicht aus Furcht (Abl. Sg.)
na api
auch nicht (Konj.)
anukrośāt
aus Mitleid (Abl. Sg.)
na lobhāt
nicht aus Gier (Abl. Sg.)
na arthakāmyayā
nicht aus Verlangen nach Gewinn (Instr. Sg.)
kṣatradharmam
die Pflicht des Kṣatriya (Akk. Sg.)
aham
ich (Nom. Sg.)
jahyām
ich möge aufgeben (Opt. 1.Sg.)
iti
so (Zitatpartikel)
me
mein (Gen. Sg.)
vratam
Gelübde (Nom. Sg. n.)
āhitam
festgesetzt (PPP Nom.)

atha mām abravīd rāmaḥ krodhaparyākulekṣaṇaḥ na kariṣyasi ced etad vākyaṃ me kurupuṃgava

Da habe Rāma, die Augen von Zorn umwölkt, mir gesagt, wenn ich dieses sein Wort nicht befolge, Stier der Kurus,

Wort für Wort
atha
da (Adv.)
mām
mir (Akk. Sg.)
abravīt
er sagte (Impf. 3.Sg.)
rāmaḥ
Rāma (Nom. Sg.)
krodhaparyākulekṣaṇaḥ
die Augen von Zorn umwölkt (Nom. Sg.)
na
nicht (Negationspartikel)
kariṣyasi
du wirst tun (Fut. 2.Sg.)
cet
wenn (Konj.)
etat vākyam
dieses Wort (Akk. Sg. n.)
me
mein (Gen. Sg.)
kurupuṃgava
Stier der Kurus (Vok. Sg.)

haniṣyāmi sahāmātyaṃ tvām adyeti punaḥ punaḥ saṃrambhād abravīd rāmaḥ krodhaparyākulekṣaṇaḥ

werde er mich heute samt meinen Ratgebern töten - dies habe Rāma, die Augen von Zorn umwölkt, in seiner Erregung immer wieder gesagt.

Wort für Wort
haniṣyāmi
ich werde töten (Fut. 1.Sg., Zitat)
sahāmātyam
samt den Ratgebern (Akk. Sg.)
tvām
dich (Akk. Sg.)
adya
heute (Adv.)
iti
so (Zitatpartikel)
punaḥ punaḥ
immer wieder (Adv.)
saṃrambhāt
in Erregung (Abl. Sg.)
abravīt
er sagte (Impf. 3.Sg.)
rāmaḥ
Rāma (Nom. Sg.)
krodhaparyākulekṣaṇaḥ
die Augen von Zorn umwölkt (Nom. Sg.)

tam ahaṃ gīrbhir iṣṭābhiḥ punaḥ punar ariṃdamam ayācaṃ bhṛguśārdūlaṃ na caiva praśaśāma saḥ

Ich habe ihn, den Feindebezwinger, den Tiger der Bhṛgus, immer wieder mit freundlichen Worten gebeten, doch er habe sich nicht beruhigt.

Wort für Wort
tam
ihn (Akk. Sg.)
aham
ich (Nom. Sg.)
gīrbhiḥ
mit Worten (Instr. Pl.)
iṣṭābhiḥ
freundlichen (Instr. Pl.)
punaḥ punar
immer wieder (Adv.)
ariṃdamam
den Feindebezwinger (Akk. Sg.)
ayācam
ich bat (Impf. 1.Sg.)
bhṛguśārdūlam
den Tiger der Bhṛgus (Akk. Sg.)
na ca eva
und doch nicht (Konj.)
praśaśāma
er beruhigte sich (Perf. 3.Sg.)
saḥ
er (Nom. Sg.)

tam ahaṃ praṇamya śirasā bhūyo brāhmaṇasattamam abruvaṃ kāraṇaṃ kiṃ tad yat tvaṃ yoddhum ihecchasi

Ich habe mich vor ihm, dem besten der Brahmanen, noch einmal mit dem Haupt verneigt und gefragt, was der Grund sei, weshalb er hier kämpfen wolle.

Wort für Wort
tam
ihn (Akk. Sg.)
aham
ich (Nom. Sg.)
praṇamya
nachdem verneigt (Absolutiv)
śirasā
mit dem Haupt (Instr. Sg.)
bhūyaḥ
wieder (Adv.)
brāhmaṇasattamam
den besten der Brahmanen (Akk. Sg.)
abruvam
ich sagte (Impf. 1.Sg.)
kāraṇam
Grund (Nom. Sg. n.)
kim
was (Nom. Sg. n.)
tat
das (Nom. Sg. n.)
yat
dass (Konj.)
tvam
du (Nom. Sg.)
yoddhum
zu kämpfen (Inf.)
iha
hier (Adv.)
icchasi
du wünschst (Präs. 2.Sg.)

iṣvastraṃ mama bālasya bhavataiva caturvidham upadiṣṭaṃ mahābāho śiṣyo 'smi tava bhārgava

Ihm sei doch als Knabe die vierfache Waffenkunst von ihm selbst gelehrt worden, Starkarmiger; er sei sein Schüler, Bhārgava.

Wort für Wort
iṣvastram
die Waffenkunst (Nom. Sg. n.)
mama bālasya
mir als Knaben (Gen. Sg.)
bhavatā
von ihm selbst (Instr. Sg.)
eva
gerade (Partikel)
caturvidham
die vierfache (Nom. Sg. n.)
upadiṣṭam
gelehrt (PPP Nom.)
mahābāho
Starkarmiger (Vok. Sg.)
śiṣyaḥ asmi
ich bin Schüler (Nom. + bin)
tava
dein (Gen. Sg.)
bhārgava
Bhārgava (Vok. Sg.)

tato mām abravīd rāmaḥ krodhasaṃraktalocanaḥ jānīṣe māṃ guruṃ bhīṣma na cemāṃ pratigṛhṇase sutāṃ kāśyasya kauravya matpriyārthaṃ mahīpate

Da habe Rāma, die Augen rot vor Zorn, mir gesagt, ich wisse ihn als meinen Lehrer und nähme dennoch diese Tochter des Königs von Kāśi nicht an, ihm zuliebe, Kaurava, Herr der Erde.

Wort für Wort
tataḥ
dann (Adv.)
mām
mir (Akk. Sg.)
abravīt
er sagte (Impf. 3.Sg.)
rāmaḥ
Rāma (Nom. Sg.)
krodhasaṃraktalocanaḥ
die Augen rot vor Zorn (Nom. Sg.)
jānīṣe
du weißt (Präs. Med. 2.Sg.)
mām
mich (Akk. Sg.)
gurum
als Lehrer (Akk. Sg.)
bhīṣma
o Bhīṣma (Vok. Sg.)
na
nicht (Negationspartikel)
ca
und (Konj.)
imām
diese (Akk. Sg. f.)
pratigṛhṇase
du nimmst an (Präs. Med. 2.Sg.)
sutām
Tochter (Akk. Sg.)
kāśyasya
des Königs von Kāśi (Gen. Sg.)
kauravya
Kaurava (Vok. Sg.)
matpriyārtham
mir zuliebe (Adv.)
mahīpate
Herr der Erde (Vok. Sg.)

na hi te vidyate śāntir anyathā kurunandana gṛhāṇemāṃ mahābāho rakṣasva kulam ātmanaḥ tvayā vibhraṃśitā hīyaṃ bhartāraṃ nābhigacchati

Anders gebe es für mich keinen Frieden, Sohn der Kurus; ich solle sie nehmen, Starkarmiger, und mein eigenes Geschlecht bewahren; denn durch mich gestürzt, finde sie keinen Gatten.

Wort für Wort
na hi
denn nicht (Partikel)
te
für dich (Gen. Sg.)
vidyate
es gibt (Präs. 3.Sg. Pass.)
śāntiḥ
Frieden (Nom. Sg.)
anyathā
anders (Adv.)
kurunandana
Sohn der Kurus (Vok. Sg.)
gṛhāṇa
nimm! (Imp. 2.Sg.)
imām
diese (Akk. Sg. f.)
mahābāho
Starkarmiger (Vok. Sg.)
rakṣasva
bewahre! (Imp. Med. 2.Sg.)
kulam
Geschlecht (Akk. Sg. n.)
ātmanaḥ
dein eigenes (Gen. Sg.)
tvayā
von dir (Instr. Sg.)
vibhraṃśitā
gestürzt (PPP Nom.)
hi
denn (Partikel)
iyam
diese (Nom. Sg.)
bhartāram
Gatten (Akk. Sg.)
na abhigacchati
sie findet nicht (Präs. 3.Sg.)

tathā bruvantaṃ tam ahaṃ rāmaṃ parapuraṃjayam naitad evaṃ punar bhāvi brahmarṣe kiṃ śrameṇa te

Ihm, Rāma, dem Bezwinger feindlicher Städte, der so sprach, habe ich erwidert, dies werde nie wieder geschehen, Brahmanenweiser; wozu diene seine Mühe?

Wort für Wort
tathā
so (Adv.)
bruvantam
sprechend (Part. Präs. Akk.)
tam
ihn (Akk. Sg.)
aham
ich (Nom. Sg.)
rāmam
Rāma (Akk. Sg.)
parapuraṃjayam
den Bezwinger feindlicher Städte (Akk. Sg.)
na
nicht (Negationspartikel)
etat
dies (Nom. Sg. n.)
evam
so (Adv.)
punar
wieder (Adv.)
bhāvi
wird geschehen (Fut. Part. Nom.)
brahmarṣe
Brahmanenweiser (Vok. Sg.)
kim
was (Nom. Sg. n.)
śrameṇa
mit der Mühe (Instr. Sg.)
te
deine (Gen. Sg.)

gurutvaṃ tvayi saṃprekṣya jāmadagnya purātanam prasādaye tvāṃ bhagavaṃs tyaktaiṣā hi purā mayā

In Anbetracht seiner früheren Lehrerschaft, Sohn des Jamadagni, bitte ich um seine Gnade, Heiliger; denn sie sei von mir ja schon zuvor verstoßen worden.

Wort für Wort
gurutvam
Lehrerschaft (Akk. Sg. n.)
tvayi
in dir (Lok. Sg.)
saṃprekṣya
nachdem betrachtet (Absolutiv)
jāmadagnya
Sohn des Jamadagni (Vok. Sg.)
purātanam
frühere (Akk. Sg. n.)
prasādaye
ich bitte um Gnade (Präs. 1.Sg.)
tvām
dich (Akk. Sg.)
bhagavan
Heiliger (Vok. Sg.)
tyaktā
verstoßen (PPP Nom.)
eṣā
diese (Nom. Sg.)
hi
denn (Partikel)
purā
zuvor (Adv.)
mayā
von mir (Instr. Sg.)

ko jātu parabhāvāṃ hi nārīṃ vyālīm iva sthitām vāsayeta gṛhe jānan strīṇāṃ doṣān mahātyayān

Wer würde denn je eine Frau, die einem anderen gehöre, gleichsam wie eine giftige Schlange dastehend, in seinem Haus aufnehmen, da er doch die schwerwiegenden Fehler der Frauen kenne?

Wort für Wort
kaḥ
wer (Nom. Sg.)
jātu
je (Adv.)
parabhāvām
einem anderen gehörig (Akk. Sg. f.)
hi
denn (Partikel)
nārīm
Frau (Akk. Sg.)
vyālīm
giftige Schlange (Akk. Sg.)
iva
gleichsam (Partikel)
sthitām
dastehend (PPP Akk.)
vāsayeta
er würde beherbergen (Opt. Kaus. 3.Sg.)
gṛhe
im Haus (Lok. Sg.)
jānan
wissend (Part. Präs.)
strīṇām
der Frauen (Gen. Pl.)
doṣān
Fehler (Akk. Pl.)
mahātyayān
schwerwiegende (Akk. Pl.)

na bhayād vāsavasyāpi dharmaṃ jahyāṃ mahādyute prasīda mā vā yad vā te kāryaṃ tat kuru māciram

Selbst aus Furcht vor Vāsava würde ich meine Pflicht nicht aufgeben, Glanzvoller; er möge gnädig sein oder nicht - was auch immer zu tun sei, solle er ohne Verzug tun.

Wort für Wort
na bhayāt
nicht aus Furcht (Abl. Sg.)
vāsavasya
vor Vāsava/Indra (Gen. Sg.)
api
selbst (Partikel)
dharmam
Pflicht (Akk. Sg.)
jahyām
ich würde aufgeben (Opt. 1.Sg.)
mahādyute
Glanzvoller (Vok. Sg.)
prasīda
sei gnädig! (Imp. 2.Sg.)
mā vā
oder nicht (Adv.)
yat vā
was auch immer (Nom. Sg. n.)
te
dein (Gen. Sg.)
kāryam
zu tun (Nom. Sg. n.)
tat
das (Akk. Sg. n.)
kuru
tue! (Imp. 2.Sg.)
mā ciram
ohne Verzug (Adv.)

ayaṃ cāpi viśuddhātman purāṇe śrūyate vibho maruttena mahābuddhe gītaḥ śloko mahātmanā

Auch dies werde, reinen Sinnes, in der alten Überlieferung berichtet, Weiser, Erhabener - ein Vers, gesungen vom hochgesinnten Marutta:

Wort für Wort
ayam
dieser (Nom. Sg.)
ca api
auch (Konj.)
viśuddhātman
reinen Sinnes (Vok. Sg.)
purāṇe
in der alten Überlieferung (Lok. Sg.)
śrūyate
er wird gehört (Präs. Pass. 3.Sg.)
vibho
Weiser (Vok. Sg.)
maruttena
von Marutta (Instr. Sg.)
mahābuddhe
Erhabener (Vok. Sg.)
gītaḥ
gesungen (PPP Nom.)
ślokaḥ
Vers (Nom. Sg.)
mahātmanā
vom Hochgesinnten (Instr. Sg.)

guror apy avaliptasya kāryākāryam ajānataḥ utpathapratipannasya kāryaṃ bhavati śāsanam

Auch einem Lehrer, der überheblich sei, der nicht wisse, was zu tun und was zu unterlassen sei, der auf Abwege geraten sei, gebühre Zurechtweisung.

Wort für Wort
guroḥ
des Lehrers (Gen. Sg.)
api
auch/selbst (Partikel)
avaliptasya
des Überheblichen (Gen. Sg.)
kāryākāryam
was zu tun und was zu unterlassen ist (Akk. Sg. n.)
ajānataḥ
des Nichtwissenden (Gen. Sg.)
utpathapratipannasya
des auf Abwege Geratenen (Gen. Sg.)
kāryam
gebührend (Nom. Sg. n.)
bhavati
es wird (Präs. 3.Sg.)
śāsanam
Zurechtweisung (Nom. Sg. n.)

sa tvaṃ gurur iti premṇā mayā saṃmānito bhṛśam guruvṛttaṃ na jānīṣe tasmād yotsyāmy ahaṃ tvayā

Er, obwohl mein Lehrer, sei von mir aus Zuneigung überaus geehrt worden; doch er kenne das einem Lehrer geziemende Verhalten nicht - deshalb werde ich gegen ihn kämpfen.

Wort für Wort
saḥ
er (Nom. Sg.)
tvam
du (Nom. Sg.)
guruḥ
Lehrer (Nom. Sg.)
iti
als (Zitatpartikel)
premṇā
aus Zuneigung (Instr. Sg.)
mayā
von mir (Instr. Sg.)
saṃmānitaḥ
geehrt (PPP Nom.)
bhṛśam
überaus (Adv.)
guruvṛttam
das dem Lehrer geziemende Verhalten (Akk. Sg. n.)
na
nicht (Negationspartikel)
jānīṣe
du kennst (Präs. Med. 2.Sg.)
tasmāt
deshalb (Adv.)
yotsyāmi
ich werde kämpfen (Fut. 1.Sg.)
aham
ich (Nom. Sg.)
tvayā
mit dir (Instr. Sg.)

[?] Hier zitiert Bhīṣma seine eigenen, damals gesprochenen Worte der Herausforderung an seinen Lehrer Rāma. Auch diese - wie alle Rede innerhalb der seit Kap.170 offenen Ambā-Rückblende - bleibt indirekt wiedergegeben; ein neuer dritter Anführungslevel wird auch dort vermieden, wo Bhīṣma sich selbst zitiert.

guruṃ na hanyāṃ samare brāhmaṇaṃ ca viśeṣataḥ viśeṣatas tapovṛddham evaṃ kṣāntaṃ mayā tava

Einen Lehrer werde ich im Kampf nicht töten, zumal einen Brahmanen, zumal einen in Askese Ergrauten; so viel Nachsicht habe ich ihm gegenüber schon geübt.

Wort für Wort
gurum
Lehrer (Akk. Sg.)
na
nicht (Negationspartikel)
hanyām
ich möge töten (Opt. 1.Sg.)
samare
im Kampf (Lok. Sg.)
brāhmaṇam
Brahmanen (Akk. Sg.)
ca viśeṣataḥ
und zumal (Adv.)
viśeṣataḥ
zumal (Adv.)
tapovṛddham
in Askese Ergrauten (Akk. Sg.)
evam
so (Adv.)
kṣāntam
Nachsicht geübt (PPP Nom.)
mayā
von mir (Instr. Sg.)
tava
dir gegenüber (Gen. Sg.)

udyateṣum atho dṛṣṭvā brāhmaṇaṃ kṣatrabandhuvat yo hanyāt samare kruddho yudhyantam apalāyinam brahmahatyā na tasya syād iti dharmeṣu niścayaḥ

Sähe man aber einen Brahmanen sich wie ein Kṣatriya verhalten, die Waffe erhoben, und erschlüge ihn jemand im Zorn, während er kämpfend nicht fliehe, so treffe den, der ihn töte, keine Schuld des Brahmanenmordes - dies sei die feste Regel in Fragen des Dharma.

Wort für Wort
udyateṣum
mit erhobener Waffe (Akk. Sg.)
atho
aber (Adv.)
dṛṣṭvā
nachdem gesehen (Absolutiv)
brāhmaṇam
Brahmanen (Akk. Sg.)
kṣatrabandhuvat
wie ein Kṣatriya (Adv.)
yaḥ
wer (Nom. Sg.)
hanyāt
er töte (Opt. 3.Sg.)
samare
im Kampf (Lok. Sg.)
kruddhaḥ
im Zorn (Nom. Sg.)
yudhyantam
kämpfenden (Akk. Sg.)
apalāyinam
nicht fliehenden (Akk. Sg.)
brahmahatyā
Brahmanenmord (Nom. Sg. f.)
na
nicht (Negationspartikel)
tasya
dessen (Gen. Sg.)
syāt
es wäre (Opt. 3.Sg.)
iti
so (Zitatpartikel)
dharmeṣu
in Fragen des Dharma (Lok. Pl.)
niścayaḥ
feste Regel (Nom. Sg.)

kṣatriyāṇāṃ sthito dharme kṣatriyo 'smi tapodhana yo yathā vartate yasmiṃs tathā tasmin pravartayan nādharmaṃ samavāpnoti naraḥ śreyaś ca vindati

Ich stehe in der Pflicht der Kṣatriyas und bin ein Kṣatriya, Büßer; wer gegenüber einem anderen so handle, wie jener sich ihm gegenüber verhalte, begehe kein Unrecht und erlange das Heilsame.

Wort für Wort
kṣatriyāṇām
der Kṣatriyas (Gen. Pl.)
sthitaḥ
stehend (PPP Nom.)
dharme
in der Pflicht (Lok. Sg.)
kṣatriyaḥ asmi
ich bin ein Kṣatriya (Nom. + bin)
tapodhana
Büßer (Vok. Sg.)
yaḥ
wer (Nom. Sg.)
yathā
wie (Adv.)
vartate
er sich verhält (Präs. 3.Sg.)
yasmin
gegenüber wem (Lok. Sg.)
tathā
so (Adv.)
tasmin
gegenüber ihm (Lok. Sg.)
pravartayan
handelnd (Part. Präs.)
na adharmam
kein Unrecht (Akk. Sg. n.)
samavāpnoti
er erlangt (Präs. 3.Sg.)
naraḥ
Mann (Nom. Sg.)
śreyaḥ
das Heilsame (Akk. Sg. n.)
ca
und (Konj.)
vindati
er findet (Präs. 3.Sg.)

arthe vā yadi vā dharme samartho deśakālavit anarthasaṃśayāpannaḥ śreyān niḥsaṃśayena ca

Sei es in Fragen des Nutzens oder der Pflicht - der Fähige, der Ort und Zeit kenne, sei, selbst wenn er in einen zweifelhaften Nachteil gerate, durch entschlossenes Handeln zweifelsfrei im Vorteil.

Wort für Wort
arthe
in Fragen des Nutzens (Lok. Sg.)
vā
oder (Konj.)
yadi vā
oder (Konj.)
dharme
in Fragen der Pflicht (Lok. Sg.)
samarthaḥ
der Fähige (Nom. Sg.)
deśakālavit
Ort und Zeit kennend (Nom. Sg.)
anarthasaṃśayāpannaḥ
in zweifelhaften Nachteil geraten (Nom. Sg.)
śreyān
im Vorteil (Nom. Sg. Komp.)
niḥsaṃśayena
durch Entschlossenheit (Instr. Sg.)
ca
und (Konj.)

[?] Dieser sprichwortartige Vers ist knapp und in seiner genauen Aussage nicht ganz eindeutig; die Übersetzung folgt der wahrscheinlichsten Deutung, dass entschlossenes Handeln selbst bei zweifelhaftem Nutzen dem Zögern vorzuziehen sei.

yasmāt saṃśayite 'rthe 'smin yathānyāyaṃ pravartase tasmād yotsyāmi sahitas tvayā rāma mahāhave paśya me bāhuvīryaṃ ca vikramaṃ cātimānuṣam

Da er, Rāma, sich in dieser zweifelhaften Angelegenheit so verhalte, wie es ihm gemäß sei, werde ich gegen ihn in großer Schlacht kämpfen; er möge die Kraft meiner Arme und meine übermenschliche Kühnheit sehen.

Wort für Wort
yasmāt
da (Adv.)
saṃśayite
zweifelhaften (Lok. Sg.)
arthe asmin
in dieser Angelegenheit (Lok. Sg.)
yathānyāyam
wie es ihm gemäß ist (Adv.)
pravartase
du handelst (Präs. Med. 2.Sg.)
tasmāt
deshalb (Adv.)
yotsyāmi
ich werde kämpfen (Fut. 1.Sg.)
sahitaḥ
zusammen (Nom. Sg.)
tvayā
mit dir (Instr. Sg.)
rāma
o Rāma (Vok. Sg.)
mahāhave
in großer Schlacht (Lok. Sg.)
paśya
sieh! (Imp. 2.Sg.)
me
meine (Gen. Sg.)
bāhuvīryam
Armkraft (Akk. Sg. n.)
ca
und (Konj.)
vikramam
Kühnheit (Akk. Sg.)
ca
und (Konj.)
atimānuṣam
übermenschliche (Akk. Sg.)

evaṃ gate 'pi tu mayā yac chakyaṃ bhṛgunandana tat kariṣye kurukṣetre yotsye vipra tvayā saha dvaṃdve rāma yatheṣṭaṃ te sajjo bhava mahāmune

Doch selbst so werde ich tun, was mir noch möglich sei, Sohn des Bhṛgu; ich werde mit ihm auf Kurukṣetra im Zweikampf kämpfen, Brahmane, Rāma, ganz wie er wünsche; er möge sich rüsten, großer Weiser.

Wort für Wort
evam gate api
auch wenn es so steht (Lok. Absolut.)
tu
doch (Konj.)
mayā
von mir (Instr. Sg.)
yat
was (Nom. Sg. n.)
śakyam
möglich (Nom. Sg. n.)
bhṛgunandana
Sohn des Bhṛgu (Vok. Sg.)
tat
das (Akk. Sg. n.)
kariṣye
ich werde tun (Fut. 1.Sg.)
kurukṣetre
auf Kurukṣetra (Lok. Sg.)
yotsye
ich werde kämpfen (Fut. 1.Sg.)
vipra
Brahmane (Vok. Sg.)
tvayā saha
mit dir (Instr. Sg.)
dvaṃdve
im Zweikampf (Lok. Sg.)
rāma
o Rāma (Vok. Sg.)
yatheṣṭam
wie gewünscht (Adv.)
te
dein (Gen. Sg.)
sajjaḥ bhava
rüste dich! (Imp. 2.Sg.)
mahāmune
großer Weiser (Vok. Sg.)

tatra tvaṃ nihato rāma mayā śaraśatācitaḥ lapsyase nirjitāṃl lokāñ śastrapūto mahāraṇe

Dort werde er, von mir mit hundert Pfeilen bedeckt und erschlagen, Rāma, die Welten der im Kampf Gefallenen erlangen, durch Waffen geläutert, in der großen Schlacht.

Wort für Wort
tatra
dort (Adv.)
tvam
du (Nom. Sg.)
nihataḥ
erschlagen (PPP Nom.)
rāma
o Rāma (Vok. Sg.)
mayā
von mir (Instr. Sg.)
śaraśatācitaḥ
mit hundert Pfeilen bedeckt (Nom. Sg.)
lapsyase
du wirst erlangen (Fut. Med. 2.Sg.)
nirjitān
der Besiegten (Akk. Pl.)
lokān
Welten (Akk. Pl.)
śastrapūtaḥ
durch Waffen geläutert (Nom. Sg.)
mahāraṇe
in der großen Schlacht (Lok. Sg.)

sa gaccha vinivartasva kurukṣetraṃ raṇapriya tatraiṣyāmi mahābāho yuddhāya tvāṃ tapodhana

So möge er nun umkehren zum Kurukṣetra, Kampfesfreudiger; dorthin werde ich zu ihm zum Kampfe kommen, Starkarmiger, Büßer.

Wort für Wort
sa
so (Adv.)
gaccha
geh! (Imp. 2.Sg.)
vinivartasva
kehre um! (Imp. Med. 2.Sg.)
kurukṣetram
zum Kurukṣetra (Akk. Sg.)
raṇapriya
Kampfesfreudiger (Vok. Sg.)
tatra
dorthin (Adv.)
eṣyāmi
ich werde kommen (Fut. 1.Sg.)
mahābāho
Starkarmiger (Vok. Sg.)
yuddhāya
zum Kampf (Dat. Sg.)
tvām
zu dir (Akk. Sg.)
tapodhana
Büßer (Vok. Sg.)

api yatra tvayā rāma kṛtaṃ śaucaṃ purā pituḥ tatrāham api hatvā tvāṃ śaucaṃ kartāsmi bhārgava

Auch dort, wo er, Rāma, einst für seinen Vater das Reinigungsritual vollzogen habe, werde ich selbst, nachdem ich ihn erschlagen, das Reinigungsritual vollziehen, Bhārgava.

Wort für Wort
api
auch (Partikel)
yatra
wo (Adv.)
tvayā
von dir (Instr. Sg.)
rāma
o Rāma (Vok. Sg.)
kṛtam
vollzogen (PPP Nom.)
śaucam
Reinigungsritual (Nom. Sg. n.)
purā
einst (Adv.)
pituḥ
für den Vater (Gen. Sg.)
tatra
dort (Adv.)
aham
ich (Nom. Sg.)
api
auch (Partikel)
hatvā
nachdem getötet (Absolutiv)
tvām
dich (Akk. Sg.)
śaucam
Reinigungsritual (Akk. Sg. n.)
kartāsmi
ich werde vollziehen (Fut. periphr. 1.Sg.)
bhārgava
Bhārgava (Vok. Sg.)

tatra gacchasva rāma tvaṃ tvaritaṃ yuddhadurmada vyapaneṣyāmi te darpaṃ paurāṇaṃ brāhmaṇabruva

Er möge eilends dorthin gehen, Rāma, der er vom Kampf berauscht sei; ich werde seinen alten Hochmut vertreiben, vermeintlicher Brahmane.

Wort für Wort
tatra
dorthin (Adv.)
gacchasva
geh! (Imp. Med. 2.Sg.)
rāma
o Rāma (Vok. Sg.)
tvam
du (Nom. Sg.)
tvaritam
eilends (Adv.)
yuddhadurmada
vom Kampf Berauschter (Vok. Sg.)
vyapaneṣyāmi
ich werde vertreiben (Fut. 1.Sg.)
te
deinen (Gen. Sg.)
darpam
Hochmut (Akk. Sg.)
paurāṇam
alten (Akk. Sg.)
brāhmaṇabruva
vermeintlicher Brahmane (Vok. Sg.)

yac cāpi katthase rāma bahuśaḥ pariṣatsu vai nirjitāḥ kṣatriyā loke mayaikeneti tac chṛṇu

Und auch das, womit er, Rāma, sich oft in den Versammlungen rühme - dass die Kṣatriyas in der Welt von ihm allein besiegt worden seien -, dazu möge er dies hören:

Wort für Wort
yat ca api
und auch das (Akk. Sg. n.)
katthase
du rühmst dich (Präs. Med. 2.Sg.)
rāma
o Rāma (Vok. Sg.)
bahuśaḥ
oft (Adv.)
pariṣatsu
in Versammlungen (Lok. Pl.)
vai
fürwahr (Partikel)
nirjitāḥ
besiegt (PPP Nom. Pl.)
kṣatriyāḥ
die Kṣatriyas (Nom. Pl.)
loke
in der Welt (Lok. Sg.)
mayā ekena
von mir allein (Instr. Sg.)
iti
so (Zitatpartikel)
tat
das (Akk. Sg. n.)
śṛṇu
höre! (Imp. 2.Sg.)

na tadā jāyate bhīṣmo madvidhaḥ kṣatriyo 'pi vā yas te yuddhamayaṃ darpaṃ kāmaṃ ca vyapanāśayet

Damals sei eben noch kein Bhīṣma geboren gewesen, noch ein Kṣatriya seinesgleichen, der seinen aus dem Kampf erwachsenen Hochmut und sein Verlangen hätte zunichtemachen können.

Wort für Wort
na
nicht (Negationspartikel)
tadā
damals (Adv.)
jāyate
er wird geboren (Präs. 3.Sg.)
bhīṣmaḥ
Bhīṣma (Nom. Sg.)
madvidhaḥ
meinesgleichen (Nom. Sg.)
kṣatriyaḥ
Kṣatriya (Nom. Sg.)
api vā
oder auch (Konj.)
yaḥ
der (Nom. Sg.)
te
deinen (Gen. Sg.)
yuddhamayam
aus dem Kampf erwachsenen (Akk. Sg.)
darpam
Hochmut (Akk. Sg.)
kāmam
Verlangen (Akk. Sg.)
ca
und (Konj.)
vyapanāśayet
er könnte zunichtemachen (Opt. Kaus. 3.Sg.)

so 'haṃ jāto mahābāho bhīṣmaḥ parapuraṃjayaḥ vyapaneṣyāmi te darpaṃ yuddhe rāma na saṃśayaḥ

Nun aber sei jener Bhīṣma, der Bezwinger feindlicher Städte, geboren, Starkarmiger; er werde seinen Hochmut im Kampf zunichtemachen, Rāma - daran sei kein Zweifel.

Wort für Wort
saḥ aham
jener ich (Nom. Sg.)
jātaḥ
geboren (PPP Nom.)
mahābāho
Starkarmiger (Vok. Sg.)
bhīṣmaḥ
Bhīṣma (Nom. Sg.)
parapuraṃjayaḥ
Bezwinger feindlicher Städte (Nom. Sg.)
vyapaneṣyāmi
ich werde zunichtemachen (Fut. 1.Sg.)
te
deinen (Gen. Sg.)
darpam
Hochmut (Akk. Sg.)
yuddhe
im Kampf (Lok. Sg.)
rāma
o Rāma (Vok. Sg.)
na saṃśayaḥ
kein Zweifel (Nom. Sg.)

Dieses Kapitel in der Leseansicht