Quellen der Menschheit

Mahābhārata · Ādiparva

Kapitel 72: Kacopākhyānam (2) Die Erzählung von Kaca und Devayānī (2): Werbung und Fluch

Devayānī wirbt um Kaca; dieser weist sie als seine dharmagemäße Schwester (Tochter seines Lehrers) zurück, da sie beide gleichsam aus Śukras Leib 'geboren' wurden. Im Streit verflucht Devayānī sein Wissen als unwirksam für ihn selbst, Kaca verflucht im Gegenzug, dass kein Weisensohn sie je zur Frau nehmen werde - die Vorgeschichte zu Devayānīs späterer Ehe mit dem Kṣatriya Yayāti. Kaca kehrt zu den Göttern zurück und wird als Retter gefeiert.

vaiśaṃpāyana uvāca samāvṛttavrataṃ taṃ tu visṛṣṭaṃ guruṇā tadā prasthitaṃ tridaśāvāsaṃ devayāny abravīd idam

Vaiśaṃpāyana sprach: »Ihm, der sein Gelübde vollendet hatte, vom Lehrer entlassen, der sich nun zur Wohnstatt der Dreißig Götter aufmachte, sprach Devayānī dies:

Wort für Wort
vaiśaṃpāyana uvāca samāvṛttavrataṃ taṃ tu visṛṣṭaṃ guruṇā tadā prasthitaṃ tridaśāvāsaṃ devayāny abravīd idam
Vaiśaṃpāyana sprach: »Ihm, der sein Gelübde vollendet hatte, vom Lehrer entlassen, der sich nun zur Wohnstatt der Dreißig Götter aufmachte, sprach Devayānī dies:

ṛṣer aṅgirasaḥ pautra vṛttenābhijanena ca bhrājase vidyayā caiva tapasā ca damena ca

›Enkel des Weisen Aṅgiras, durch Wandel und Geburt sowohl erstrahlst du, wie auch durch Wissen, durch Askese und durch Selbstbeherrschung.

Wort für Wort
ṛṣer aṅgirasaḥ pautra vṛttenābhijanena ca bhrājase vidyayā caiva tapasā ca damena ca
›Enkel des Weisen Aṅgiras, durch Wandel und Geburt sowohl erstrahlst du, wie auch durch Wissen, durch Askese und durch Selbstbeherrschung.

ṛṣir yathāṅgirā mānyaḥ pitur mama mahāyaśāḥ tathā mānyaś ca pūjyaś ca bhūyo mama bṛhaspatiḥ

Wie der Weise Aṅgiras, der Hochberühmte, meinem Vater verehrungswürdig ist, so ist mir auch Bṛhaspati verehrungswürdig und ehrwürdig.

Wort für Wort
ṛṣir yathāṅgirā mānyaḥ pitur mama mahāyaśāḥ tathā mānyaś ca pūjyaś ca bhūyo mama bṛhaspatiḥ
Wie der Weise Aṅgiras, der Hochberühmte, meinem Vater verehrungswürdig ist, so ist mir auch Bṛhaspati verehrungswürdig und ehrwürdig.

evaṃ jñātvā vijānīhi yad bravīmi tapodhana vratasthe niyamopete yathā vartāmy ahaṃ tvayi

So sollst du wissen, o Askesereicher, was ich sage: wie ich mich dir gegenüber verhalte, während du im Gelübde und in den Regeln standest -

Wort für Wort
evaṃ jñātvā vijānīhi yad bravīmi tapodhana vratasthe niyamopete yathā vartāmy ahaṃ tvayi
So sollst du wissen, o Askesereicher, was ich sage: wie ich mich dir gegenüber verhalte, während du im Gelübde und in den Regeln standest -

sa samāvṛttavidyo māṃ bhaktāṃ bhajitum arhasi gṛhāṇa pāṇiṃ vidhivan mama mantrapuraskṛtam

du, dessen Wissen nun vollendet ist, sollst mich, die dir Zugetane, lieben; nimm meine Hand, wie vorgeschrieben, mit Mantras voran.‹

Wort für Wort
sa samāvṛttavidyo māṃ bhaktāṃ bhajitum arhasi gṛhāṇa pāṇiṃ vidhivan mama mantrapuraskṛtam
du, dessen Wissen nun vollendet ist, sollst mich, die dir Zugetane, lieben; nimm meine Hand, wie vorgeschrieben, mit Mantras voran.‹

kaca uvāca pūjyo mānyaś ca bhagavān yathā tava pitā mama tathā tvam anavadyāṅgi pūjanīyatarā mama

Kaca sprach: ›Verehrungswürdig und ehrenwert wie dein Vater, der Erhabene, mir ist, so bist du, du Makellose, für mich noch mehr verehrungswürdig.

Wort für Wort
kaca uvāca pūjyo mānyaś ca bhagavān yathā tava pitā mama tathā tvam anavadyāṅgi pūjanīyatarā mama
Kaca sprach: ›Verehrungswürdig und ehrenwert wie dein Vater, der Erhabene, mir ist, so bist du, du Makellose, für mich noch mehr verehrungswürdig.

ātmaprāṇaiḥ priyatamā bhārgavasya mahātmanaḥ tvaṃ bhadre dharmataḥ pūjyā guruputrī sadā mama

Mit dem eigenen Leben liebste Tochter des hochgesinnten Bhārgava (Śukra) - du, Holde, bist mir nach dem Dharma stets verehrungswürdig, die Tochter des Lehrers.

Wort für Wort
ātmaprāṇaiḥ priyatamā bhārgavasya mahātmanaḥ tvaṃ bhadre dharmataḥ pūjyā guruputrī sadā mama
Mit dem eigenen Leben liebste Tochter des hochgesinnten Bhārgava (Śukra) - du, Holde, bist mir nach dem Dharma stets verehrungswürdig, die Tochter des Lehrers.

yathā mama gurur nityaḥ mānyaḥ śukraḥ pitā tava devayāni tathaiva tvaṃ naivaṃ māṃ vaktum arhasi

Wie mein Lehrer stets ehrenwert ist, Śukra, dein Vater, Devayānī, so bist auch du - so sollst du nicht so zu mir sprechen.‹

Wort für Wort
yathā mama gurur nityaḥ mānyaḥ śukraḥ pitā tava devayāni tathaiva tvaṃ naivaṃ māṃ vaktum arhasi
Wie mein Lehrer stets ehrenwert ist, Śukra, dein Vater, Devayānī, so bist auch du - so sollst du nicht so zu mir sprechen.‹

devayāny uvāca guruputrasya putro vai na tu tvam asi me pituḥ tasmān mānyaś ca pūjyaś ca mamāpi tvaṃ dvijottama

Devayānī sprach: ›Der Sohn des Lehrersohnes bist du, nicht aber der Sohn meines Vaters selbst; darum bist du mir zwar verehrungswürdig und ehrenwert, o Bester der Zweifachgeborenen, doch nicht als Bruder.

Wort für Wort
devayāny uvāca guruputrasya putro vai na tu tvam asi me pituḥ tasmān mānyaś ca pūjyaś ca mamāpi tvaṃ dvijottama
Devayānī sprach: ›Der Sohn des Lehrersohnes bist du, nicht aber der Sohn meines Vaters selbst; darum bist du mir zwar verehrungswürdig und ehrenwert, o Bester der Zweifachgeborenen, doch nicht als Bruder.

asurair hanyamāne ca kaca tvayi punaḥ punaḥ tadā prabhṛti yā prītis tāṃ tvam eva smarasva me

Als du von den Asuras immer wieder erschlagen wurdest, Kaca, seit damals ist meine Zuneigung zu dir gewachsen - daran sollst du dich erinnern.

Wort für Wort
asurair hanyamāne ca kaca tvayi punaḥ punaḥ tadā prabhṛti yā prītis tāṃ tvam eva smarasva me
Als du von den Asuras immer wieder erschlagen wurdest, Kaca, seit damals ist meine Zuneigung zu dir gewachsen - daran sollst du dich erinnern.

sauhārde cānurāge ca vettha me bhaktim uttamām na mām arhasi dharmajña tyaktuṃ bhaktām anāgasam

An meiner Freundschaft und Liebe zu dir weißt du meine höchste Ergebenheit; du sollst mich, die Ergebene, Schuldlose, nicht zurückweisen, o Dharma-Kenner!‹

Wort für Wort
sauhārde cānurāge ca vettha me bhaktim uttamām na mām arhasi dharmajña tyaktuṃ bhaktām anāgasam
An meiner Freundschaft und Liebe zu dir weißt du meine höchste Ergebenheit; du sollst mich, die Ergebene, Schuldlose, nicht zurückweisen, o Dharma-Kenner!‹

kaca uvāca aniyojye niyoge māṃ niyunakṣi śubhavrate prasīda subhru tvaṃ mahyaṃ guror gurutarī śubhe

Kaca sprach: ›Du forderst von mir eine unstatthafte Verpflichtung, du der guten Gelübde; sei mir gnädig, du Schönbraue, du bist mir noch höher als der Lehrer selbst, du Glückverheißende.

Wort für Wort
kaca uvāca aniyojye niyoge māṃ niyunakṣi śubhavrate prasīda subhru tvaṃ mahyaṃ guror gurutarī śubhe
Kaca sprach: ›Du forderst von mir eine unstatthafte Verpflichtung, du der guten Gelübde; sei mir gnädig, du Schönbraue, du bist mir noch höher als der Lehrer selbst, du Glückverheißende.

yatroṣitaṃ viśālākṣi tvayā candranibhānane tatrāham uṣito bhadre kukṣau kāvyasya bhāmini

Wo du geweilt hast, du Großäugige, mit dem mondgleichen Antlitz, dort habe auch ich geweilt, du Holde, im Bauch des Kāvya, du Schöne.

Wort für Wort
yatroṣitaṃ viśālākṣi tvayā candranibhānane tatrāham uṣito bhadre kukṣau kāvyasya bhāmini
Wo du geweilt hast, du Großäugige, mit dem mondgleichen Antlitz, dort habe auch ich geweilt, du Holde, im Bauch des Kāvya, du Schöne.

bhaginī dharmato me tvaṃ maivaṃ vocaḥ śubhānane sukham asmy uṣito bhadre na manyur vidyate mama

Meine Schwester bist du nach dem Dharma - so sprich nicht so, du Holdgesichtige; ich habe glücklich dort geweilt, du Holde, kein Zorn ist in mir.

Wort für Wort
bhaginī dharmato me tvaṃ maivaṃ vocaḥ śubhānane sukham asmy uṣito bhadre na manyur vidyate mama
Meine Schwester bist du nach dem Dharma - so sprich nicht so, du Holdgesichtige; ich habe glücklich dort geweilt, du Holde, kein Zorn ist in mir.

āpṛcche tvāṃ gamiṣyāmi śivam āśaṃsa me pathi avirodhena dharmasya smartavyo 'smi kathāntare apramattotthitā nityam ārādhaya guruṃ mama

Ich nehme nun Abschied von dir und werde gehen - wünsche mir Heil auf dem Weg; ohne den Dharma zu verletzen, soll man sich meiner in Gesprächen künftig erinnern - unermüdet und stets bereit, verehre du meinen Lehrer!‹

Wort für Wort
āpṛcche tvāṃ gamiṣyāmi śivam āśaṃsa me pathi avirodhena dharmasya smartavyo 'smi kathāntare apramattotthitā nityam ārādhaya guruṃ mama
Ich nehme nun Abschied von dir und werde gehen - wünsche mir Heil auf dem Weg; ohne den Dharma zu verletzen, soll man sich meiner in Gesprächen künftig erinnern - unermüdet und stets bereit, verehre du meinen Lehrer!‹

devayāny uvāca yadi māṃ dharmakāmārthe pratyākhyāsyasi coditaḥ tataḥ kaca na te vidyā siddhim eṣā gamiṣyati

Devayānī sprach: ›Wenn du mich, um Dharma, Liebe oder Nutzen gebeten, zurückweist, dann, Kaca, wird dieses dein Wissen nicht zur Vollendung gelangen.‹

Wort für Wort
devayāny uvāca yadi māṃ dharmakāmārthe pratyākhyāsyasi coditaḥ tataḥ kaca na te vidyā siddhim eṣā gamiṣyati
Devayānī sprach: ›Wenn du mich, um Dharma, Liebe oder Nutzen gebeten, zurückweist, dann, Kaca, wird dieses dein Wissen nicht zur Vollendung gelangen.‹

kaca uvāca guruputrīti kṛtvāhaṃ pratyācakṣe na doṣataḥ guruṇā cābhyanujñātaḥ kāmam evaṃ śapasva mām

Kaca sprach: ›Als Tochter meines Lehrers weise ich dich zurück, nicht aus Missachtung; und mit Erlaubnis des Lehrers - so verfluche mich denn nach deinem Belieben.

Wort für Wort
kaca uvāca guruputrīti kṛtvāhaṃ pratyācakṣe na doṣataḥ guruṇā cābhyanujñātaḥ kāmam evaṃ śapasva mām
Kaca sprach: ›Als Tochter meines Lehrers weise ich dich zurück, nicht aus Missachtung; und mit Erlaubnis des Lehrers - so verfluche mich denn nach deinem Belieben.

ārṣaṃ dharmaṃ bruvāṇo 'haṃ devayāni yathā tvayā śapto nārho 'smi śāpasya kāmato 'dya na dharmataḥ

Da ich den Dharma der Weisen verkünde, Devayānī, verdiene ich, wie du mich nun verfluchst, diesen Fluch nicht - er kommt aus Leidenschaft, nicht aus Dharma-Gründen, heute.

Wort für Wort
ārṣaṃ dharmaṃ bruvāṇo 'haṃ devayāni yathā tvayā śapto nārho 'smi śāpasya kāmato 'dya na dharmataḥ
Da ich den Dharma der Weisen verkünde, Devayānī, verdiene ich, wie du mich nun verfluchst, diesen Fluch nicht - er kommt aus Leidenschaft, nicht aus Dharma-Gründen, heute.

tasmād bhavatyā yaḥ kāmo na tathā sa bhaviṣyati ṛṣiputro na te kaś cij jātu pāṇiṃ grahīṣyati

Darum wird dein Wunsch nicht so eintreten, wie du ihn hegst; kein Sohn eines Ṛṣi wird jemals deine Hand ergreifen.

Wort für Wort
tasmād bhavatyā yaḥ kāmo na tathā sa bhaviṣyati ṛṣiputro na te kaś cij jātu pāṇiṃ grahīṣyati
Darum wird dein Wunsch nicht so eintreten, wie du ihn hegst; kein Sohn eines Ṛṣi wird jemals deine Hand ergreifen.

[Anm.: Kaca legt hier einen Gegenfluch auf Devayānī - Auftakt zu ihrer späteren Ehe mit dem Kṣatriya Yayāti statt einem Brahmanensohn.

phaliṣyati na te vidyā yat tvaṃ mām āttha tat tathā adhyāpayiṣyāmi tu yaṃ tasya vidyā phaliṣyati

Nicht Frucht tragen wird für dich das Wissen, das du mir abverlangst - so wird es sein; ich werde es aber dem lehren, für den es Frucht tragen wird.‹

Wort für Wort
phaliṣyati na te vidyā yat tvaṃ mām āttha tat tathā adhyāpayiṣyāmi tu yaṃ tasya vidyā phaliṣyati
Nicht Frucht tragen wird für dich das Wissen, das du mir abverlangst - so wird es sein; ich werde es aber dem lehren, für den es Frucht tragen wird.‹

vaiśaṃpāyana uvāca evam uktvā dvijaśreṣṭho devayānīṃ kacas tadā tridaśeśālayaṃ śīghraṃ jagāma dvijasattamaḥ

Vaiśaṃpāyana sprach: »Nachdem er dies zu Devayānī gesagt hatte, ging Kaca, der Beste der Zweifachgeborenen, rasch fort in die Wohnstatt des Götterherrschers, der Vorzüglichste der Zweifachgeborenen.

Wort für Wort
vaiśaṃpāyana uvāca evam uktvā dvijaśreṣṭho devayānīṃ kacas tadā tridaśeśālayaṃ śīghraṃ jagāma dvijasattamaḥ
Vaiśaṃpāyana sprach: »Nachdem er dies zu Devayānī gesagt hatte, ging Kaca, der Beste der Zweifachgeborenen, rasch fort in die Wohnstatt des Götterherrschers, der Vorzüglichste der Zweifachgeborenen.

tam āgatam abhiprekṣya devā indrapurogamāḥ bṛhaspatiṃ sabhājyedaṃ kacam āhur mudānvitāḥ

Als sie ihn ankommen sahen, sprachen die Götter, angeführt von Indra, den Bṛhaspati ehrend, freudvoll zu Kaca dies:

Wort für Wort
tam āgatam abhiprekṣya devā indrapurogamāḥ bṛhaspatiṃ sabhājyedaṃ kacam āhur mudānvitāḥ
Als sie ihn ankommen sahen, sprachen die Götter, angeführt von Indra, den Bṛhaspati ehrend, freudvoll zu Kaca dies:

yat tvam asmaddhitaṃ karma cakartha paramādbhutam na te yaśaḥ praṇaśitā bhāgabhāṅ no bhaviṣyasi

›Da du diese für uns überaus wunderbare, nützliche Tat vollbracht hast, wird dein Ruhm nicht vergehen - du sollst unser Anteilhaber sein.‹«

Wort für Wort
yat tvam asmaddhitaṃ karma cakartha paramādbhutam na te yaśaḥ praṇaśitā bhāgabhāṅ no bhaviṣyasi
›Da du diese für uns überaus wunderbare, nützliche Tat vollbracht hast, wird dein Ruhm nicht vergehen - du sollst unser Anteilhaber sein.‹«

Dieses Kapitel in der Leseansicht