Quellen der Menschheit

Agni-Purāṇa

Kapitel 351: strīliṅgaśabdasiddharūpam Die fertigen Formen der femininen Wörter

Skanda flektiert die femininen Paradigmen: ā-Stämme (ramā, jarā, sarvā), i-, ī- und ū-Stämme (buddhi, nadī, śrī, strī, jambū), Zahlwörter und konsonantische Stämme (vāc, sraj, dṛṣad, samidh, gir, div) sowie das Pronomen adas. Die Aufzählung besteht fast nur aus Formenreihen mit Versfüllseln; einige Formen sind entstellt (V. 1, 3, 11, 12). V. 13 hat drei Halbverse.

skanda uvāca | ramā rame ramāḥ śubhā ramāṃ rame rasās tathā / ramayā ca ramābhyāñca ramābhiḥ kṛtamavyayaṃ //

Skanda sprach: ramā („die Schöne“), rame, ramāḥ – die Schönen –; ramām, rame, ramāḥ ebenso; ramayā und ramābhyām, ramābhiḥ – [damit ist] das Unvergängliche getan [?].

Wort für Wort
ramā rame ramāḥ
Nom. Sg., Du., Pl.
ramām
Akk. Sg.
ramayā
Instr. Sg.
ramābhyām
Du. Instr./Dat./Abl.
ramābhiḥ
Instr. Pl.

rasās: lies ramās. kṛtam avyayam Versfüllsel.

ramāyai ca ramābhyāś ca ramāyā ramayoḥ śubhaṃ / ramāṇāñca ramāyāñca ramāsvevaṃ kalādyaḥ //

ramāyai und ramābhyaḥ, ramāyāḥ, ramayoḥ – Heil! –; ramāṇām und ramāyām, ramāsu. Ebenso kalā („Teil“) usw.

Wort für Wort
ramāyai
Dat. Sg.
ramābhyaḥ
Dat./Abl. Pl.
ramāyāḥ
Abl./Gen. Sg.
ramāṇām ramāyām ramāsu
Gen. Pl., Lok. Sg., Lok. Pl.
kalā-ādayaḥ
kalā usw.

kalādyaḥ: lies kalādayaḥ.

jarā jarasau jara iti jarasaś ca jarā jarāṃ / jarasañca jarāsvevaṃ sarvā sarve ca sarvayā //

jarā („Alter“), jarasau, jarasaḥ, und jarasaḥ, jarā, jarām, jarasam, jarāsu; ebenso. sarvā („alle“), sarve und sarvayā,

Wort für Wort
jarā jarasau
Nom. Sg., Du.
jarasaḥ
Nom. Pl. / Akk. Pl.
jarām jarasam
Akk. Sg. (zwei Formen)
jarāsu
Lok. Pl.
sarvā sarve sarvayā
alle: Nom. Sg., Du., Instr. Sg.

jara iti: vermutlich jarasaḥ bzw. jarāḥ (Doppelformen).

sarvasyai dehi sarvasyāḥ sarvasyāḥ sarvasyos tathā / śeṣaṃ ramāvadrūpaṃ syād dve dve tisraś ca tisṛṇāṃ //

sarvasyai („gib der ganzen“), sarvasyāḥ, sarvasyāḥ, sarvayoḥ ebenso; die übrigen Formen seien wie ramā. dve („zwei“), dve, tisraḥ („drei“) und tisṛṇām.

Wort für Wort
sarvasyai dehi
gib der ganzen (Dat.)
sarvasyāḥ
Abl./Gen. Sg.
śeṣam ramāvat
der Rest wie ramā
dve
zwei (fem.)
tisraḥ tisṛṇām
drei: Nom./Akk., Gen.

sarvasyos: lies sarvayos.

buddhīrbuddhyā buddhaye ca buddhyai buddheś ca hemate / kavivatsyānmunīnāñca nadī nadyau nadīṃ nadīḥ //

buddhīḥ („Einsichten“), buddhyā, buddhaye und buddhyai, buddheḥ, he mate („o Einsicht“); [sonst] wie kavi; munīnām; nadī („Fluss“), nadyau, nadīm, nadīḥ,

Wort für Wort
buddhīḥ buddhyā
Akk. Pl., Instr. Sg.
buddhaye buddhyai
Dat. Sg. (zwei Formen)
buddheḥ
Abl./Gen. Sg.
kavivat
wie kavi
nadī nadyau nadīm nadīḥ
Fluss: Nom. Sg., Du., Akk. Sg., Pl.

hemate: he mate (Vok. von mati).

nadyā nadībhirnadyai ca nadyāñcaiva nadīṣu ca / kumārī jṛmbhaṇītyevaṃ śrīḥ śriyau ca śriyaḥ śriyā //

nadyā, nadībhiḥ, nadyai und nadyām sowie nadīṣu. kumārī („Mädchen“), jṛmbhaṇī [?] ebenso. śrīḥ („Glück“), śriyau und śriyaḥ, śriyā,

Wort für Wort
nadyā nadībhiḥ
Instr. Sg., Pl.
nadyai nadyām nadīṣu
Dat. Sg., Lok. Sg., Lok. Pl.
kumārī
Mädchen
śrīḥ śriyau śriyaḥ
Nom. Sg., Du., Pl.
śriyā
Instr. Sg.

śriyai śriye strīṃ striyañca strīś ca striyaḥ striyā striyai / striyāḥ strīṇāṃ striyāñca grāmaṇyāṃ dhenvai ca dhenave //

śriyai / śriye; strīm / striyam („die Frau“), strīḥ / striyaḥ, striyā, striyai, striyāḥ, strīṇām und striyām; grāmaṇyām; dhenvai / dhenave („der Kuh“).

Wort für Wort
śriyai śriye
Dat. Sg. (zwei Formen)
strīm striyam
Akk. Sg. (zwei Formen)
striyā striyai striyāḥ
Instr., Dat., Abl./Gen. Sg.
strīṇām striyām
Gen. Pl., Lok. Sg.
dhenvai dhenave
Dat. Sg. (zwei Formen)

jambūrjambvau ca jambūś ca jambūnāñca phalampiva / varṣābhvau ca punarbhvau ca mātṝrvāpi ca gauś ca nauḥ //

jambūḥ („Rosenapfelbaum“), jambvau und jambūḥ, jambūnām – wie eine Frucht [?] –; varṣābhvau und punarbhvau („die zwei Wiederverheirateten“), mātṝḥ („die Mütter“, Akk.) und gauḥ, nauḥ.

Wort für Wort
jambūḥ jambvau
Nom. Sg., Du.
jambūnām
Gen. Pl.
varṣābhvau punarbhvau
Nom. Du.
mātṝḥ
Akk. Pl.
gauḥ nauḥ
Kuh, Schiff

phalampiva Versfüllsel.

vāgvācā vāgbhiś ca vākṣu śragbhyāṃ sraji strajos tathā / vidvadbhyāñcaiva vidvatsu bhavatī syād bhavantyapi //

vāk („Rede“), vācā, vāgbhiḥ und vākṣu; sragbhyām („durch die zwei Kränze“), sraji, srajoḥ; vidvadbhyām und vidvatsu; bhavatī / bhavantī („seiend“).

Wort für Wort
vāk vācā
Nom., Instr. Sg.
vāgbhiḥ vākṣu
Instr., Lok. Pl.
sragbhyām sraji srajoḥ
Kranz: Du. Instr., Lok. Sg., Gen./Lok. Du.
vidvadbhyām vidvatsu
Du. Instr., Lok. Pl.
bhavatī bhavantī
seiend (zwei Formen)

strajos: lies srajos.

dīvyantī bhātī bhāntī ca tudantī ca tudatyapi / rudatī rundhatī devī gṛhnatī coryantyapi //

dīvyantī („spielend“), bhātī / bhāntī („scheinend“), tudantī / tudatī („stoßend“), rudatī („weinend“), rundhatī („hemmend“), devī („Göttin“), gṛhṇatī („ergreifend“) und corayantī („stehlend“).

Wort für Wort
dīvyantī
spielend
bhātī bhāntī
scheinend
tudantī tudatī
stoßend
rudatī rundhatī
weinend, hemmend
gṛhṇatī corayantī
ergreifend, stehlend

coryantyapi: lies corayanty api.

dṛṣat dṛṣadbhyāṃ dṛṣadi viśesaviduṣī kṛtiḥ / samit samidbhyāṃ samidhi sīmā sīmni ca sīmani //

dṛṣad („Stein“), dṛṣadbhyām, dṛṣadi; viduṣī („die Wissende“) [ist] besonders [zu merken] [?]; kṛti [?]; samit („Brennholz“), samidbhyām, samidhi; sīmā („Grenze“), sīmni und sīmani.

Wort für Wort
dṛṣat dṛṣadbhyām dṛṣadi
Stein: Nom., Du. Instr., Lok.
viduṣī
die Wissende
samit samidbhyām samidhi
Brennholz: Nom., Du. Instr., Lok.
sīmā
Grenze
sīmni sīmani
Lok. Sg. (zwei Formen)

viśesaviduṣī kṛtiḥ unklar.

dāmanībhyāṃ kakudbhyāñca keyamābhyāṃ tathāsu ca / gīrbhyāñcaiva girā gīrṣu subhūḥ supūḥ purā puri //

dāmabhyām [?] („durch die zwei Seile“), kakudbhyām („durch die zwei Höcker“), kā iyam („wer ist diese“), ābhyām und āsu; gīrbhyām („durch die zwei Stimmen“), girā, gīrṣu; subhūḥ, supūḥ, purā, puri („in der Stadt“).

Wort für Wort
kakudbhyām
durch die zwei Höcker
kā iyam ābhyām āsu
wer ist diese; Du., Lok. Pl.
gīrbhyām girā gīrṣu
Stimme: Du., Instr. Sg., Lok. Pl.
subhūḥ supūḥ
Nom. Sg.
purā puri
Stadt: Instr., Lok. Sg.

dāmanībhyāṃ unklar; keyam = kā iyam.

dyaurdyubhyāṃ divi dyuṣu tādṛśyā tādṛśo diśaḥ / yādṛśyāṃ yādṛśī tadvat suvacobhyāṃ suvacaḥsvapi / asau cāmūmamū cāmūramūbhiramuyāmuyoḥ //

dyauḥ („Himmel“), dyubhyām, divi, dyuṣu; tādṛśyā („durch eine solche“), tādṛśaḥ, diśaḥ („Richtungen“); yādṛśyām, yādṛśī ebenso; suvacobhyām, suvacaḥsu. asau („jene“), amūm, amū, amūḥ, amūbhiḥ, amuyā, amuyoḥ.

Wort für Wort
dyauḥ dyubhyām divi dyuṣu
Himmel: Nom., Du., Lok. Sg., Lok. Pl.
tādṛśyā
durch eine solche
yādṛśī
welcherart (fem.)
suvacaḥsu
Lok. Pl.
asau amūm amū amūḥ
jene: Nom., Akk. Sg., Du., Pl.
amūbhiḥ amuyā amuyoḥ
Instr. Pl., Instr. Sg., Gen./Lok. Du.

Drei Halbverse (sechs Pādas).

Interaktive Leseansicht des ganzen Werks